40 năm sau thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử, Chernobyl vẫn chịu ô nhiễm phóng xạ nặng nề, với gần một nửa lượng caesium-137 từ lò phản ứng số 4 năm 1986 còn tồn tại, cùng các chất nguy hại như plutonium, tritium và americium.
Tuy nhiên việc vắng bóng con người tại đây đã vô tình tạo điều kiện cho hệ sinh thái phục hồi theo hướng đáng chú ý.
Theo báo Guardian, vùng cấm Chernobyl rộng 2.800km² cùng khu bảo tồn Polessky lân cận tại Belarus đã trở thành một trong những “khu bảo tồn ngoài ý muốn” lớn nhất châu Âu.
Theo nhà khoa học Jim Smith (Đại học Portsmouth), số lượng sói hiện cao gấp 7 lần trước thảm họa, trong khi các loài như nai sừng tấm, hươu và thỏ cũng tăng mạnh.
“Đây là minh chứng mạnh mẽ cho thấy tác động tương đối của tai nạn hạt nhân tồi tệ nhất thế giới thực tế không lớn bằng tác động tàn phá từ sự định cư của con người”, ông Smith nhận định.
Kết luận tương tự cũng được đưa ra tại các “vùng đất không người” khác như Fukushima (Nhật Bản) – nơi heo rừng, khỉ Nhật Bản và gấu mèo xuất hiện nhiều hơn sau đợt sơ tán năm 2011.
Căng thẳng Bắc – Nam và sự vắng bóng con người tại khu phi quân sự bán đảo Triều Tiên đã biến nơi đây thành nơi trú ngụ của 38% các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hàn Quốc.
Tuy vậy, ảnh hưởng lâu dài của phóng xạ đến động vật hoang dã vẫn là chủ đề gây tranh cãi.
Nhiều báo cáo khoa học ghi nhận tổn thương di truyền lâu dài ở một số loài động vật có vú, chim và thực vật, đặc biệt là ở những khu vực có mức độ ô nhiễm cao nhất.
Ông Gennady Laptev thuộc Trung tâm Thủy văn Ukraine cho biết vẫn chưa thấy bằng chứng trực quan về đột biến, nhưng rất khó để khẳng định chắc chắn rằng hệ sinh thái đã tốt hơn trước.
“Đây là một câu hỏi phức tạp. Theo quan điểm của tôi, nếu động vật hoang dã dồi dào, nghĩa là chúng vẫn ổn”, ông nói.
Những gì diễn ra tại Chernobyl đã mở ra cuộc tranh luận toàn cầu về năng lượng hạt nhân.
Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách nới lỏng quy định để thúc đẩy xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng cho rằng việc từ bỏ điện hạt nhân là “sai lầm chiến lược”, khiến châu Âu phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu.
Ngược lại, các tổ chức môi trường như Greenpeace Ukraine cảnh báo rủi ro tai nạn hạt nhân vẫn hiện hữu và chi phí cao khiến nguồn năng lượng này kém cạnh tranh.
Ông Shaun Burnie – đại diện tổ chức – nhận định tương lai năng lượng nên thuộc về các nguồn tái tạo, thay vì một ngành công nghiệp vẫn chưa thể chứng minh tính an toàn và hiệu quả lâu dài.
“Sau hơn tám thập kỷ nhận trợ cấp khổng lồ và trải qua nhiều thảm họa hạt nhân, điện hạt nhân hiện chỉ sản xuất chưa đầy 10% điện năng và 4% năng lượng toàn cầu. Đó không phải là một bảng thành tích đáng tự hào.
Thứ mà nó vẫn làm rất tốt là mục đích thiết kế ban đầu – sản xuất plutonium cho vũ khí hạt nhân”, ông nói thêm.
Hôm qua (15.5), Tổng thống Trump kết thúc chuyến thăm Trung Quốc kéo dài từ tối 13.5.
Theo tờ Nikkei Asia, trả lời phỏng vấn truyền thông sau khi kết thúc ngày làm việc thứ hai với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Trump cho biết: "Chúng tôi đã thực hiện một số thỏa thuận thương mại tuyệt vời". Nhưng ông không cung cấp chi tiết các thỏa thuận. Liên quan vấn đề này, trả lời truyền thông, Tổng thống Trump tiết lộ Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing, điều mà ông cho là sẽ tạo ra nhiều việc làm. Dù vẫn còn chờ sự xác nhận của Bắc Kinh, nhưng khi thỏa thuận mua máy bay này được tiết lộ thì giá cổ phiếu của Boeing đã giảm 4,7%. Bởi vì trước chuyến đi, các thông tin đều khẳng định thỏa thuận sẽ lên đến 500 chiếc máy bay.
