Thi tuyển viên chức giáo dục, Quảng Trị bít ‘kẽ hở’ gian lận bằng cách nào?

Trong 2 ngày 14 và 15.5, Cục Sở hữu trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội, phối hợp cùng Công ty Cổ phần truyền thông Trường Thành tổ chức khóa học chuyên sâu với chủ đề "Sở hữu trí tuệ - Công cụ hữu hiệu thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong hoạt động nghiên cứu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu". Hoạt động nhằm thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo và hỗ trợ các nhà khoa học, giảng viên tối ưu hóa hoạt động nghiên cứu và xác lập quyền sở hữu trí tuệ.

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển nền kinh tế tri thức, hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường ĐH không chỉ dừng lại ở các bài báo học thuật hay đề tài nghiệm thu, mà cần hướng tới việc giải quyết các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội. Tuy nhiên, làm thế nào để những sản phẩm nghiên cứu khoa học có thể trở thành tài sản trí tuệ?

Đó chính là những kiến thức liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là kỹ năng xác lập quyền cho kết quả nghiên cứu của mình. Kỹ năng này chính là chìa khóa giúp cho nhiều giải pháp kỹ thuật, sáng chế tiềm năng phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội.

Nhận thức rõ được tầm quan trọng của sở hữu trí tuệ, chương trình tập huấn được tổ chức nhằm trang bị cho đội ngũ giảng viên, nhà khoa học kiến thức tổng quan, căn cứ phát sinh và xác lập quyền sở hữu trí tuệ, chủ sở hữu và nghĩa vụ của chủ sở hữu, kỹ năng quản trị tài sản trí tuệ, kỹ năng tra cứu thông tin sáng chế và cách viết mô tả sáng chế. Sự kiện được kỳ vọng giúp các tác giả bảo vệ tối đa thành quả của mình, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc để xác lập quyền sở hữu trí tuệ, từ đó đẩy mạnh xúc tiến thương mại hóa, chuyển giao công nghệ thành công.

Khóa tập huấn diễn ra tại Trường ĐH Xây dựng Hà Nội - nơi có nhiều hoạt động nghiên cứu, tiềm năng gia tăng số lượng đơn đăng ký sáng chế và các sáng chế hữu ích giải quyết được những vấn đề mà xã hội đang rất cần hiện nay. Khóa tập huấn được thiết kế bài bản với sự hỗ trợ từ nền tảng Ipedu.vn của Viện Đào tạo và Phát triển tài sản trí tuệ, đầy đủ các kiến thức từ lý thuyết đến các kỹ năng thực hành chuyên sâu.

Sự kiện tập huấn về sở hữu trí tuệ cho nhà khoa học, giảng viên càng có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành ngày 22.12.2024 của Bộ Chính trị nhấn mạnh ưu tiên chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đặc biệt, việc giáo dục sở hữu trí tuệ trong nhà trường từ các cấp phổ thông, ĐH cho đến cộng đồng doanh nghiệp, doanh nghiệp khởi nghiệp chính là những bước đi quan trọng trong quá trình hiện thực hóa Nghị quyết số 57.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đề nghị này xuất phát từ thực tế xâm hại trẻ em trên không gian mạng với nhiều hình thức tinh vi như bắt cóc online, bạo lực mạng, bắt nạt qua mạng. Ngoài ra còn từ kinh nghiệm của Úc từ tháng 12.2025 cấm người dưới 16 tuổi, Indonesia và Pháp cấm từ tháng 3.2026, còn Vương quốc Anh đang thí điểm và Hy Lạp cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội có hiệu lực từ ngày 1.1.2027.

Sự lo lắng của các đại biểu Quốc hội là dễ hiểu. Một đứa trẻ 12 tuổi ngồi trước màn hình 4-5 tiếng mỗi tối, cuộn vô tận qua những video mà thuật toán biết rõ cách giữ chân hơn chính bố mẹ. Và khi người lớn không đủ thời gian theo dõi con em, khi nhà trường chưa hướng dẫn các em sử dụng mạng xã hội một cách đúng đắn thì ý tưởng cấm như một lối thoát. Nhưng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay cấm có thể là một "lối thoát trên giấy''.

Vấn đề thứ nhất nằm ở chính định nghĩa. Điều 33 luật Trẻ em 2016 ghi nhận trẻ em có quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời, phù hợp, có quyền tìm kiếm và thu nhận thông tin dưới mọi hình thức, được tham gia hoạt động xã hội phù hợp với độ tuổi và năng lực.

