Sabastian Sawe từng nghĩ rằng những người ở hãng adidas đang trêu đùa anh. Chiếc hộp đựng đôi giày anh sắp ra mắt tại London, Anh nhẹ đến mức anh tưởng nó rỗng không. Mỗi chiếc nặng chưa đầy 100 gram. Một tấm sợi carbon ẩn hiện. Lớp bọt đệm nhẹ như không khí.
Chỉ có duy nhất một VĐV marathon từng “bay” trên đôi chân nhẹ hơn thế. Đó là Abebe Bikila, huyền thoại người Ethiopia với đôi chân trần đã giành HC vàng Olympic 1960. Khi ấy, Bikila đã chạy với những vết chai sạn trên sỏi đá, băng qua những con phố lát đá sanpietrini (một loại đá cuội) của thành Rome, Italy để thiết lập kỷ lục thế giới 2 giờ 15 phút 16 giây.
Vào thời đại của những huyền thoại đó, ranh giới của hiệu suất được định đoạt bởi tài năng, sức chịu đựng và ý chí sắt đá. Đó là yếu tố con người khiến tất cả phải ngỡ ngàng và cảm phục khi đọc về những người hùng có khả năng chạy bền bỉ và tốc độ, những VĐV gầy gò, chỉ có gân cốt và một trái tim rực cháy.
Gần 7 thập kỷ sau, có thể nói con người đã lại “đặt chân lên Mặt Trăng”. Trí tưởng tượng và khát vọng giờ đây được thắp sáng bởi điều kỳ diệu của công nghệ giày dép, những tiến bộ trong nghiên cứu, và hiểu biết sâu sắc hơn về trao đổi chất và dinh dưỡng.
Có những con số biết nói. Đôi giày chỉ nặng vỏn vẹn 96 gram mỗi chiếc. Lượng carbohydrate tiêu thụ lên tới 115 gram mỗi giờ, đựng trong những chai nhỏ chứa hỗn hợp đường fructose-glucose tỷ lệ 1:0.8. Các VĐV marathon nhận chúng từ trạm tiếp tế, kẹp vào cánh tay có ống bọc khí động học, vừa chạy hàng trăm mét vừa nhấm nháp từng chút một cho đến khi cạn sạch. Thậm chí, họ còn dùng cả bicarbonate để trung hòa lượng lactate sinh ra khi cơ bắp đốt cháy glucose, giúp tái kiểm soát nó như một nguồn năng lượng.
Đó chính là diện mạo mới của những người chạy bộ. Trước đây, VĐV chỉ cần vớ lấy chai nước, uống một ngụm, dội lên đầu rồi vứt chiếc chai còn đầy một nửa xuống đường. Thời đó đã qua rồi.
VĐV giờ đây có cơ bắp, hệ tiêu hóa và hệ mạch máu được rèn luyện đến cực hạn. Họ trở thành những “cỗ máy” có khả năng duy trì quãng đường 42,195 km trong 7.170 giây, với vận tốc 21,185 km/h – tương đương với việc chạy liên tiếp 53 lượt 800m với tốc độ 2 phút 15 giây mỗi lượt, hoặc 105 lượt 400m với 1 phút 8 giây mỗi lượt, không một giây nghỉ ngơi. Nếu không có carbohydrate nạp trực tiếp vào tĩnh mạch hay những đôi giày “nguyên tử”, đây sẽ là một sự điên rồ bất khả thi, ngay cả với những người xuất chúng như Sawe hay Yomif Kejelcha.
Marathon, từ một kỳ tích đơn thuần khiến người ta mơ mộng, giờ đây đã trở thành “tủ kính trưng bày” của ngành công nghiệp chạy bộ và thực phẩm bổ sung, những lĩnh vực đang xoay chuyển cả thế giới.
Kỷ nguyên mới này được hãng Nike mở ra từ 10 năm trước với đôi giày giúp Eliud Kipchoge giành HC vàng tại Olympic Rio 2016. Đi cùng đôi giày, những tấm HC và kỷ lục là sự ra đời của một biểu tượng.