Về vấn đề Iran, theo ông Trump, hai bên đồng thuận rằng Tehran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz phải được mở lại. Nhưng cả phía Mỹ và Trung Quốc đều không nêu có đạt thỏa thuận nào về cách thức giải quyết vấn đề này hay không.
Phát biểu với báo giới trên máy bay sau khi rời Trung Quốc, Tổng thống Trump cho biết đã thảo luận rất nhiều với Chủ tịch nước Tập Cận Bình về việc Mỹ cung cấp vũ khí cho Đài Loan. Tuy nhiên, ông Trump chỉ tiết lộ "sẽ đưa ra quyết định" về vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan. Bên cạnh đó, ông cho biết đã không trả lời câu hỏi của ông Tập về việc Mỹ có bảo vệ Đài Loan trong trường hợp xảy ra xung đột với Trung Quốc đại lục hay không. Tổng thống Trump cho biết: "Tôi đã nói là tôi không bàn về việc đó".
Trước đó, Chủ tịch nước Tập Cận Bình tuyên bố với Tổng thống Trump rằng Đài Loan là "vấn đề quan trọng nhất" trong quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời cảnh báo có thể xảy ra xung đột nếu hành động sai lầm. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ông Tập đã nói rõ với chủ nhân Nhà Trắng rằng: "độc lập Đài Loan và hòa bình xuyên eo biển là 2 vấn đề như lửa với nước".
Nhận xét khi trả lời Thanh Niên, bà Bonnie Glaser (Giám đốc Chương trình Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Quỹ nghiên cứu Marshall Đức) cho rằng quan điểm trên của Chủ tịch nước Tập Cận Bình về Đài Loan đã được lặp đi lặp lại nhiều lần trong suốt những năm qua, bao gồm cả khái niệm "lửa với nước". Điều này được hiểu là lời cảnh báo rất rõ ràng.
Trả lời Thanh Niên hôm qua, GS Yoichiro Sato (chuyên gia về quan hệ quốc tế, Đại học Ritsumeikan châu Á - Thái Bình Dương, Nhật Bản) phân tích: "Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này chủ yếu mang tính biểu tượng. Ông Trump sẵn sàng giúp ông Tập tận dụng cơ hội để xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, hết lời ca ngợi ông là "nhà lãnh đạo vĩ đại", điều mà truyền thông Trung Quốc đưa tin rộng rãi trong nước. Truyền thông Trung Quốc cũng nhanh chóng ghi nhận "lời cảnh báo" của ông Tập đối với ông Trump rằng việc xử lý sai vấn đề Đài Loan sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Ông Trump đã phớt lờ vấn đề này. Đây là cách để che giấu sự bất đồng".
"Cho đến hôm qua, rất ít tiến triển cụ thể nào về thương mại giữa hai bên được thông báo công khai. Thỏa thuận chỉ mới được hé lộ về việc Trung Quốc sẵn sàng nhập khẩu thêm các sản phẩm nông nghiệp, máy bay và dầu thô từ Mỹ. Liệu Mỹ và Trung Quốc có dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu đối với chip tiên tiến về trí tuệ nhân tạo (AI) và vật liệu đất hiếm hay không vẫn còn phải chờ xem", GS Sato phân tích và nói thêm: "Sự đồng thuận giữa hai nước về sự cần thiết phải mở cửa tuyến đường qua eo biển Hormuz đã được thể hiện. Trung Quốc rất cần nhập khẩu dầu từ vùng vịnh Ba Tư và có lợi ích trong việc mở cửa tuyến đường qua eo biển này".
Cũng trả lời Thanh Niên, GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá: "Chuyến công du của ông Trump đến Trung Quốc lần này được đánh dấu bằng những nỗ lực từ cả hai phía nhằm ổn định quan hệ thông qua các thỏa thuận kinh tế và cam kết sẽ tiếp tục trao đổi về việc tăng cường đối thoại. Tổng thống Trump đã mời Chủ tịch nước Tập Cận Bình đến Washington vào tháng 9 tới đây, ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Điều này nhằm mục đích tạo cho ông Trump hình ảnh một nhà lãnh đạo tài ba và thời gian để cuộc chiến với Iran lắng xuống ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Mục đích là để thu hút cử tri về phía ông".
"Đối với ông Tập Cận Bình, hội nghị thượng đỉnh lần này không có kết quả cụ thể nào để giải quyết nền kinh tế đang suy yếu của Trung Quốc và ông Trump cũng không cam kết sẽ không thay đổi ý kiến trong những tuần tới, điều mà có thể xảy ra khi Tổng thống Nga Vladimir Putin dự kiến thăm Bắc Kinh vào tuần tới. Thượng đỉnh Nga - Trung là một sự kiện được chờ đợi, nhưng có lẽ cũng không làm thay đổi những yếu tố cơ bản trong mối quan hệ", GS Nagy phân tích thêm.
