Rau tàu bay là một loại thực vật có hoa trong họ Cúc. Loại cây này không chỉ dùng để nấu ăn mà trong Đông y, rau tàu bay còn được sử dụng để làm nguyên liệu trong một số bài thuốc. Loại rau này mọc dại ở khắp nước ta từ Bắc vào Nam, thường thấy ở miền núi nhiều hơn đồng bằng. Từ xa xưa, cha ông ta vẫn thường sử dụng rau tàu bay như một loại rau dại ăn hàng ngày, không chỉ ngon mà còn có nhiều công dụng cho sức khỏe.
Rau tàu bay có tên khoa học là Gynura crepidioides Benth, một loại thực vật có hoa trong họ Cúc. Rau tàu bay còn được gọi với nhiều tên gọi khác nhau như cây Ngải Rét, Kim Thất, Lảo Lộc, Sra Tây…
Rau tàu bay là loại rau có thân thảo mập, có rãnh mọc đứng, chiều cao có thể cao đến 1m, rễ cây có màu trắng hoặc nâu. Lá cây to mỏng, hình trứng dài, có khía, răng cưa, có mùi thơm.
Tuy là rau thân thảo nhưng rau tàu bay rất cao có thể cao đến 1m, rễ cây có màu trắng hoặc nâu. Lá cây to mỏng, hình trứng dài, có khía, răng cưa, có mùi thơm. Thường hoa nở từ tháng 9 đến tháng 2 và kết trái khoảng từ tháng 10 đến tháng 3, quả bé có mào lông. Đầu nhụy hoa khô biến thành những túm bông nhẹ, chứa hạt sẽ khuếch tán theo gió đến những vùng đất dễ sinh trưởng để tạo mầm thành cây non.
Người dân thường hái đọt non của rau tàu bay. Loại rau này chế biến các món như ăn sống, muối chua, xào tỏi, nấu canh, làm gỏi,… Trong đó đọt tàu bay luộc là ấn tượng và ngon hơn cả.
Dưới đây là một số lợi ích của rau tàu bay:
– Thuốc trong y học cổ truyền: Rau tàu bay thường được dùng như một liều thuốc trong y học cổ truyền. Không những thế, các nhà nghiên cứu ý học hiện đại đã phát hiện ra được nhiều thành phần dinh dưỡng có chứa trong loại cây này. Rau tàu bay có chứa khoảng 80% là nước. Bên cạnh đó, người ta cũng phát hiện ra một số chất khác nhưng với hàm lượng thấp như gluxit, protid, vitamin và chất sắt.
– Giàu vitamin: Cũng như các loại rau xanh khác, rau tàu bay cung cấp các loại vitamin nói chung và vitamin A, C là những vitamin chống ôxy hóa, khử gốc tự do. Rau tàu bay có nhiều xơ gây nhuận tràng và giảm hấp thu chất béo, làm thức ăn kiêng cho người béo phì.
– Mát gan: Nghiên cứu chỉ ra rằng, rau tàu bay cung cấp dồi dào vitamin A, vitamin C vốn là những vitamin cần thiết cho cơ thể. Bởi những loại vitamin này giúp cơ thể chúng ta phòng được nhiều bệnh do đặc tính chống oxy hóa, từ đó phòng tránh được nhiều nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra ăn rau tàu bay thường xuyên có thể giúp làm mát và bảo vệ gan, làm tăng men gan, chữa bướu cổ, phì đại hoặc u xơ tuyến tiền liệt, điều trị đau nhức xương khớp ở người già, cải thiện tình trạng tiêu chảy, giúp cầm máu và chữa lở ghẻ.
– Chống côn trùng, trị vết rắn rết cắn: Một tác dụng khác có thể kể đến là rau tàu bay giúp chống côn trùng. Ngoài ra, theo y học dân gian, người dân thường giã nhuyễn rau tàu bay rồi đắp lên vùng da bị rắn hoặc rết cắn với mục đích để vết thương nhanh chóng lành hơn.
– Chống táo bón: Một trong những tác dụng của rau tàu bay lên đường tiêu hoá của con người là chống táo bón vì trong loại rau này có chứa hàm lượng chất xơ phong phú. Chất xơ có trong loài thực vật này giúp thúc đẩy co bóp và tống chất thải ra ngoài, chính vì lẽ đó nó có tác dụng hạn chế chứng táo bón ở con người.
