3 tàu sân bay Mỹ vào vị trí, “thời gian cho Iran chỉ còn tính bằng ngày”
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 24/4 xác nhận, lần đầu tiên sau nhiều thập niên, 3 tàu sân bay Mỹ, bao gồm USS Abraham Lincoln (CVN 72), USS Gerald R. Ford (CVN 78) và USS George H.W. Bush (CVN 77) với tổng cộng hơn 200 máy bay và 15.000 binh sĩ, đồng thời hoạt động tại Trung Đông.
Thông báo được đưa ra cùng thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump cố gắng đảo ngược luồng dư luận trong nước cho rằng chính ông, chứ không phải Iran, mới là người đang đối mặt với áp lực thời gian để đạt được thỏa thuận.
“Nếu họ không thể lưu thông dầu, toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu khí của họ sẽ nổ tung”, ông Trump nói với các phóng viên và cảnh báo, “họ chỉ còn tính bằng ngày trước khi sự kiện đó xảy ra. Vì vậy, tôi không chịu bất kỳ áp lực nào cả”.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 24/4 dường như đã đưa ra tối hậu thư cho Iran. Ông khẳng định Tehran đang có một “cánh cửa mở” để đàm phán với Mỹ, nhưng “thời gian không đứng về phía họ”.
“Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhắc lại điều đó một lần nữa vào ngày hôm qua, chúng tôi có tất cả thời gian và chúng tôi không hề nôn nóng để đạt được một thỏa thuận; tôi cũng nghe ông ấy nói điều đó hàng ngày khi trao đổi riêng”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại một cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 24/4.
Ông nhấn mạnh: “Tất cả những gì họ phải làm là từ bỏ vũ khí hạt nhân theo những cách có ý nghĩa và có thể kiểm chứng được, nếu không, họ có thể đứng nhìn tình trạng kinh tế mong manh sụp đổ dưới áp lực không ngừng nghỉ từ Mỹ. Lựa chọn là ở họ, nhưng với lệnh phong tỏa này, thời gian không ủng hộ họ”.
Phản ứng trái chiều giữa Mỹ và Iran
Tổng thống Donald Trump ngày 24/4 nói rằng Iran sẽ đưa ra một đề nghị với Mỹ, nhưng ông vẫn chưa biết nội dung cụ thể là gì.
Cùng với đó, Nhà Trắng cho biết hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến khởi hành đến Pakistan vào ngày 25/4 để tham gia các cuộc đàm phán với Iran.
“Tôi có thể xác nhận đặc phái viên Witkoff và Jared Kushner sẽ lên đường tới Pakistan một lần nữa vào sáng mai để tham gia các cuộc hội đàm, đàm phán trực tiếp với các đại diện từ phái đoàn Iran, thông qua sự trung gian của Pakistan, một người bạn và bên trung gian hòa giải tuyệt vời trong suốt toàn bộ quá trình này”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 24/4 cho hay.
Bà Leavitt cho biết phía Iran đã chủ động liên hệ, “như Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi họ làm”, và đề nghị một cuộc đối thoại trực tiếp.
Trước đó, truyền thông Mỹ nói rằng Phó Tổng thống JD Vance sẵn sàng lên đường tới Islamabad nếu các cuộc đàm phán có tiến triển.
Tuy nhiên, giới chức Iran đã phủ nhận các báo cáo cho rằng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang lên kế hoạch đàm phán với các quan chức Mỹ tại Pakistan.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 24/4 cho biết, không có kế hoạch nào cho một cuộc gặp giữa các nhà đàm phán Iran và Mỹ tại Pakistan.
“Không có cuộc gặp nào được lên kế hoạch diễn ra giữa Iran và Mỹ. Các quan điểm của Iran sẽ được chuyển qua Pakistan”, ông Baghaei viết.
Người phát ngôn nói thêm rằng Ngoại trưởng Araghchi đang có mặt tại Pakistan để gặp gỡ các quan chức chính phủ nước láng giềng “nhằm phối hợp với các nỗ lực hòa giải và trung gian đang diễn ra của họ để chấm dứt cuộc xung đột với Mỹ và khôi phục hòa bình trong khu vực”.
Tuyên bố của ông Baghaei tiếp tục đưa ra một tín hiệu trái chiều khác trong một tuần đầy rẫy sự bất định về tình trạng của các cuộc đàm phán hòa bình.
Hãng tin Tasnim cho hay, hiện tại không có cuộc đàm phán nào với Mỹ trong chương trình nghị sự, và chuyến đi của ông Araghchi tới Islamabad không phải để đàm phán với phía Mỹ mà là để thảo luận với phía Pakistan về các cân nhắc của Iran về việc chấm dứt xung đột.
Trước đó, ông Araghchi cho biết ông đang đi thăm Pakistan, Oman và Nga để “phối hợp chặt chẽ với các đối tác về những vấn đề song phương và tham vấn về các diễn biến trong khu vực”.
