Nhằm hướng tới mục tiêu giảm phát thải, từ ngày 1/7, Hà Nội và TPHCM sẽ bắt đầu kiểm định khí thải xe máy. Trong đó, theo Thông tư 47 mà Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến, xe máy sản xuất dưới 5 năm không cần đăng kiểm trực tiếp.
Dù vậy, theo ý kiến của những người thợ sửa xe lâu năm, các dòng xe máy sản xuất dưới 5 năm vẫn có rủi ro phát thải lớn nếu chất lượng xe không được duy trì ở mức tốt.
“Để đảm bảo chất lượng khí thải ở mức tiêu chuẩn theo nhà sản xuất, chủ xe cần kiểm tra định kỳ 6 tháng hoặc 10.000km, vệ sinh hoặc thay thế các bộ phận cần thiết”, anh Nguyễn Quang Tạo – một thợ sửa xe lâu năm cho biết.
Dưới đây là một số hạng mục bảo dưỡng quan trọng mà người dùng cần nắm rõ.
Dầu động cơ và lọc dầu
Với một mẫu xe máy, việc thay thế dầu nhớt định kỳ là một khâu quan trọng nhằm kéo dài tuổi thọ của động cơ. Đây cũng là hạng mục phổ biến, nhưng không phải ai cũng chú trọng tới việc thay thế dầu nhớt đúng hạn; không ít người dùng chủ quan, lựa chọn thay thế dầu nhớt theo tháng.
Điều này có thể tạo ra một số rủi ro tiềm ẩn như dầu động cơ mất độ bôi trơn, khiến các chi tiết máy gặp ma sát cao, cặn bẩn tích tụ, từ đó ảnh hưởng tới lượng khí thải xả ra môi trường. Tùy theo khuyến cáo của các nhà sản xuất dầu nhớt, có loại cần thay thế sau mỗi 1.000-2.000km sử dụng.
Với xe tay ga, ngoài dầu động cơ, chủ xe cần lưu ý thay thế dầu láp (dầu hộp số) sau mỗi 5.000-6.000km sử dụng. Đây là loại dầu bôi trơn bánh răng truyền động bánh sau, cần thay thế định kỳ để tránh hư hỏng hệ thống truyền động.
Ngoài các loại dầu nhớt, chủ xe cũng cần kiểm tra và thay thế lọc dầu sau khoảng 6 tháng hoặc 10.000km. Bộ phận này có tác dụng giữ lại cặn bẩn, mạt kim loại và tạp chất, giữ sạch cho dầu nhớt trước khi bôi trơn các chi tiết động cơ.
Vệ sinh, thay mới lọc gió và bugi
Lọc gió và bugi là hai chi tiết quan trọng ảnh hưởng tới khả năng đánh lửa và đốt cháy nhiên liệu trong buồng đốt xe máy. Trong đó, lọc gió quyết định lượng không khí vào buồng đốt có đủ sạch hay không và khi bộ phận này bị bẩn, nhiên liệu không được đốt cháy hết và thoát qua ống xả ở dạng khói đen.
Các dòng xe phổ thông thường sử dụng lọc gió giấy, có thể vệ sinh định kỳ sau khoảng 5.000km bằng cách dùng vòi xịt khí nén thổi từ trong ra ngoài. Trong khi đó, với các dòng xe trang bị lọc gió dạng mút/cotton, cần dung dịch chuyên dụng.
Sau mỗi 10.000-20.000km sử dụng, lọc gió cần thay mới hoàn toàn.
Bên cạnh đó, bugi là bộ phận quan trọng của hệ thống đánh lửa, đốt cháy hỗn hợp nhiên liệu – không khí trong buồng đốt. Khi bugi bị mòn, bẩn hoặc sai loại, tia lửa điện yếu hoặc không đều có thể dẫn đến tình trạng nhiên liệu cháy không hết, từ đó tạo ra khói đen.
Do đó, người dùng nên kiểm tra định kỳ bugi sau khoảng 8.000-10.000km. Chi tiết này có thể vệ sinh, chỉ cần thay thế khi đầu đánh lửa bị mòn.
Họng ga xe máy (hay còn gọi là họng xăng) là bộ phận quan trọng trong hệ thống phun xăng điện tử, đóng vai trò như “cửa ngõ” điều tiết lượng khí nạp vào động cơ. Chi tiết này quyết định mức độ hòa trộn xăng và gió trước khi vào buồng đốt, ảnh hưởng đến độ bốc của xe cũng như mức tiêu hao nhiên liệu.