– Giảm cân hiệu quả: Rau tàu bay chứa rất nhiều chất xơ đồng nghĩa với việc nó có tác dụng hỗ trợ giảm cân hiệu quả. Những người đang trong quá trình ăn kiêng có thể chọn loại rau này bởi nó sẽ khiến bạn no và không có nhu cầu nạp thêm calo từ các thực phẩm khác. Cảm giác thèm ăn cũng không còn, từ đó phòng tránh được tình trạng ăn mất kiểm soát gây thừa cân.
Đọt non của rau được người dân thu hái, chế biến các món như ăn sống, muối chua, xào tỏi, nấu canh, làm gỏi,… Trong đó đọt tàu bay luộc là ấn tượng và ngon hơn cả.
– Rau tàu bay hái đọt non, rửa sạch, để ráo nước, đun nước sôi, nêm muối, bột ngọt hoặc có thể cho thêm chút gừng băm nhỏ để nước có vị thơm của gừng
– Thả rau tàu bay đã rửa sạch vào xoong nước sôi khoảng 30 giây đến 1 phút, vớt rau ra đĩa ngay.
– Rau tàu bay luộc vị hơi đắng, có mùi thơm đặc trưng, rất hợp khi chấm cùng nước mắm gừng, ớt cay cay… Có thể nói chúng là món ăn dân dã, chẳng cao sang nhưng lại rất sạch.
Ngoài những công dụng kể trên thì bạn cũng cần lưu ý một số điểm khi tận dụng loại rau này trong cuộc sống hàng ngày hay các bữa ăn:
– Rau tàu bay thường có mùi hơi hắc, để loại bỏ mùi này khi nấu canh bạn chỉ cần hớt bỏ phần dầu thừa nổi trên mặt nước, sau đó mới nêm nếm gia vị.
– Không ăn quá nhiều rau tàu bay bởi suy cho cùng chúng vẫn xuất phát từng những nơi hoang dại (cánh rừng, bìa rừng)
Nhiều người cho rằng ăn nhiều rau tàu bay sẽ dễ bị thiếu máu và sỏi thận. Để hạn chế điều đó, bạn nên ăn kèm với gia vị có chanh hoặc giấm để tăng khả năng hấp thụ sắt.
Chương trình do Bộ Y tế phối hợp với Bộ Quốc phòng (Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Ủy ban Paralympic Việt Nam), UBND TP.HCM, Đại sứ quán Mỹ tổ chức, có hơn 500 vận động viên khuyết tật cùng gia đình và 800 học sinh, sinh viên.
Bà Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế - nói định hướng giảm số người khuyết tật là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, từ chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, kiểm soát an toàn giao thông, an toàn lao động, phòng, chống bệnh tật, kiểm soát môi trường, bảo đảm an toàn thực phẩm, an toàn trong trường học, khu dân cư và nơi làm việc.
“Xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật đối với người khuyết tật chuyển từ y tế - chăm sóc sang tiếp cận xã hội - hòa nhập hướng đến việc loại bỏ định kiến, giảm bất bình đẳng, mở rộng cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật. Tiếp tục nghiên cứu các giải pháp mạnh mẽ để mọi trẻ khuyết tật đều được phát hiện sớm, được đến trường, học tập và hòa nhập”, bà Hương nói.
Ngoài ra nghiên cứu, bổ sung các giải pháp thiết thực để mở rộng cơ hội việc làm, sinh kế cho người khuyết tật. Thực hiện các giải pháp căn bản về hạ tầng - giao thông - công trình công cộng - dịch vụ công trực tuyến thân thiện, dễ tiếp cận hơn đối với người khuyết tật.
Bà Hương nói cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trợ giúp và chuyển đổi số để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người khuyết tật; tiếp tục nghiên cứu các giải pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý bạo lực, bỏ rơi, phân biệt đối xử đối với người khuyết tật; tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức xã hội, lan tỏa tinh thần tôn trọng, sẻ chia, đồng hành cùng người khuyết tật.