Mạng xã hội năm 2026 không còn là một kênh giải trí mà có thể bóc tách riêng để cấm. Nó là hạ tầng giao tiếp của lớp học, của nhóm học thêm, của câu lạc bộ đọc sách, của đội tuyển học sinh giỏi, của các dự án STEM liên trường.

Úc có thể cấm vì họ có hạ tầng giáo dục số thay thế, có Learning Management System quốc gia, có kênh liên lạc giáo viên phụ huynh không phụ thuộc các nền tảng thương mại. Chúng ta thì ngược lại. Suốt giai đoạn Covid-19 và cho đến tận bây giờ, chính các nhóm Zalo lớp học, các fanpage trường, các buổi livestream ôn thi trên YouTube đã trở thành lớp học thứ hai của hàng triệu học sinh, trong khi Bộ GD-ĐT chưa có một nền tảng chính thức nào đủ sức thay thế.

Vấn đề thứ hai là khả năng về hiệu lực thực thi. Nghị định 147/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ 25.12.2024 đã quy định trẻ dưới 16 tuổi khi đăng ký mạng xã hội phải dùng thông tin của cha mẹ, đồng thời phụ huynh có trách nhiệm giám sát nội dung và quá trình sử dụng. Đây là một bước đi đúng hướng, đặt trách nhiệm giám sát vào tay người có khả năng giám sát thực sự.

Nhưng thực tế trẻ em mượn điện thoại người lớn, lập tài khoản ẩn danh, khai gian tuổi. Một lệnh cấm cứng hơn không xóa được những ngả lách này, nó chỉ đẩy các em sang những nền tảng ít được quản lý hơn, hoặc tệ hơn là vào những không gian ẩn danh nơi phụ huynh mất nốt khả năng quan sát. Chính UNICEF đã cảnh báo rằng các lệnh cấm mang tính bao trùm có thể dẫn đến hệ quả ngoài mong muốn khi trẻ tìm cách lách quy định.

Vấn đề thứ ba là khoảng trống của ngành giáo dục. Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT đã đưa tin học thành môn bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 9. Trên lý thuyết, chương trình yêu cầu học sinh hình thành năng lực ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật trong môi trường số hóa. Trên thực tế thì phần lớn giờ tin học ở các trường phổ thông hiện nay vẫn dừng ở Word, Excel và chút lập trình Scratch, còn nội dung quan trọng nhất với một đứa trẻ năm 2026 là nhận diện thông tin giả, hiểu cơ chế thuật toán gợi ý, phòng chống bắt nạt mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân thì lại gần như bỏ ngỏ.

Ngành giáo dục cần đi trước để biết phải trang bị gì cho trẻ em khi bước vào không gian số. Bởi cấm hay không cấm rồi cũng sẽ đến lúc các em 16 - 18 tuổi và bước vào mạng xã hội với tư cách một người sử dụng trưởng thành. Câu hỏi không phải là trì hoãn tuổi truy cập thêm vài năm mà là trong khoảng thời gian đó nhà trường đã dạy các em những gì.

Một chính sách tốt phải đồng thời bảo vệ trẻ khỏi rủi ro và bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục hiện đại của trẻ, hai điều này không được phép triệt tiêu nhau. Do đó trước khi bàn đến ngưỡng tuổi và danh sách nền tảng bị cấm, phía Bộ GD-ĐT cần xem xét các yếu tố sau:

Một là, bao giờ có chương trình giáo dục năng lực số chính thức tích hợp vào môn giáo dục công dân và tin học với chuẩn đầu ra đo đếm được cho từng cấp học?

Hai là, nền tảng học tập số quốc gia có đủ sức thay thế các nhóm Zalo, Facebook trong giao tiếp nhà trường và phụ huynh sẽ xây dựng theo lộ trình nào?

Ba là, cơ chế phối hợp giữa Bộ GD-ĐT, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc xác minh độ tuổi và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng số sẽ vận hành ra sao, dưới sự điều phối của cơ quan nào.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là công việc không thể khoán trắng cho một điều cấm trong luật mà đòi hỏi nhà trường phải trở thành nơi dạy trẻ sống trong thế giới số với những đổi thay liên tục.

Tin Gốc: Thanh Niên

Bộ yêu cầu các trường thực hiện quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển nhằm bảo đảm công bằng, minh bạch và khắc phục những bất cập trong tuyển sinh ĐH thời gian qua.

