Sự kiện Future Fest 2026 do Tập đoàn giáo dục Văn Lang tổ chức tại Hà Nội trong hai ngày 24 và 25-4. Ngày hội quy tụ 100 chuyên gia, doanh nghiệp, diễn giả đến từ nhiều lĩnh vực, giúp các bạn học sinh khám phá hơn 60 ngành học và định hướng nghề nghiệp cho tương lai.
Tập đoàn giáo dục Văn Lang cho biết các thông tin nghiên cứu của Gallup, Vietnamworks, McKinsey, PWC và nhiều tổ chức khác cho thấy mỗi năm có hơn 1 triệu học sinh tốt nghiệp THPT, trong đó 80% lựa chọn học đại học, nhưng chỉ khoảng 50% trong số đó đỗ và nhập học.
Thống kê cũng cho thấy 50% học sinh THPT cảm thấy lựa chọn ngành học chưa đúng hoặc chưa phù hợp với định hướng nghề nghiệp tương lai; 36% sinh viên mong muốn được chọn lại ngành học khác. Trong khi đó, 70% lao động trẻ chưa hiểu rõ các kỹ năng cần thiết cho công việc.
Chia sẻ tại sự kiện, PGS.TS Nguyễn Hữu Cương – Hiệu trưởng Trường đại học Phương Đông – cho rằng hiện có một thực tế khiến nhiều sinh viên đang lãng phí cả thời gian và tiền bạc. Đó là có nhiều sinh viên học hết năm nhất và thấy không phù hợp, lại phải nghỉ học, thi lại, chuyển sang ngành mới.
Nguyên nhân là nhiều bạn trẻ chưa được định hướng nghề nghiệp tốt, hoặc tiếp nhận thông tin sai lệch, dẫn đến quyết định chọn ngành mang tính cảm tính, một chiều.
Dấu hiệu sinh viên chọn sai ngành gồm: không hứng thú với bài giảng, cảm thấy kiến thức quá nặng so với khả năng. Khi đó, sinh viên cần chủ động trao đổi với giáo viên và gia đình để được tư vấn, xem xét lộ trình chuyển ngành phù hợp.
“Các phụ huynh cũng cần thay đổi tâm lý “chọn nghề thay con”, “chọn theo gia đình, dòng họ” phổ biến ở miền Bắc. Thay vào đó, các gia đình cần tôn trọng thiên hướng cá nhân của học sinh”, ông Cương nói.
PGS.TS Đặng Thị Ngọc Dung (Viện Karolinska, Thụy Điển), với 40 năm kinh nghiệm trong ngành y và nhiều năm giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội, cho biết bà từng chứng kiến không ít sinh viên không yêu thích ngành y nhưng vẫn lựa chọn theo định hướng gia đình hoặc tác động từ xã hội.
“Tôi nhớ mãi về một sinh viên học y đã bật khóc khi nợ tới 5 môn chuyên ngành. Khi tôi hỏi, em nói không thích học ngành y mà muốn làm nhà văn vì em viết văn rất giỏi. Nhưng bố mẹ không cho em vào trường văn mà bắt phải thi y”, bà Dung nhớ lại và cho biết vì áp lực gia đình, sinh viên này cũng không dám tự chuyển trường, thường xuyên trong trạng thái tinh thần mệt mỏi.
Theo bà Dung, một sinh viên không có đủ sự bản lĩnh và đam mê thực sự với ngành nghề sẽ rất khó theo đuổi, dễ rơi vào tình trạng kiệt sức, tâm lý bất công.
Bà cho biết các trường có thể chưa có những thống kê chính thức về tỉ lệ chọn ngành theo ý muốn cha mẹ, nhưng những số liệu khảo sát từ các đơn vị độc lập cho thấy đây là một thực trạng đáng báo động.
Tiến sĩ Lê Nguyên Phương – nhà sáng lập Liên hiệp Phát triển tâm lý học đường (CASP-V) tại Việt Nam – cho rằng xã hội đang đặt ra một thách thức với những học sinh tuổi 17, 18. Ở tuổi này, các em phải chọn một quyết định đúng nhất, quyết định hay nhất về ngành học, nghề nghiệp cho tương lai.
“Tuổi 18, khi mà hệ thần kinh chưa phát triển đầy đủ, nỗi sợ còn quá lớn. Vì sợ không được yêu thương, sợ bị tẩy chay, mà các em phải buộc chọn một quyết định – nếu sai sẽ mất tất cả. Điều này quá bất công với các em”, ông Phương nói.
Ông Phương khuyên các bạn học sinh hãy luôn cân nhắc quyết định “lựa chọn vì nỗi sợ tác động từ bên ngoài” hay “chọn lựa với giá trị thực sự của bản thân”. Đặc biệt không nên lựa chọn khi đang sợ hãi, bấn loạn, vì không ai có thể đưa ra quyết định sáng suốt trong lúc này.