Dịp này chương trình đã trao tặng 65 suất quà cho trẻ em khuyết tật và các nạn nhân bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam/dioxin. Cùng với đó là phát động phong trào thể dục, thể thao dành cho người khuyết tật
Ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó chủ tịch UBND TP.HCM - nói những năm qua, TP.HCM luôn xác định công tác trợ giúp người khuyết tật là nhiệm vụ ý nghĩa nhân văn, thể hiện rõ sự quan tâm của cả hệ thống chính trị và truyền thống nghĩa tình của TP.
Trong đó phong trào thể dục thể thao người khuyết tật đã trở thành một điểm sáng nổi bật, nâng cao sức khỏe, đời sống tinh thần, ý chí vươn lên và khả năng hòa nhập xã hội của người khuyết tật.
“Thể thao không chỉ rèn luyện thân thể mà còn khơi dậy niềm tin, ý chí, khát vọng sống và vượt lên nghịch cảnh. Mỗi vận động viên người khuyết tật là một câu chuyện truyền cảm hứng; mỗi thành tích là niềm vui cá nhân, gia đình, đội tuyển, niềm tự hào của TP.HCM và đất nước”, ông Cường bày tỏ.
Ông Cường tin tưởng người khuyết tật TP.HCM sẽ tiếp tục phát huy nghị lực, sự tự tin, tinh thần lạc quan và ý chí vươn lên; tiếp tục bứt phá giới hạn của bản thân, theo đuổi ước mơ và tỏa sáng bằng chính tài năng, nỗ lực của mình.
Chủ tịch Ủy ban Paralympic Việt Nam Huỳnh Vĩnh Ái kêu gọi mỗi người khuyết tật trên khắp mọi miền đất nước: Hãy bắt đầu ngay hôm nay! Hãy lựa chọn cho mình một môn thể thao, một hình thức tập luyện phù hợp với khả năng của mình. Dù là nhỏ nhất, nhưng sự bắt đầu ấy chính là bước ngoặt của thay đổi - thay đổi sức khỏe, thay đổi tinh thần, thay đổi tương lai.
"Thể thao không phân biệt hoàn cảnh. Thể thao mở ra cơ hội để mỗi người khuyết tật vượt qua giới hạn, khẳng định giá trị bản thân và sống một cuộc đời tích cực, tự tin hơn", ông Ái nói.
Vận động viên Lê Văn Công (đội tuyển quốc gia người khuyết tật Việt Nam) nói trong thể thao, giới hạn không nằm ở đôi chân, đôi tay hay đôi mắt. Giới hạn nằm ở ý chí và nghị lực của con người.
Anh Công vẫn nhớ những ngày đầu làm quen với bộ môn cử tạ của người khuyết tật, với những lần tập luyện về hai tay đau buốt, ê ẩm cả người, với những giọt mồ hôi rơi xuống sàn tập và cả những khi tự hỏi: "Liệu mình có làm được không?".
“Khoảnh khắc chúng ta quyết định đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, chính là lúc chúng ta đã bứt phá giới hạn của bản thân và chiến thắng chính mình. Khuyết tật có thể làm hạn chế một phần cơ thể, nhưng không bao giờ có thể giam cầm được tâm hồn và khát khao chinh phục của chúng ta”, anh Công bày tỏ.
Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, Trung Quốc là công trình tiêu biểu nhất của kiến trúc cung đình Trung Quốc và cũng là một trong những cung điện cổ bằng gỗ được bảo tồn tốt nhất trên thế giới cho tới ngày nay.
Nơi đây với tổng diện tích 720.000m2, là khu phức hợp cung điện rộng lớn nhất thế giới. Nơi đây vừa là nhà của các hoàng đế cùng gia đình, vừa là trung tâm nghi lễ, chính trị của Trung Quốc kéo dài hơn nửa thế kỷ.
Tại Tử Cấm Thành, không khó để tìm thấy kiến trúc vườn thượng uyển với hệ thực vật phong phú, các khu đền, nơi nghỉ chân, vãn cảnh đầy thơ mộng. Nơi đây cũng có rất nhiều giếng nước, nằm trong hệ thống cung cấp nước dày đặc và rất phức tạp dưới lòng đất.
