Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, thể hiện quyết tâm của TP trong việc triển khai các công trình hạ tầng chiến lược, không gian đô thị, văn hóa, giáo dục, logistics và giao thông hiện đại, tạo động lực bước vào thời kỳ phát triển mới.
Đầu tiên phải kể đến dự án metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thêm. Đây là đoạn tuyến quan trọng để cùng với metro số 2 đoạn Bến Thành – Tham Lương, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành kết nối liên thông giữa hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành.
Khi kết nối liền mạch, tuyến metro xuyên tâm này sẽ đi từ trung tâm hiện hữu qua Thủ Thiêm (nơi có trung tâm hành chính, tài chính quốc tế) và chạy về sân bay Long Thành – một cửa ngõ quốc gia, biểu tượng phát triển của đất nước.
Nếu metro là trục động lực trên đất liền thì cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ mở ra không gian phát triển hướng biển.
Sau 6 năm kể từ khi khởi sự ý tưởng, TP.HCM đã chính thức trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho Tổng công ty Hàng hải Việt Nam – CTCP, Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A (TIL).
Đặc biệt, công trình hạ tầng cảng biển chiến lược gần 5 tỉ USD này có sự bắt tay đồng hành của doanh nghiệp Việt cùng hãng tàu lớn nhất thế giới MSC thông qua TIL.
Sự có mặt của MSC tại dự án đã thể hiện TP.HCM là mảnh đất giàu tiềm năng, điểm đến chiến lược trong chuỗi logistics toàn cầu, nơi các hãng tàu và các nhà đầu tư quốc tế “chọn mặt gửi vàng”.
Ba dự án còn lại cũng có ba điểm nhấn, góp phần kiến tạo bộ mặt đô thị, xây dựng không gian phục vụ người dân và nâng tầm hình ảnh chính quyền đô thị TP.HCM.
Trong đó, dự án quảng trường trung tâm TP và trung tâm hành chính mới hướng đến hình thành tổ hợp trung tâm hành chính – chính trị mới hiện đại, tập trung, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Dự án còn kiến tạo không gian công cộng quy mô lớn – gồm quảng trường trung tâm, công viên cảnh quan, hồ trung tâm và trung tâm biểu diễn nghệ thuật.
Đây sẽ là không gian sinh hoạt chính trị, văn hóa, cộng đồng có tầm vóc lớn của TP, góp phần hình thành biểu tượng đô thị mới bên bờ sông Sài Gòn, kết nối với định hướng phát triển Thủ Thiêm trở thành trung tâm hiện đại, sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Còn dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM tại Bến Nhà Rồng không chỉ bảo tồn giá trị lịch sử – văn hóa, mà còn góp phần tái thiết không gian ven sông theo hướng mở.
Ở phía tây bắc, dự án khu đô thị đại học quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn là bước đi cụ thể trong phát triển đô thị tri thức, giáo dục chất lượng cao, thu hút đầu tư, nguồn nhân lực và không gian đổi mới sáng tạo cho TP.
Nhìn tổng thể, loạt dự án được khởi công và trao quyết định đầu tư trong đợt này cho thấy một thực tế khu vực tư nhân đang giữ vai trò chủ lực trong phát triển hạ tầng TP.HCM.
Đặc biệt, cả bốn dự án khởi công đều gắn với những tập đoàn trong nước có tiềm lực lớn như Vingroup, Sun Group, THACO…
Với các tuyến đường sắt đô thị then chốt như metro số 2 hay đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành, THACO thông qua Công ty cổ phần Đại Quang Minh đã chủ động đề xuất nghiên cứu và được TP.HCM giao nhiệm vụ.
Đến nay, doanh nghiệp đã đề xuất khởi công metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm vào ngày 29-4, và đoạn Thủ Thiêm – Long Thành từ tháng 6-2026.
Việc THACO tham gia các dự án với vai trò tổng thầu EPC đến vai trò nhà đầu tư trong các dự án metro cho thấy các doanh nghiệp Việt đang từng bước vươn lên làm chủ các lĩnh vực phức tạp.