“Hãy lắng nghe tiếng nói trong thâm tâm của mình. Đừng nghe theo những tiếng nói do mình nhập tâm từ nỗi sợ của người khác vào, rồi lại nghĩ đây là tiếng nói của chính mình”, ông nói.
Ông Hoàng Cao Chung, Giám đốc nhân sự FPT Retail, cũng cho rằng việc buộc học sinh 17-18 tuổi phải chọn ngành học gắn với tương lai là chưa công bằng với các em.
Theo ông, về mặt sinh học và tâm lý, học sinh chưa đủ độ trưởng thành để đưa ra lựa chọn dài hạn, nhưng lại phải quyết định trong tâm thế lo lắng, áp lực nhiều hơn là tin tưởng.
Từ trải nghiệm cá nhân từng định hướng học y nhưng chuyển sang ngành kinh tế, ông Chung cho rằng học sinh nên vững với lựa chọn của mình sau khi đã cân nhắc kỹ, đồng thời chủ động lên kế hoạch phát triển bản thân. Nếu chọn sai, vẫn có thể điều chỉnh khi có sự bình tĩnh và định hướng rõ ràng hơn.
Việc đăng ký nguyện vọng lớp 10 cần thực hiện theo các bước sau:
Bước 4: Giao diện hiển thị thông tin hồ sơ đăng ký dự tuyển vào lớp 10. Thông tin hồ sơ học sinh: Các thông tin cơ bản đã được trường THCS cập nhật. Phụ huynh học sinh rà soát và cập nhật thông tin liên hệ bao gồm số điện thoại và email.
https://www.youtube.com/watch?v=pHhndtR4_Fg
Về thông tin học sinh và nơi ở hiện tại, nếu cần điều chỉnh, phụ huynh học sinh liên hệ trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm lớp 9 để được hỗ trợ.
Để đăng ký nguyện vọng vào các trường THPT thường, phụ huynh học sinh thực hiện chọn nút chức năng xác nhận dự thi tuyển sinh lớp 10 loại thường và đăng ký tối đa 3 nguyện vọng.
Nếu đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 chuyên, tiếng Anh tích hợp, phụ huynh học sinh thao tác theo các bước sau:
Để đăng ký nguyện vọng lớp 10 chính xác, không sai sót dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi của thí sinh, phụ huynh tham khảo đầy đủ nội dung hướng dẫn sau.
Các chuyên gia từ Đại học Harvard, Stanford và Dartmouth ngày 14/5 công bố nghiên cứu về "Bảng điểm Giáo dục". Trong đó, họ phân tích điểm thi môn Đọc hiểu và Toán của học sinh từ lớp 3 đến lớp 8 tại hơn 100 học khu trên khắp nước Mỹ, trong giai đoạn 2009-2025.
So với một thập kỷ trước, điểm Đọc hiểu năm 2025 đã giảm ở 83% học khu có dữ liệu, trong khi con số này ở môn Toán là 70%.
Đáng chú ý, nghiên cứu chỉ ra sự đi xuống này không chỉ do đại dịch Covid-19 mà đã bắt đầu từ năm 2013. Đến năm ngoái, điểm Đọc hiểu của học sinh lớp 8 đã chạm mức thấp nhất kể từ năm 1990.
"Đại dịch dường như đã khiến học sinh trở nên kém Toán nhanh hơn. Còn với Đọc hiểu, tỷ lệ điểm sụt giảm hàng năm cả trước, trong và sau đại dịch là như nhau", nhóm nghiên cứu nhận định.
Tom Kane, giám đốc Trung tâm nghiên cứu chính sách giáo dục tại Harvard, gọi hiện tượng này là một cuộc "suy thoái học tập". Theo ông, tình trạng này bắt đầu từ một thập kỷ trước, khi mạng xã hội bắt đầu xâm chiếm cuộc sống của trẻ em.
Ngoài ra, các tác giả nhận định một lý do nữa là đạo luật "Không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau" bị chấm dứt ở Mỹ vào năm 2015, sau hơn 10 năm có hiệu lực. Các trường không còn chịu áp lực phải kiểm tra và báo cáo sát sao tiến độ của học sinh, dẫn đến kết quả dần đi xuống.
Những nguyên nhân khác là tình trạng học sinh nghỉ học kéo dài và thiếu hụt các cải cách về kỹ năng đọc viết.
Dù kết quả nghiên cứu gây lo ngại, Elaine Allensworth, giám đốc điều hành Hiệp hội nghiên cứu trường học thuộc Đại học Chicago, cho rằng đây chưa phải là một cuộc khủng hoảng.