Tuy nhiên, có một chi tiết kỳ lạ khiến những người ưa khám phá lịch sử đều cảm thấy khó hiểu, đó là không ai dám uống nước từ những giếng này. Năm xưa người ta đào những giếng này với mục đích chủ yếu là để ngừa hoả hoạn xảy ra, còn nước dùng trong cung đa phần được vận chuyển từ trên núi Ngọc Tuyền xuống bằng sức người.
Không chỉ vậy người ta kể lại rằng Hoàng đế Càn Long còn so sánh hẳn chất lượng và mùi vị nước của các địa phương, cuối cùng kết luận nước trên núi Ngọc Tuyền ngọt nhất, vả lại pha trà ngon nhất, về sau vẫn luôn đem nước suối trên núi Ngọc Tuyền về dùng.
Trong cung có nhiều giếng là vậy nhưng có người thắc mắc, tại sao người trong hoàng cung xưa phải bỏ gần tìm xa, không dùng nước giếng có sẵn ngay trong cung?
Nhìn từ góc độ tự nhiên, ban đầu giếng vẫn chứa nước ngầm trong suốt sạch sẽ, nhưng trải qua mấy trăm năm sau, chất lượng nước có lẽ sẽ bị ô nhiễm. Hơn nữa chất lượng nước ngầm ở Bắc Kinh thiên về cứng, khi ấy cũng không có những thiết bị lọc nước, không hợp uống trong thời gian dài.
Xét theo nhân tố con người, có một thái giám già từng nói không ai muốn uống, cũng không ai dám uống nước giếng trong cung.
Theo trang Sohu nước từ những giếng này chỉ được dùng để tưới cây, lau chùi, và dập lửa nếu xảy ra hỏa hoạn.
Điều thú vị qua các bộ phim cổ trang của Trung Quốc, chúng ta biết được rằng Tử Cấm Thành vốn dĩ là chốn thâm cung bí sử, với nhiều câu chuyện ly kỳ đầy âm mưu hiểm độc. Chuyện các phi tần, thái giám, người hầu... đôi khi biến mất không quá hiếm gặp, và nhiều người cho rằng có đến 80% trong số đó bị thủ tiêu ở giếng nước.
Chưa hết, các giếng chứa nước trong Tử Cấm Thành còn thường xuyên bị kẻ xấu thả chất độc, nhằm âm mưu hãm hại lẫn nhau.
Trải qua nhiều năm, độc tố trong giếng có thể vẫn còn, kết hợp hệ thống kênh ngầm phức tạp, khiến người vô tình uống phải nước dù ở bất kỳ đâu, vẫn có nguy cơ nhiễm độc.
Ngoài ra có tài liệu lại cho rằng, người ta không uống nước từ các giếng trong cung vì chất lượng nước ở Bắc Kinh bị cho là không tốt.
Đáng chú ý tác giả Tử Kha, trong cuốn "Tuyển tập truyện nhỏ thời nhà Thanh" có viết rằng: "Người trong Kinh thành muốn uống nước thì chỉ dùng nước ở núi Ngọc Tuyền"..
Theo đó, Hoàng đế Càn Long đã tiến hành kiểm tra so sánh nhiều nguồn nước và kết luận rằng nước suối ở núi Ngọc Tuyền là thích hợp nhất để sử dụng trong cung đình, còn nước giếng là nước cứng (loại nước chứa hàm lượng khoáng chất cao, chủ yếu là Canxi và Magie) nên uống sẽ không tốt cho sức khỏe.
Ngoài ra, nước giếng cũng không được sử dụng vì lý do an toàn tính mạng. Nếu ai đó đầu độc một giếng, hàng chục giếng khác trong Tử Cấm Thành cũng sẽ bị nhiễm độc vì chúng thông nhau. Các giếng này cũng thông với sông Ngự bên ngoài kinh thành.
Theo ghi chép, vào thời nhà Minh, Vạn Quý phi - sủng phi của Minh Hiển Tông đã hạ độc xuống giếng để ổn định địa vị của mình trong cung.
Giữa tháng 3/2026, trên sân khấu của một trường trung học tại Texas, một phụ nữ "gầy như que củi" trong chiếc blazer màu mận chín bước ra giữa tiếng vỗ tay. Đó là Lizzie Velasquez - người được mệnh danh "xấu nhất thế giới".