THACO cũng đã có những tính toán dài hạn, hướng tới làm chủ công nghệ, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa trong lĩnh vực này. Trong đó, tập đoàn đã đầu tư tổ hợp công nghiệp đường sắt tại phường Bình Cơ (TP.HCM) và hợp tác Công ty Hyundai Rotem (thuộc Tập đoàn Hyundai của Hàn Quốc).
Tập đoàn Vingroup cũng đang gánh vác những dự án có quy mô lớn và đòi hỏi trình độ cao tại TP.HCM.
Ngoài Vinhomes triển khai khu đô thị đại học quốc tế khởi công trong đợt này, Vingroup đang triển khai hàng loạt dự án định hình không gian phát triển mới như tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ, khu đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise…
Và đặc biệt là dự án đường vượt biển Cần Giờ kết nối Bà Rịa – Vũng Tàu cũ dự kiến khởi công vào tháng 6-2026.
Trong khi đó, hệ sinh thái Sun Group ngoài triển khai các dự án hạ tầng giao thông cũng đảm nhận các dự án tái thiết không gian đô thị, kiến tạo các công trình biểu tượng. Chỉ trong một thời gian ngắn, doanh nghiệp đã hoàn thành công viên số 1 Lý Thái Tổ thu hút người dân đến thăm.
Hiện doanh nghiệp tiếp tục đồng hành cùng TP.HCM trong vai trò nhà đầu tư kiến tạo biểu tượng mới tại dự án quảng trường trung tâm thành phố và trung tâm hành chính TP.HCM cùng dự án cải tạo chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM.
Có thể thấy, một chuyển biến quan trọng của TP.HCM thời gian qua là đổi mới tư duy lãnh đạo và điều hành.
TP không chỉ tập trung giải quyết vấn đề trước mắt, mà từng bước chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển, chủ động hơn trong thiết kế không gian phát triển, tái cấu trúc nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu lực hiệu quả quản trị.
TP xác định rõ cơ chế chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là năng lực tổ chức thực hiện. Theo đó, dám nghĩ, dám làm phải đi liền với biết làm, làm đến nơi đến chốn và chịu trách nhiệm đến cùng. Mọi quyết sách phải được kiểm nghiệm bằng hiệu quả thực tế, bằng sự chuyển biến trong đời sống người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Từ việc triển khai hiệu quả năng lực thực thi, hàng loạt dự án cấp bách thời gian qua đã được chuyển hóa nhanh chóng từ quyết sách thành kết quả cụ thể.
Minh chứng rõ nhất là việc thực hiện yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước sớm triển khai các dự án để kết nối hiệu quả giữa hai đầu mối hàng không chiến lược: sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành.
Từ yêu cầu cấp bách này, TP.HCM đã giao cho THACO nghiên cứu dự án. Đến tháng 3-2026, TP.HCM đã xây dựng kế hoạch với “30 ngày đêm” tập trung hoàn tất các thủ tục chuẩn bị đầu tư đoạn tuyến Bến Thành – Thủ Thiêm.
Với tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm”, các sở ngành của TP, đặc biệt là Sở Xây dựng và Sở Tài chính, đã huy động cán bộ chuyên môn phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư cùng các đơn vị tư vấn “chong đèn” đẩy nhanh tiến độ thẩm tra hoàn thiện hồ sơ.
30 ngày hoàn thiện thủ tục metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm chỉ là một ví dụ cụ thể trong hàng loạt dự án đang được rộn ràng thi công tại TP.HCM.
Từ những bước chuyển động này, TS Phạm Viết Thuận – Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường – nhận định với khung pháp lý thông thoáng cùng với tinh thần phục vụ doanh nghiệp của TP.HCM đã tạo nền tảng để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực hạ tầng chiến lược vốn trước đây chủ yếu do khu vực công đảm nhận.
Thực tế khi “doanh nghiệp dám làm, TP dám giao”, rất nhiều dự án lớn, có tầm vóc đã chuyển động với thủ tục triển khai nhanh và hiệu quả.
Còn theo kỹ sư Vũ Đức Thắng – chuyên gia giao thông, sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền TP.HCM đã tạo dựng niềm tin để các nhà đầu tư chiến lược sẵn sàng đồng hành trong những dự án quy mô lớn, mang tính dẫn dắt.