Trong khi đó, kim phun có nhiệm vụ phun nhiên liệu dưới dạng sương mịn vào buồng đốt để trộn đều với không khí. Khi kim phun hoạt động kém và họng ga bị bẩn, tỷ lệ hòa khí (xăng/gió) đều bị ảnh hưởng, khiến xăng không được đốt cháy hết, từ đó tạo ra nhiều khí thải CO, HC và bụi mịn PM2.5, gây ô nhiễm.
Buồng đốt là nơi động cơ đốt cháy nhiên liệu để tạo năng lượng. Sau một thời gian vận hành, muội carbon sẽ hình thành và bám cứng vào các chi tiết máy và giảm hiệu suất, đồng thời gia tăng lượng khí thải. Theo khuyến cáo, buồng đốt xe máy cần được vệ sinh định kỳ sau mỗi 10.000km.
Song song với việc kiểm định khí thải xe máy, từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12, Hà Nội sẽ triển khai vùng phát thải thấp tại 11 tuyến phố thuộc khu vực lõi Hoàn Kiếm. Theo đó, xe máy xăng sẽ bị cấm đi lại theo khung giờ: từ 18h-24h ngày thứ 6 và từ 6h-24h trong hai ngày cuối tuần.
Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 47/2024 do Bộ Xây dựng soạn thảo gây chú ý với thông tin về các trường hợp ôtô có sự thay đổi về trang, thiết bị nội thất, ngoại thất nhưng không được coi là cải tạo. Với những trường hợp này, nếu các hạng mục còn lại đều đạt, ôtô sẽ được cấp chứng nhận đăng kiểm điện tử và tem kiểm định.
Thông tin này được nhiều người sử dụng ôtô, đặc biệt là người chơi xe, độ xe đón nhận với hy vọng việc kiểm soát những món đồ độ trên xe được nới lỏng hơn trước. Tuy vậy, Theo đại diện Cục Đăng kiểm, cần hiểu rõ những trường hợp nâng cấp đồ do hãng sản xuất ôtô cung cấp mới có cơ hội để được cấp giấy chứng nhận kiểm định.
Điều này có nghĩa, nếu các phụ kiện độ trên xe do một công ty khác cung cấp, xe bắt buộc phải làm thủ tục đăng ký cải tạo khi muốn đăng kiểm. Ví dụ, nếu một dòng xe do Toyota Việt Nam sản xuất và phân phối ra thị trường, người dùng muốn lắp thêm đồ độ một cách chính danh, món đồ đó phải do Toyota Việt Nam cung cấp. Nếu chủ xe tự mua một chiếc cản trước, ốp sườn... từ bất cứ nhà cung cấp nào bên ngoài, chiếc xe đó đều thuộc diện cải tạo.
Lý giải cho việc này, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết những phụ kiện do hãng xe cung cấp thường đã trải qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và kiểm định nghiêm ngặt, đảm bảo tính tương thích với phương tiện và không ảnh hưởng đến khả năng vận hành.
Trong khi đó, các sản phẩm từ cơ sở độ xe bên ngoài thường không được kiểm soát chặt chẽ về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt khi can thiệp vào các bộ phận quan trọng của xe. Chẳng hạn, việc thay cản trước bằng loại không đạt tiêu chuẩn, ví dụ như làm bằng vật liệu cứng hơn, có thể làm tăng mức độ sát thương trong các vụ va chạm. Ngược lại, cản xe chính hãng đã được nhà sản xuất thử nghiệm để giảm thiểu thương tích cho người và phương tiện khi xảy ra tai nạn.
Đối với xe nhập khẩu, các phụ tùng và body-kit được chấp nhận phải do nhà sản xuất nước ngoài cung cấp thông qua nhà nhập khẩu chính thức để phân phối ra thị trường. Để xác định đó là phụ kiện chính hãng, nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu phải công bố rõ ràng trên các kênh chính thức như tài liệu kỹ thuật hoặc website. Đây là cơ sở để các trung tâm đăng kiểm đối chiếu và áp dụng trong quá trình kiểm định.
Thực tế tại Việt Nam, hầu hết phụ kiện độ, trang trí xe được phân phối bởi các cơ sở bên ngoài. Chủ xe cũng có thể tìm các phụ kiện gắn xe qua các sàn thương mại điện tử, và tự lắp ráp lên xe với một số món đơn giản. Trong khi đó các hãng xe hầu hết chưa cung cấp rộng rãi danh mục phụ kiện. Điều này khiến chất lượng sản phẩm trên thị trường không đồng đều và đặt ra thách thức cho công tác quản lý, đăng kiểm.