Kipchoge được đưa lên “bệ thờ” của làng marathon. Một “vị thánh” với lối sống thuần khiết, khổ hạnh, kết hợp giữa sự giản dị, những câu triết lý tự lực và chiêm nghiệm, nụ cười thường trực, sự hạnh phúc trong đau đớn, cùng với những công nghệ tiên tiến nhất trong huấn luyện, giày dép và dinh dưỡng. Ông trở thành nhân vật chuyển giao, tiếp nối ngọn lửa từ những kẻ “điên rồ” như Sammy Wanjiru – VĐV Kenya đoản mệnh, người đã thách thức thời tiết, cái nóng, độ ẩm và sự ô nhiễm của Bắc Kinh để giành vàng năm 2008.
Tại kỳ Olympic đó, đối thủ của Wanjiru không có Haile Gebrselassie – một tượng đài khác của marathon thế kỷ 21. VĐV Ethiopia ấy, người thừa kế hiện đại của sự thuần khiết kiểu Bikila, đã từ chối thi đấu vì lo ngại ô nhiễm tại Trung Quốc.
Câu chuyện đời tư của Gebrselassie từng làm say lòng bao người khi ông kể về đôi khuỷu tay biến dạng do thói quen kẹp sách vào nách để chạy bộ nhiều cây số từ nhà đến trường.
Nhưng thời thế đã thay đổi. Ngày nay, “giày và gel” đang định hình lại đường chạy marathon.
Tối 8-4, Nguyễn Thùy Linh đã có trận đấu ra quân thành công ở Giải cầu lông vô địch châu Á. Nữ tay vợt sinh năm 1997 giành chiến thắng trước Huang Yu-hsun (Đài Bắc Trung Hoa) với tỉ số 2-0.
Đối đầu với đối thủ bám đuổi sát sao trên bảng xếp hạng thế giới (hạng 30 so với hạng 26 của Thùy Linh), "hoa khôi cầu lông" Việt Nam đã thể hiện phong độ cao.
Trong ván đấu đầu tiên, Thùy Linh nhanh chóng làm chủ thế trận bằng những pha điều cầu tinh tế và dứt điểm uy lực để thắng cách biệt 21-13.
Bước sang ván thứ hai, Huang Yu-hsun nỗ lực vùng lên và có thời điểm cân bằng tỉ số 11-11. Tuy nhiên với bản lĩnh và kinh nghiệm dày dặn, Nguyễn Thùy Linh đã không để đối phương lật ngược thế cờ.
Cô duy trì sức ép liên tục, buộc đối thủ mắc sai lầm để khép lại ván đấu với tỉ số 21-16. Chiến thắng thuyết phục sau 35 phút thi đấu giúp Thùy Linh ghi tên mình vào vòng 2.
Tuy nhiên, thử thách cực đại đang chờ đón Thùy Linh. Đối thủ của cô tại vòng 2 là hạt giống số 1 An Se-young. Tay vợt người Hàn Quốc hiện đang dẫn đầu bảng xếp hạng thế giới và được đánh giá là ứng viên hàng đầu cho chức vô địch.
Trong lịch sử đối đầu, Thùy Linh đã có 3 lần chạm trán An Se-young và đều phải nhận thất bại trước sức mạnh áp đảo của đối thủ.
Tại nội dung đơn nam, niềm hy vọng còn lại của Việt Nam là Nguyễn Hải Đăng đã không thể làm nên bất ngờ. Anh dừng bước ngay vòng đầu tiên sau thất bại 0-2 (12-21, 22-24) trước Prannoy của Ấn Độ.
Như vậy, Thùy Linh hiện là đại diện duy nhất của cầu lông Việt Nam còn trụ lại ở nội dung đơn tại giải đấu danh giá nhất châu lục.
Diario SPORT đưa lý do, FIFA sẽ không để kỳ World Cup lần đầu tiên trong lịch sử có 48 đội tuyển tham dự và tổng cộng 104 trận đấu đã lên lịch thi đấu cụ thể, cũng như việc bán bản quyền truyền hình trị giá hàng tỉ USD, sẽ bị ảnh hưởng bởi việc không tham dự của đội tuyển Iran.