Đây là cơ hội để hình thành những đầu tàu kinh tế mới – những tập đoàn có khả năng cạnh tranh trong khu vực, tương tự mô hình các tập đoàn lớn tại Hàn Quốc trong giai đoạn công nghiệp hóa.
“Khi được đặt trong môi trường phát triển năng động và được giao những việc lớn, doanh nghiệp Việt đang vươn lên mạnh mẽ, không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn góp phần nâng cao năng lực quốc gia”, ông Thắng nói.
Một trong những thay đổi căn bản nhất của Luật Thủ đô 2026 là chuyển từ cơ chế "phân cấp" sang "phân quyền triệt để". Khác với trước đây khi nhiều quyết định quan trọng vẫn phải xin ý kiến Trung ương, luật mới xác lập nguyên tắc trao quyền chủ động cho chính quyền Hà Nội trong tổ chức bộ máy, quản lý kinh tế - xã hội và điều hành đô thị.
Việc phân quyền không chỉ dừng ở giao nhiệm vụ mà bao gồm cả quyền quyết định, đi kèm trách nhiệm giải trình. Điều này giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, đặc biệt trong các lĩnh vực như đầu tư công, quy hoạch, tổ chức bộ máy và cung cấp dịch vụ công.
Về tổ chức bộ máy, Thành phố được quyền quy định số lượng, việc thành lập, giải thể cơ quan chuyên môn khác với quy định của trung ương; tự quyết định biên chế và chế độ quản lý công chức riêng. Hà Nội được áp dụng các chỉ tiêu quy hoạch, yêu cầu về không gian và sử dụng đất khác với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tại các khu vực phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
Thành phố cũng được ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá, giá dịch vụ sự nghiệp khác với quy định của trung ương. Đặc biệt, đối với các dự án lớn, quan trọng, HĐND Thành phố có quyền quyết định chính sách đặc biệt khác với luật hiện hành sau khi tham vấn cơ quan trung ương.
Luật Thủ đô 2026 mở ra cơ chế đặc biệt khi cho phép HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố ban hành văn bản quy phạm pháp luật có nội dung khác với quy định của cơ quan Trung ương trong một số trường hợp. Đó là điều chỉnh trình tự, thủ tục hành chính để phù hợp với thực tiễn thành phố, miễn là bảo đảm đơn giản hóa, không gây khó khăn thêm cho tổ chức, cá nhân.
Trước đây, sự khác biệt giữa nhu cầu thực tiễn của Hà Nội và khuôn khổ pháp lý chung thường dẫn đến tình trạng "vướng luật". Cơ chế mới giúp tháo gỡ điểm nghẽn này, cho phép địa phương chủ động thiết kế giải pháp phù hợp hơn với điều kiện thực tế.
Hà Nội sẽ là đô thị thí điểm chính sách (sandbox)
Lần đầu tiên Luật Thủ đô quy định rõ cơ chế thí điểm chính sách mới, cho phép Hà Nội thử nghiệm các mô hình chưa có trong luật hoặc khác với luật hiện hành.
Thay vì chỉ gói gọn trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Luật 2026 cho phép Hà Nội thí điểm cả trong xây dựng chính sách, cơ chế mới nói chung và phát triển công nghệ, sản phẩm, dịch vụ mới. Cụ thể, Hà Nội thử nghiệm các mô hình quản trị, kinh tế, nông nghiệp, và huy động nguồn lực hoàn toàn mới, thậm chí khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc những vấn đề pháp luật chưa quy định.
Phạm vi sandbox gồm mô hình tổ chức bộ máy, chế độ công vụ, công chức mới; mô hình kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị ứng dụng công nghệ cao; huy động và phân bổ nguồn lực phát triển đô thị; giải pháp an sinh xử lý vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.
Luật Thủ đô 2026 quy định thời gian thí điểm cơ chế, chính sách lên đến 5 năm và có thể được gia hạn thêm 5 năm (tổng cộng 10 năm). Điều này cho phép các dự án có đủ thời gian để bộc lộ hết hiệu quả và rủi ro trước khi quyết định nhân rộng chính thức.