Reuters đưa tin phi thuyền Orion chở 4 phi hành gia thuộc sứ mệnh Artemis 2 của NASA đã đi vào vùng ảnh hưởng trọng lực của mặt trăng vào rạng sáng 6.4 (giờ Mỹ).
Phi hành đoàn Artemis 2 sẽ được đánh thức vào khoảng 10 giờ 50 sáng 6.4 giờ miền Đông (21 giờ 50 cùng ngày, giờ VN). Đến 19 giờ 5 phút, phi thuyền sẽ đạt vị trí xa nhất của hành trình, cách trái đất 406.772 km, vượt xa kỷ lục do phi hành đoàn Apollo 13 nắm giữ trong 56 năm qua.
Khi đó, phi thuyền sẽ bay quanh phía xa của mặt trăng, giúp các phi hành gia chiêm ngưỡng cung trăng từ độ cao khoảng 6.437 km phía trên mặt tối của chị Hằng.
Khi bay qua phía xa của mặt trăng, tàu sẽ bị mất liên lạc trong thời gian ngắn khi mặt trăng che mất tín hiệu vô tuyến và laser giúp tàu kết nối với Mạng lưới Không gian sâu của NASA. Đây là mạng lưới toàn cầu gồm các ăngten liên lạc vô tuyến khổng lồ mà NASA sử dụng để liên lạc với phi hành đoàn.
Toàn bộ thời gian tàu Orion bay lướt qua mặt trăng kéo dài khoảng 6 giờ. Trong đó, các phi hành gia sẽ sử dụng máy ảnh chuyên nghiệp để chụp những bức ảnh chi tiết qua cửa sổ của tàu Orion về hình bóng mặt trăng, cho thấy một góc nhìn hiếm hoi và có giá trị khoa học về ánh sáng mặt trời lọc qua các rìa của mặt trăng.
Phi đoàn cũng sẽ có cơ hội chụp ảnh một khoảnh khắc hiếm hoi khi trái đất mọc lên từ đường chân trời mặt trăng khi tàu vũ trụ của họ nổi lên từ phía bên kia.
Một nhóm gồm hàng chục nhà khoa học mặt trăng được bố trí tại Phòng Đánh giá khoa học tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở thành phố Houston sẽ ghi chép lại khi các phi hành gia mô tả cảnh tượng họ nhìn thấy trong thời gian thực.
Sứ mệnh Artemis 2 kéo dài gần 10 ngày, là chuyến bay có người lái đầu tiên trong chương trình Artemis. Chương trình trị giá hàng tỉ USD này được thiết lập nhằm mục đích đưa các phi hành gia trở lại bề mặt mặt trăng vào năm 2028 và thiết lập sự hiện diện lâu dài của Mỹ ở đó trong tương lai. NASA nhắm đến xây dựng một căn cứ trên mặt trăng để làm nơi thử nghiệm cho các sứ mệnh tiềm năng trong tương lai đến sao Hỏa.
Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines ngày 7-8/5 theo lời mời của Tổng thống Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Bộ Ngoại giao cho biết.
Tại hội nghị, Thủ tướng sẽ có các bài phát biểu truyền tải đường lối đối ngoại và quan điểm của Việt Nam về các ưu tiên của ASEAN, đưa ra đề xuất củng cố tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và trao đổi các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Thủ tướng cũng sẽ tiếp xúc, gặp gỡ với lãnh đạo các nước để thúc đẩy hợp tác song phương.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 có sự tham dự của lãnh đạo các nước ASEAN và Tổng thư ký ASEAN. Đây là một trong hai cuộc họp định kỳ hàng năm của lãnh đạo ASEAN trong năm 2026.
Trong vai trò Chủ tịch ASEAN 2026, với chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung", Philippines đặt ra ba định hướng lớn cho hợp tác ASEAN là củng cố các nhân tố then chốt đối với hòa bình và an ninh, mở rộng các hành lang thịnh vượng và thúc đẩy trao quyền cho người dân.
Philippines đề nghị Hội nghị Cấp cao lần này tập trung trao đổi ba nội dung về bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo hộ công dân ASEAN. Manila khẳng định tiếp tục thúc đẩy thực hiện các trọng tâm và ưu tiên chiến lược về tăng cường liên kết nội khối, nâng cao tự cường, tự chủ chiến lược và vai trò trung tâm của ASEAN, duy trì đà cho xây dựng Cộng đồng theo các mục tiêu và kế hoạch của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