Những sự kiện đáng chú ý
Sự kiện nổi bật nhất trong ngày là việc gia hạn lệnh ngừng bắn ở Li Băng thêm 3 tuần, điều mà Tổng thống Donald Trump tự hào tuyên bố, hứa hẹn sẽ tổ chức một cuộc gặp cấp cao hơn giữa Li Băng và Israel. Nhưng bất kể ai tham gia đối thoại, trên thực tế, “lệnh ngừng bắn” này gần như không có tác dụng trên thực địa.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiếp tục các hoạt động ở miền Nam Li Băng, nơi Hezbollah vẫn hiện diện. Do đó, các quan chức nhóm vũ trang này ngay lập tức nhấn mạnh sự vô ích của lệnh ngừng bắn, trong khi các chiến binh của họ tiếp tục phản công vào các vị trí của Israel.
Bên cạnh đó, cũng có rất ít tiến triển liên quan đến cuộc xung đột “đóng băng” với Iran, ngoại trừ hy vọng mơ hồ về việc nối lại đàm phán. Giới truyền thông kỳ vọng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, người đã đến Islamabad, ít nhất sẽ để lại một thông điệp cho Washington, nếu không phải là một cuộc gặp trực tiếp với phái đoàn Mỹ được hứa sẽ cử đến Pakistan vào ngày 25/4.
Tốc độ mà Washington tuyên bố sẵn sàng cho cuộc gặp tạo ra ấn tượng rằng chính quyền Tổng thống Trump đang ráo riết tìm cách thoát khỏi cuộc khủng hoảng mà họ đã tạo ra. Nhưng lý do có thể đơn giản hơn: những tin tức tích cực như vậy làm giảm giá dầu và lần này điều đó đã xảy ra.
Chi phí của “vàng đen” không phải là vấn đề duy nhất mà chính phủ Mỹ phải đối mặt. Truyền thông đã bắt đầu tính toán thiệt hại đối với ngân sách và khả năng sẵn sàng chiến đấu của đất nước do việc tiêu thụ quá nhiều đạn dược ở Iran. Và ngay cả điều đó cũng là đánh giá thấp bởi thực tế còn phức tạp hơn nhiều.
Trong bối cảnh đó, tuyên bố của chính phủ Mỹ về một chiến thắng “không đổ máu” trước Iran đang dần mất đi uy tín trong mắt người dân thường.
Bức ảnh, được cho là tạo bằng AI, xuất hiện tối 12/4 trên tài khoản Truth Social @realDonaldTrump, thể hiện Tổng thống Mỹ Donald Trump trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng.
Khung cảnh xung quanh có các biểu tượng như đại bàng, quốc kỳ Mỹ, quân nhân, tiêm kích, nhân viên y tế và tượng Nữ thần Tự do, cùng một người phụ nữ đang chắp tay cầu nguyện.
Ông Trump không kèm theo bình luận nào trong bài đăng. Hình ảnh này xuất hiện không lâu sau khi ông đăng một bài viết công kích Giáo hoàng Leo XIV, cho rằng lãnh đạo Vatican "yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại".
Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump "có hiện thân như Chúa Jesus". Một số nhà bình luận chính trị bảo thủ và người có ảnh hưởng trong cộng đồng Thiên Chúa giáo đã lên tiếng chỉ trích, cho rằng hình ảnh có thể bị diễn giải là hành động "báng bổ".
"Tôi không biết liệu Tổng thống có đang nghĩ rằng ông ấy hài hước, hay liệu ông ấy đang chịu tác dụng phụ của loại thuốc nào đó, hay bất kỳ lý do nào khác cho hành động báng bổ quá mức này. Ông ấy phải xóa bài đăng ngay lập tức, rồi xin sự tha thứ từ nhân dân Mỹ và sau đó là từ Chúa", Megan Basham, một nhà bình luận nổi tiếng trong cộng đồng Tin lành tại Mỹ, viết trên X.
Riley Gaines, nhà hoạt động bảo thủ nổi tiếng trong phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA), cho hay "không thể hiểu nổi" tại sao Tổng thống Trump lại đăng bức ảnh này. Gaines cho rằng việc "khiêm tốn một chút" sẽ mang lại nhiều lợi ích cho ông Trump.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản sau khoảng 13 giờ đăng tải để tránh gây hiểu nhầm. Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức về mục đích của bài đăng.
Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, ông Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý "hiện thân giống Chúa Jesus", nói rằng "chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này".
"Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên", ông Trump nói.
Trong một cuộc phỏng vấn khác qua điện thoại với CBS, ông Trump chia sẻ ông cảm thấy bất ngờ trước phản ứng từ cộng đồng Thiên Chúa giáo. Ông giải thích rằng khi đăng bức ảnh, ông nghĩ nó được tạo ra bởi "một nghệ sĩ tuyệt vời và tài năng".