Chủ tịch FIFA, ông Gianni Infantino đã cam kết chắc chắn rằng Iran sẽ tham dự, nhưng trên thực tế cũng đang tính cho khả năng thay thế họ nhằm lấp đầy suất trống tại World Cup 2026, nếu cuối cùng đội tuyển này quyết định không tham dự, báo Tây Ban Nha, Diario SPORT cho biết thêm.
"Mục tiêu của FIFA là để xác định một cách cạnh tranh, đội nào xứng đáng được lấp đầy suất trống của Iran, hoặc họ cũng có thể chọn đội tuyển Ý nhờ tiêu chí là đội có thứ hạng cao trên bảng xếp hạng FIFA (hiện xếp 12 thế giới)", Diario SPORT nhấn mạnh.
Cựu danh thủ người Mỹ, ông Alexi Lalas cũng bày tỏ quan điểm: "Tôi nghĩ, nếu Iran rút khỏi World Cup, Ý sẽ là đội đầu tiên (xét theo thứ hạng) thế chỗ họ, hoặc ít nhất là được tham gia bất kỳ vòng loại bổ sung nào. Nhưng tôi hy vọng Iran sẽ thi đấu. Tôi muốn đội tuyển và các cầu thủ Iran được thi đấu và có cơ hội được tôn vinh ở Mỹ".
Cho đến nay (ngày 14.4, khi World Cup chỉ còn chẵn 60 ngày nữa là khai mạc), khả năng tham dự của đội tuyển Iran vẫn không có gì là chắc chắn, dù họ là đội đã giành được suất tham dự nhờ thành tích thể thao rất xứng đáng, cũng như đang trong quá trình chuẩn bị cho World Cup tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Nguyên nhân cốt lõi là do tình hình của Iran hiện nay vô cùng nhạy cảm, sự hiện diện của đội tuyển nước này tại World Cup không được đảm bảo do bối cảnh địa chính trị và hậu cần xung quanh việc tham gia của họ, theo Diario SPORT và thêm rằng, việc đề nghị thay đổi địa điểm thi đấu từ Mỹ sang Mexico cũng không thể thực hiện do FIFA đã bác bỏ thẳng thừng đề xuất.
"Việc rút lui của một đội bóng đủ điều kiện như Iran không chỉ phá vỡ sự cân bằng thể thao mà còn cả sự cân bằng thương mại. Do đó, FIFA được cho là đang tìm kiếm một giải pháp duy trì tính cạnh tranh mà không làm thay đổi đáng kể thể thức giải đấu", theo Diario SPORT.
Tại World Cup 2026, đội tuyển Iran được bốc thăm nằm ở bảng đấu G với các trận đấu của họ đều được tổ chức ở Mỹ, một trong ba nước đồng chủ nhà cùng với Mexico và Canada. "Team Melli" (biệt danh đội tuyển Iran) sẽ thi đấu trận ra quân gặp đội tuyển New Zealand lúc 8 giờ ngày 16.6, tiếp đó là trận gặp đội tuyển Bỉ lúc 2 giờ ngày 22.6 (đều trên sân SoFi ở TP.Los Angeles). Và trận cuối gặp đội Ai Cập lúc 10 giờ ngày 27.6 (tất cả đều giờ Việt Nam), trên sân Lumen Field ở TP.Seattle.
Theo đó, giải pháp duy trì tính cạnh tranh cho World Cup 2026 của FIFA, đó là có thể tổ chức bổ sung một vòng play-off liên lục địa tập trung nhằm đảm bảo sẽ có một đội bóng tầm trung đến cao cấp sẽ tham dự World Cup sau khi đã bị loại.
Trong đó, hai đại diện sáng giá nhất là đội tuyển Ý ở châu Âu và UAE ở châu Á. Đội Ý đã bị loại sau khi thua trận play-off khu vực châu Âu, còn UAE thua Iraq ở trận play-off châu Á. Iraq sau khi dự play-off liên lục địa cũng đã giành suất dự World Cup.