Ở tuổi 37, cô không còn là nạn nhân của bạo lực mạng như cách đây 20 năm, mà là biểu tượng của sự khác biệt. Cô cho biết đây là bài phát biểu đầu tiên sau gần hai năm vắng bóng vì sức khỏe.
Năm 17 tuổi, Lizzie xem một video dài 8 giây trên YouTube có tựa đề "Người phụ nữ xấu nhất thế giới". Video thu hút 4 triệu lượt xem vào thời điểm đó, sử dụng hình ảnh của chính cô. Bên dưới là hàng nghìn bình luận miệt thị, thậm chí yêu cầu cô tự sát.
Lizzie kể cô từng nhốt mình trong phòng và khóc nhiều ngày. Đó là cú sốc tinh thần lớn, tiếp nối những nỗi đau thể chất mà cô phải trải qua từ nhỏ.
Lizzie sinh ra với cân nặng 1,19 kg. Các bác sĩ dự đoán cô không sống được lâu. Ở tuổi trưởng thành, cô nặng 27 kg, mắt phải không nhìn được gì, mắt trái rất yếu.
Năm cô 25 tuổi, một chuyên gia di truyền học tại Houston chẩn đoán cô mắc một căn bệnh hiếm gặp: Progeroid sơ sinh, một dạng kết hợp giữa hội chứng Marfan và loạn dưỡng mỡ (Lipodystrophy). Hội chứng này khiến cơ thể không thể tích mỡ.
Không đầu hàng bệnh tật, năm 2013, Lizzie thực hiện bài nói chuyện trên nền tảng TED Talk với chủ đề "Bạn định nghĩa bản thân như thế nào?". Sự kiện giúp cô được cộng đồng quốc tế biết đến. Cô tiếp tục ra mắt phim tài liệu Một trái tim dũng cảm và tham gia các chiến dịch chống bắt nạt trên không gian mạng.
Năm 2020, hình ảnh của Lizzie bị sử dụng trong "FaceTime Prank" - một trào lưu trên mạng xã hội TikTok mà các phụ huynh dùng ảnh người khuyết tật hoặc có ngoại hình khác biệt để dọa con cái. Khi thấy một người mẹ dùng ảnh mình để dọa con, Lizzie đã đăng video yêu cầu chấm dứt hành động này. Cô đề nghị những người trưởng thành không dạy trẻ em sợ hãi trước sự khác biệt, đồng thời cho biết lòng tử tế và sự đồng cảm cần được giáo dục từ gia đình.
Bên cạnh các hoạt động trên không gian mạng, Lizzie còn tham gia vận động thay đổi chính sách pháp luật. Cô nhiều lần đến thủ đô Washington D.C. để kêu gọi quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Cải thiện Trường học An toàn (Safe Schools Improvement Act). Dự luật này yêu cầu các trường học phải đưa hành vi bắt nạt và quấy rối vào quy tắc ứng xử, đồng thời báo cáo tình trạng này cho Bộ Giáo dục Mỹ nhằm bảo vệ học sinh trên toàn quốc.
Lizzie cho biết gia đình là nền tảng giúp cô vượt qua khó khăn. Bố mẹ luôn dặn cô ngẩng cao đầu và đối xử tử tế với những người chế giễu mình.
Năm 2025, cô nhiều lần nhập viện do chứng thiếu máu. Có thời điểm, cô phải duy trì sự sống qua ống thở và túi dẫn lưu do không thể nuốt thức ăn. Những lá thư động viên của người theo dõi dán trên cửa phòng bệnh là động lực giúp cô sống tiếp.
Trong bài diễn thuyết tháng 3/2026, Lizzie nói việc quay lại công việc không nhằm kể lại những sự việc trong quá khứ, mà để tiếp tục mục đích sống sau các đợt điều trị bệnh kéo dài.
"Đã đến lúc phải học cách làm quen với những điều không thoải mái một lần nữa bởi đó luôn là nơi phép màu nảy nở", cô nói trước khi kết thúc bài diễn thuyết trong tiếng vỗ tay không ngớt.