Để sandbox "không chỉ nằm trên giấy", Luật 2026 thiết lập cơ chế bảo vệ cán bộ và tổ chức. Cụ thể, người đứng đầu cơ quan, cán bộ, công chức và các tổ chức, cá nhân tham gia thi hành các nghị quyết thí điểm được loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý trong trường hợp không vụ lợi, đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.
Nếu việc thử nghiệm có ảnh hưởng tiêu cực vượt quá mức dự báo, UBND thành phố phải tạm dừng ngay và báo cáo HĐND thành phố. Đồng thời, mọi quy chế thử nghiệm cho từng dự án phải được ban hành rõ ràng, xác định rõ không gian, địa bàn và diện chịu tác động.
Hà Nội có một quy hoạch duy nhất
Điểm mới quan trọng nhất tại Điều 10 của Luật 2026 là việc xác lập nguyên tắc trên địa bàn thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Quy hoạch này được lập trên cơ sở cụ thể hóa các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, đồng thời tích hợp, lồng ghép và thay thế hai loại quy hoạch trước đây là Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô.
Chủ tịch UBND Thành phố có thẩm quyền phê duyệt và phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô sau khi được HĐND thông qua. Đây là sự thay đổi lớn so với quy định trước đây khi quy hoạch chung thường phải đợi Thủ tướng phê duyệt.
Luật mới cũng trao cho UBND Thành phố thẩm quyền quyết định danh mục, lộ trình và biện pháp di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc, cơ sở sự nghiệp không phù hợp với quy hoạch tại đô thị trung tâm (trừ các cơ quan trung ương).
Không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao được quy hoạch, phân vùng chức năng dựa trên Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Việc phát triển đô thị nén tại các khu vực ga đường sắt (TOD) và các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc đặc thù tại đây cũng phải tuân thủ và dựa trên nền tảng của quy hoạch tổng thể.
Các khu vực xung quanh ga đường sắt đô thị sẽ được quy hoạch với mật độ cao hơn, kết hợp phát triển nhà ở, thương mại và dịch vụ. Để thực hiện mô hình này, luật cho phép điều chỉnh một số chỉ tiêu quy hoạch, khai thác giá trị gia tăng từ đất và hạ tầng, đồng thời tạo cơ chế tài chính để đầu tư trở lại cho hệ thống giao thông công cộng.
Trong bối cảnh Hà Nội đang đối mặt với áp lực giao thông lớn, mô hình TOD được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và cải thiện chất lượng sống đô thị.
Hình thành đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt
Luật Thủ đô 2026 cho phép thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt trực thuộc thành phố, được tổ chức theo mô hình đặc thù và áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội. Đây là công cụ mới để Hà Nội xây dựng các khu vực phát triển trọng điểm, như trung tâm tài chính, khu công nghệ cao, khu đổi mới sáng tạo, với môi trường thể chế linh hoạt hơn.
Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thuộc thành phố Hà Nội do Quốc hội quyết định thành lập để thực hiện vai trò đô thị chức năng theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Đô thị này được tổ chức theo mô hình đặc thù, được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội, thực hiện các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô.
Quy định này nhằm cụ thể hóa vị trí, vai trò đặc biệt của Thủ đô; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức không gian phát triển, quản trị đô thị và thử nghiệm các mô hình quản lý mới phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của Hà Nội trong giai đoạn mới.
Mô hình này cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách quản lý, điều hành linh hoạt, vượt trội so với mô hình đơn vị hành chính thông thường, qua đó thu hút nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và phát triển kinh tế - xã hội.
Ngày 29.4, UBND xã Tam Hải (thành phố Đà Nẵng) đã tổ chức lễ khánh thành và đưa vào sử dụng 2 chiếc phà mới, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện hạ tầng giao thông phục vụ dân sinh.
Đây được xem là "cú hích" cần thiết đối với địa phương vốn nhiều năm phụ thuộc hoàn toàn vào phương tiện phà để đi lại và giao thương.