Theo nhiều nguồn tin, FIFA sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về tình hình đội Iran trước ngày 30.4.
Theo kênh TyC Sports, nếu Iran quyết định không tham dự World Cup, họ có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt thể thao từ FIFA, bao gồm việc bị loại khỏi vòng loại World Cup 2030 và bị phạt tiền.
Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) gần đây khẳng định, chưa có bất cứ thông báo nào từ Liên đoàn Bóng đá Iran xác nhận việc không tham dự World Cup của đội tuyển nước này.
"Nếu Iran không tham dự, Liên đoàn Bóng đá Iran sẽ là bên thông báo cho AFC và FIFA, nhưng đến nay chúng tôi không nhận bất cứ thông tin nào về vấn đề này", Tổng thư ký AFC, ông Windsor Paul John khẳng định.
Giá gốc vé hạng cao cấp xem trận chung kết hiện tại là 10.990 USD. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu giao dịch trên thành công, người bán sẽ lãi 1.944.010 USD mỗi chiếc. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là trường hợp cá biệt. Phần lớn các mức giá bán lại vào khoảng 10.924 đến 207.000 USD dành cho những hạng vé thấp cấp.
Theo nguyên tắc, FIFA không kiểm soát giá bán lại, nhưng thu phí 15% từ cả người bán và người mua.
Trận chung kết sẽ diễn ra vào ngày 19/7 tại sân MetLife (bang New Jersey, Mỹ), nơi có sức chứa 82.500 khán giả. Giá gốc vé hạng cao cấp cho trận chung kết năm nay cao hơn rất nhiều so với tại Qatar năm 2022. Khi đó, các hạng từ cao xuống thấp lần lượt là 1.600 USD, 1.000 USD và 600 USD, riêng vé cho người khuyết tật là 200 USD.
FIFA cho biết đã bán hơn 5 triệu vé xem các trận đấu tại World Cup 2026, với giá gốc chỉ từ vài chục USD đến 11.000 USD. Một số nguồn tin cho biết nhu cầu thực tế lớn hơn rất nhiều, vào khoảng 500 triệu đề nghị đặt vé.
Gần đây, FIFA còn gây tranh cãi khi âm thầm mở thêm các hạng vé mới với mức giá cao hơn đáng kể, làm gia tăng nghi ngờ rằng tổ chức này đang tìm cách tối đa hóa doanh thu từ các vị trí đẹp trong sân. Ví dụ như các hạng vé "front category" (vị trí gần sân) được đặt giá cao kỷ lục cho một số trận đấu. Trong đó, trận ra quân của Mỹ gặp Paraguay ngày 12/6 tại Inglewood, California được chào bán tới 4.105 USD, tăng mạnh so với mức tối đa 2.735 USD công bố trước đó. Tổ chức này còn âm thầm đưa thêm hạng vé gần sân loại 2 (front category 2) lên hệ thống bán vé mà không có thông báo chính thức, với giá dao động từ 1.940 đến 2.330 USD cho cùng trận đấu.
Trong các đợt mở bán cuối năm ngoái, FIFA công bố chỉ phát hành vé theo bốn hạng, trong đó hạng 1 là cao cấp nhất. Theo sơ đồ công bố, người mua vé hạng này có thể được xếp ở bất kỳ vị trí đẹp nào tại tầng thấp của sân vận động. Sau khi thanh toán, họ phải chờ FIFA phân chỗ cụ thể.
Tuy nhiên, khi FIFA phân bổ ghế hồi đầu tháng 4, nhiều người mua vé hạng 1 cho biết họ bị xếp ở góc sân, phía sau cầu môn hoặc xa sân, thay vì khu vực dọc đường biên như kỳ vọng. Khoảng một tuần sau, FIFA tiếp tục mở bán thêm vé mới thuộc hạng "front", áp dụng cho các hàng ghế đầu ở tầng thấp. Giá các vé này cao hơn đáng kể, có trận gấp đôi vé hạng 1 thông thường.
World Cup 2026 có 48 đội tham dự với 104 trận. Mỹ tổ chức 78 trận, còn Canada và Mexico cùng 13 trận.