Lãnh đạo Mỹ tin rằng cá nhân ông "đã đóng góp cho Nhà thờ nhiều hơn bất kỳ tổng thống nào trong 100 năm qua", trong đó có những khoản hỗ trợ "hàng tỷ USD" trong giai đoạn đại dịch Covid-19. "Khi họ gặp khó khăn, tôi hỗ trợ họ hàng tỷ USD cho giáo dục. Cách họ phản ứng lại lòng tốt của tôi như vậy thật không phải", ông nói.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran ký kết 4 tuần trước đang bị lung lay dữ dội sau khi Iran phản ứng quyết liệt với "Dự án Tự do" của Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 3/5 tuyên bố mở chiến dịch dẫn đường cho tàu thuyền thương mại đi qua eo biển Hormuz và gọi đây là "cử chỉ nhân đạo".
Một số tàu hàng sau đó đã bị tấn công trong khu vực, trong đó có một tàu của Hàn Quốc. Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết Iran đã phóng tên lửa và drone vào một cảng dầu lớn ở Fujairah nằm sát eo biển. Vị trí của cảng này rất quan trọng vì đây là một trong số ít cảng nằm trên tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ của Trung Đông mà không cần đi qua eo biển Hormuz.
Đây là đợt leo thang lớn nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố. Lưu lượng vận tải biển cũng không tăng lên. Phía Mỹ cho biết hai tàu buôn của họ đã băng qua eo biển nhưng Iran phủ nhận. Mỹ cũng tuyên bố đã phá hủy ít nhất 6 xuồng của Iran nhưng phía Iran tiếp tục bác bỏ.
"Eo biển này vẫn cực kỳ nguy hiểm và tôi dự đoán đa số tàu thuyền sẽ tiếp tục tránh di chuyển qua đây cho đến khi cả hai bên đưa ra được một thỏa thuận cụ thể hơn", Tim Huxley, chủ tịch hãng tàu Mandarin Shipping, nói hôm 4/5.
Các lãnh đạo ngành vận tải biển vẫn rất bối rối vì ông Trump hay Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ không nói rõ chi tiết kế hoạch. Trong khi đó, Tehran nói rằng các tàu hàng và tàu chở dầu cần phải phối hợp với lực lượng vũ trang của họ, đồng thời khẳng định lực lượng Mỹ sẽ bị tấn công nếu tiến vào eo biển Hormuz.
"Không rõ quốc gia nào đã nêu yêu cầu về sứ mệnh nhân đạo này, cũng không rõ cần phối hợp những gì với phía Iran", Simon Kaye, giám đốc Tái bảo hiểm toàn cầu của NorthStandard, công ty cung cấp bảo hiểm trách nhiệm dân sự cho phần lớn đội tàu vận tải thế giới, nhận định.
Trong khi ngành vận tải biển chờ đợi Mỹ và Iran thông báo kế hoạch rõ ràng hơn, giá dầu tiếp tục tăng vọt. Giá xăng tại Mỹ đã chạm mức 4,46 USD/gallon – mức cao nhất trong gần 4 năm qua. Một chuyên gia thị trường dầu mỏ nhận định giá xăng có thể lên tới 5 USD/gallon nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa.
Trong một tuyên bố ngày 30.4, Chiến khu Nam bộ của quân đội Trung Quốc cho biết cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu gần bãi cạn Scarborough trên Biển Đông là "biện pháp đối phó hiệu quả trước các hành vi vi phạm quyền lợi và khiêu khích", theo Reuters.
Cuộc tuần tra được xem là màn đáp trả đối với cuộc tập trận chung thường niên Balikatan (Vai kề vai) diễn ra từ ngày 20.4 đến ngày 8.5 giữa Mỹ và Philippines. Năm nay, cuộc tập trận có sự tham gia của Úc và New Zealand, số lượng quốc gia tham gia đông đảo nhất từ trước đến nay.
Các lực lượng tập luyện các thao tác phòng thủ bờ biển, bắn đạn thật đẩy lùi các cuộc tấn công giả định và thử nghiệm khả năng phối hợp tác chiến để bảo vệ vùng biển. Trình diễn năng lực vũ khí tiên tiến và khả năng sẵn sàng tác chiến chung giữa Philippines và các đồng minh.
Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough ở Biển Đông từ Philippines sau đợt đối đầu căng thẳng giữa tàu hai bên hồi năm 2012. Bãi cạn tranh chấp này nằm cách đảo chính Luzon của Philippines 240 km về phía tây và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc gần 900 km, theo AFP.
Theo thông báo của Chiến khu Nam bộ Trung Quốc, kể từ tháng 4, lực lượng này đã tăng cường tuần tra sẵn sàng chiến đấu ở vùng biển và vùng trời quanh bãi cạn Scarborough.