"Điểm số sụt giảm không có nghĩa là học sinh không có năng lực. Đây là vấn đề cần lưu tâm hơn là hoảng loạn", bà Allensworth nhận định. Chuyên gia này nhấn mạnh thay vì gây áp lực, xã hội cần tìm cách hỗ trợ học sinh để các em tăng hứng thú với việc đến trường và xử lý các yếu tố đang làm giảm hiệu quả học tập.
Ở một số học khu mà điểm số của học sinh được cải thiện, như ở thủ đô Washington, các trường đã có nhiều biện pháp như kiểm tra hàng tuần, thu điện thoại trong giờ học, dạy kèm cho học sinh yếu, tăng tiền thưởng cho giáo viên dạy tốt,...
Ohanna Carrascoza sinh ra trong một gia đình nhập cư Guatemala tại Woodland Hills, California. Trong mùa tuyển sinh vừa qua, cô nộp hồ sơ vào 27 trường và đỗ 15 nơi.
Đáng chú ý nhất là tấm vé vào Đại học Yale – ngôi trường Ivy League (8 đại học tư thục danh tiếng), xếp thứ tư nước Mỹ với tỷ lệ chấp nhận chỉ 4%. Ngoài ra, nữ sinh còn giành học bổng toàn phần tại Đại học Nam California (USC) và đỗ vào nhiều trường hàng đầu khác như Pennsylvania hay Dartmouth.
"Tôi không thể tin được", cô nói. Khoảnh khắc biết tin đỗ Yale được Carrascoza chia sẻ trên TikTok và nhanh chóng trở thành xu hướng. Trong video, cô cùng bố mẹ bật khóc, ôm chầm lấy nhau trước màn hình máy tính.
Bố mẹ Carrascoza lớn lên tại Guatemala, phải nghỉ học sớm để đi làm thuê cho các gia đình giàu có. Khi sang Mỹ, họ làm các công việc tay chân với điều kiện khắc nghiệt trong thời gian dài.
"Bố mẹ là nguồn cảm hứng cho mọi điều tôi làm. Nếu không có họ, tôi đã không ở đây", cô nói.
Từ nhỏ, Carrascoza được coi như "thư ký" của gia đình vì thành thạo tiếng Anh và tiếp cận công nghệ sớm. Khi cha cần lập hóa đơn điện tử để thanh toán, Carrascoza tự mày mò học Excel. Ban đầu, cô tạo các mẫu hóa đơn đơn giản, sau đó dần làm chủ những cấu trúc phức tạp hơn.
"Để được trả tiền, bố tôi cần gửi hóa đơn cho khách hàng, nhưng hóa đơn giấy không còn phù hợp. Trình độ học vấn hạn chế khiến ông không thể thao tác trên máy tính", Carrascoza chia sẻ.
Trải nghiệm giúp cha sử dụng công nghệ trở thành chủ đề chính trong bài luận ứng tuyển của cô. Carrascoza viết về việc biến trách nhiệm gia đình thành động lực, đồng thời nuôi dưỡng mong muốn hỗ trợ cộng đồng, giống như cách cô đã giúp cha thích nghi với môi trường mới.
"Tôi học cách bước ra khỏi vùng an toàn, chấp nhận thất bại và trưởng thành hơn cả về học tập lẫn cuộc sống", cô nói. "Tôi cố gắng thể hiện điều đó trong bài luận".
Bên cạnh bài luận ấn tượng, hồ sơ của Carrascoza còn thuyết phục nhờ sự chủ động. Ngày mới vào trung học, Carrascoza đã xác định mục tiêu vào các đại học hàng đầu, gặp cố vấn học tập để xây dựng lộ trình môn học, đảm bảo theo kịp chương trình nâng cao.
Nữ sinh sau đó dành nhiều giờ nghiên cứu yêu cầu tuyển sinh và các chương trình hè để cải thiện hồ sơ. Carrascoza cũng tìm đến chương trình hỗ trợ thế hệ đầu tiên trong gia đình vào đại học, các loại học bổng hay nguồn tư vấn miễn phí.
Cô còn từng là đội trưởng đội bóng rổ và điền kinh, tham gia nhiều hoạt động như Phiên tòa giả định, Hội nghị mô phỏng Liên Hợp Quốc, cũng như các chương trình tìm hiểu về hệ thống chính trị Mỹ. Những trải nghiệm này góp phần định hình sở thích theo đuổi ngành luật.
Carrascoza sẽ đến Yale vào kỳ thu sắp tới. Cô dự định trở thành luật sư bào chữa hình sự và hướng tới các vị trí phục vụ cộng đồng. Với cô, hành trình đã qua là minh chứng rằng hoàn cảnh không phải rào cản tuyệt đối.
"Không, không bao giờ thực sự là 'không' nếu bạn tin đó là 'có'. Mọi thứ phụ thuộc vào điều bạn muốn làm và mức độ nỗ lực bạn bỏ ra", Carrascoza nói.