Tam Hải là xã đảo có địa hình cách trở, mọi hoạt động sinh hoạt, sản xuất của người dân đều gắn liền với tuyến phà qua sông. Tuy nhiên, trong thời gian dài, hệ thống phà cũ đã xuống cấp nghiêm trọng, thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, không chỉ gây bất tiện mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy.
Trước thực trạng đó, UBND huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam (cũ) đã phê duyệt dự án đầu tư đóng mới 2 phà sắt Tam Hải với tổng kinh phí gần 25 tỉ đồng.
Công trình được khởi công từ ngày 21.4.2025, sau 12 tháng thi công khẩn trương đã hoàn thành, kịp thời đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng của người dân.
Hai chiếc phà mới được đóng bằng thép chuyên dụng, trang bị động cơ diesel hiện đại, đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn.
Mỗi phà dài 30,6 m, rộng 8,16 m, có trọng tải toàn phần 32,6 tấn, sức chở tối đa 80 hành khách, công suất 304 mã lực và bố trí 3 thuyền viên vận hành.
UBND xã đảo Tam Hải cho hay việc đưa vào khai thác 2 phà mới không chỉ nâng cao năng lực vận tải mà còn giúp giảm đáng kể thời gian chờ đợi, tăng tính an toàn cho người dân trong quá trình di chuyển. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường kết nối giữa xã đảo Tam Hải với các khu vực lân cận trong thời gian tới.
Cùng dịp này, địa phương còn tổ chức lễ hội cá chuồn Tam Hải tại khu di tích quốc gia Bàn Than – Hòn Mang – Hòn Dứa, tạo không khí sôi động, đậm đà bản sắc vùng biển.
Lễ hội thu hút đông đảo người dân và du khách với nhiều hoạt động đặc sắc như trò chơi tập thể, gian hàng ẩm thực phong phú và hô hát bài chòi truyền thống, góp phần quảng bá hình ảnh Tam Hải như một điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch biển.
Yêu cầu được ông Lê Văn Sử nêu tại cuộc họp chiều 7/5 với chủ đầu tư dự án mở rộng sân bay Cà Mau, UBND phường Tân Thành và các đơn vị liên quan.
Dự án mở rộng, nâng cấp sân bay Cà Mau có tổng vốn 2.400 tỷ đồng, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư. Trong quá trình thi công, nước nhiễm mặn từ công trình tràn ra kênh, khiến thủy sản của người dân nuôi gần đó chết hàng loạt, nhiều nhất là cá bống tượng và cá chình.
Thống kê ban đầu cho thấy hơn 90 hộ dân ở phường Tân Thành bị ảnh hưởng, với tổng diện tích khoảng 85 ha lúa, hoa màu và thủy sản.
Theo UBND phường Tân Thành, với diện tích 1.000 m2 nuôi trong 12 tháng, cá chình có chi phí khoảng 238 triệu đồng; nếu tỷ lệ sống đạt 70% thì lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng. Cá bống tượng có lợi nhuận khoảng 55 triệu đồng với cách tính tương tự. Đối với lúa, mỗi vụ người dân lãi khoảng 800.000 đồng trên 1.000 m2.
Ông Sử nhấn mạnh đây là bồi thường chứ không phải hỗ trợ. Mức bồi thường phải tính theo thu nhập bình quân cả vụ sản xuất vì đất đã nhiễm mặn, khó thể tái canh trong thời gian ngắn.
Lãnh đạo tỉnh đề nghị lấy thông tin từ chính quyền, người nuôi và thương lái để xác định thu nhập bình quân; đồng thời căn cứ tuổi cây trồng, vật nuôi tại thời điểm thiệt hại để tính hệ số bồi thường.
Chủ đầu tư và nhà thầu cần khắc phục các vấn đề còn ảnh hưởng đến sản xuất, phối hợp kiểm đếm thiệt hại, khảo sát vị trí đặt trạm bơm rửa mặn. Sở Nông nghiệp và Môi trường giám sát môi trường và rà soát trách nhiệm các bên liên quan.
Cuộc họp thống nhất thành lập tổ công tác liên ngành để tiếp tục thống kê thiệt hại, làm cơ sở bồi thường cho người dân.