Trang bị ngoại thất gồm thay đổi cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, ốp sườn, ốp viền chắn bùn, cánh gió đuôi, ốp vành bánh xe theo tùy chọn của nhà sản xuất. Các trang bị ngoại thất thay thế phải do nhà sản xuất cung cấp, đảm bảo sau khi lắp đặt, kích thước bao (dài x rộng x cao) của xe thực tế không vượt quá 100 mm so với thông số ban đầu; đồng thời khối lượng cơ bản không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Dự thảo cũng quy định các trường hợp xe cơ giới thay đổi một số kết cấu thùng hàng như bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ; lắp thêm hoặc tháo bỏ nắp chắn bụi cho thùng chở hàng của ôtô tải tự đổ, rơ-moóc tải tự đổ, sơ mi rơ-moóc tải tự đổ; lắp thay thế hoặc tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý của ôtô pickup, lắp đặt thêm bậc bước chân lên xuống, trang trí ống xả, đai trang trí bảo hiểm đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu, cánh lướt gió, mui gió, cũng không được coi là cải tạo.
Một người đàn ông tại bang Ohio (Mỹ) đã khiến mạng xã hội chú ý khi tự biến chiếc sofa trong phòng khách thành xe điện, có thể đạt tốc độ tới 56km/h.
Nhân vật chính, Dalton Thompson, cho biết anh nảy ra ý tưởng về chiếc ghế điện chạy được sau khi cảm thấy bức xúc với thời gian chờ đợi và chi phí phát sinh từ các ứng dụng giao đồ ăn. Thay vì đặt hàng, anh quyết định "tự đi lấy" bằng một phương tiện không giống ai.
Chiếc sofa điện được chế tạo từ khung thép, kết hợp với động cơ của ván trượt điện công suất cao. Hệ thống lái là tay lái scooter được chỉnh sửa, đặt xuyên qua phần đệm ghế. Toàn bộ thiết kế nhằm phục vụ các chuyến đi ngắn trong khu vực lân cận.
Trong các thử nghiệm ban đầu trên đường nhựa, "chiếc xe" này đạt tốc độ tối đa 56km/h, đủ để đi cùng dòng xe trong khu dân cư. Thompson thậm chí đã lái chiếc sofa đến một cửa hàng thức ăn nhanh để đặt và nhận đồ ăn ngay tại “ghế lái”.
Không chỉ gây ấn tượng về ý tưởng, chiếc sofa điện còn chứng minh được độ chắc chắn khi có thể chở nhiều người mà vẫn vận hành ổn định.
Tuy nhiên màn thử nghiệm sớm bị gián đoạn, khi cảnh sát địa phương yêu cầu dừng xe để kiểm tra. Vấn đề được đặt ra là liệu một chiếc sofa gắn động cơ có được xem là đồ chơi hay là phương tiện cơ giới chưa đăng ký.
Dù ghi nhận chất lượng chế tạo ấn tượng, lực lượng chức năng cho rằng phương tiện này không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn để lưu thông, như hệ thống đèn hay tín hiệu. Cuối cùng, Thompson được yêu cầu đưa chiếc sofa về sử dụng trong khu vực tư nhân.
Trước đó anh lập luận rằng chiếc ghế độc đáo của mình tương tự xe đạp điện hoặc scooter điện, nhưng quan điểm này không được chấp nhận.
Chiếc sofa có thể di chuyển ngang tốc độ giao thông trong khu dân cư, đồng thời vẫn giữ được sự ổn định - Ảnh cắt từ video: Dalton Thompson
Dù gặp rắc rối pháp lý, chiếc sofa điện vẫn được một đơn vị trưng bày xe định giá khoảng 10.000 USD (263,4 triệu đồng) nhờ thiết kế độc đáo và mức độ lan truyền trên mạng xã hội.
Câu chuyện này phản ánh xu hướng đang nổi lên trong cộng đồng DIY, nơi nhiều người tận dụng pin và động cơ điện để "cơ giới hóa" các vật dụng đời thường. Với linh kiện ngày càng dễ tiếp cận, việc chế tạo phương tiện cá nhân giá rẻ đang trở nên phổ biến hơn.
Dẫu vậy, ranh giới giữa sáng tạo cá nhân và quy định pháp luật vẫn là thách thức lớn. Trường hợp của Thompson cho thấy dù ý tưởng có táo bạo đến đâu, việc đưa vào sử dụng ngoài đường công cộng vẫn cần đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và đăng ký theo quy định.
Chiếc sofa điện vì thế hiện chỉ dừng lại ở vai trò một nguyên mẫu thú vị - minh chứng cho khả năng sáng tạo, nhưng cũng là lời nhắc về giới hạn pháp lý trong giao thông hiện đại.
Không lâu sau khi được Honda cập nhật phiên bản mới hồi đầu năm nay, mới đây mẫu xe máy số phổ thông Honda Dash 125 2026 vừa chính thức gia nhập thị trường Việt Nam, mang đến lựa chọn mới cho khách hàng ở phân khúc xe máy số 125 phân khối.