Theo hướng dẫn mới của Bộ GD-ĐT, các cơ sở đào tạo sử dụng đồng thời nhiều phương thức, tổ hợp xét tuyển cho cùng một chương trình đào tạo hoặc nhóm ngành bắt buộc phải xây dựng và công bố công khai quy tắc quy đổi tương đương điểm trúng tuyển, ngưỡng đầu vào và điểm trúng tuyển, điều kiện nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển.

Ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH - cho biết quy định quy đổi tương đương giữa các phương thức xét tuyển đã được đưa vào quy chế tuyển sinh từ năm 2025, tiếp tục được hoàn thiện trong mùa tuyển sinh 2026.

"Mục tiêu cốt lõi của việc quy đổi điểm là bảo đảm công bằng, công khai và minh bạch trong tuyển sinh. Một thí sinh có thể lựa chọn nhiều phương thức khác nhau để xét tuyển vào cùng một ngành đào tạo. Tuy nhiên giữa các thí sinh vẫn phải bảo đảm nguyên tắc công bằng tương đương dù sử dụng phương thức xét tuyển khác nhau", ông Thảo nhấn mạnh.

Đó là lý do quy chế yêu cầu các trường công bố phương thức xét tuyển nhưng không phân chia chỉ tiêu riêng cho từng phương thức như trước đây mà phải bảo đảm sự đối xử bình đẳng giữa các tổ hợp và phương thức xét tuyển.

Từ yêu cầu này, nếu một trường sử dụng nhiều tổ hợp hoặc nhiều phương thức khác nhau bắt buộc phải xây dựng mức quy đổi tương đương.

Về mức độ sẵn sàng của các trường ĐH khi phải xây dựng quy tắc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển, ông Thảo cho biết hiện nay các cơ sở đào tạo đang thống kê dữ liệu tuyển sinh và kết quả học tập của sinh viên các năm trước để làm cơ sở xây dựng quy tắc quy đổi.

Bộ GD-ĐT cũng sẽ cung cấp thêm nhiều dữ liệu của kỳ thi tốt nghiệp THPT như phổ điểm, phân bố điểm hay phân vị của các tổ hợp xét tuyển để các trường có thêm cơ sở phân tích và xây dựng mức quy đổi phù hợp.

Đối với các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực hay đánh giá tư duy, bộ cũng hỗ trợ dữ liệu đối sánh với kết quả thi tốt nghiệp THPT để các trường xây dựng mức quy đổi phù hợp, hạn chế tối đa sai số trong quá trình quy đổi điểm tuyển sinh.

Ông Thảo nói năm 2025 là năm đầu tiên triển khai quy đổi điểm tương đương nên các trường đã có thêm kinh nghiệm thực tế. Từ năm 2026, việc áp dụng khoa học dữ liệu trong tuyển sinh sẽ tiếp tục được hoàn thiện.

Ngoài ra quy đổi điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ sẽ được định lượng rõ hơn. Các trường ĐH phải xây dựng tối thiểu năm mức quy đổi khác nhau đối với chứng chỉ ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, để tạo độ phân hóa tốt hơn.

"Khi đó các trường sẽ có thêm cơ sở để xây dựng mức điểm phù hợp hơn giữa các phương thức xét tuyển, giữa các trường và cả giữa những nhóm ngành có sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để quy đổi điểm", ông Thảo nói.

Theo yêu cầu của bộ, các cơ sở đào tạo khi xây dựng quy tắc quy đổi phải bảo đảm các nguyên tắc: tương đương về yêu cầu đầu vào, gắn với yêu cầu cụ thể của ngành; công bằng, minh bạch, công khai và thống nhất, bảo đảm tất cả thí sinh được xét chọn bình đẳng dựa trên điểm trúng tuyển tương đương không phụ thuộc vào thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký; có căn cứ khoa học và thực tiễn; đơn giản và dễ hiểu.

Bộ cũng đưa ra khung quy đổi giữa các loại điểm thi như đánh giá năng lực ĐH Quốc gia Hà Nội (HSA), đánh giá tư duy ĐH Bách khoa Hà Nội (TSA), đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM (APT nay là V-ACT)... và khoảng điểm các tổ hợp môn thi tốt nghiệp THPT phù hợp theo phương pháp bách phân vị 9 trên cơ sở phân tích kết quả thi của những thí sinh có cả điểm bài thi riêng và điểm tổ hợp môn thi tốt nghiệp tương ứng của năm 2026.

Các đơn vị tổ chức kỳ thi tuyển sinh, kỳ thi độc lập có trách nhiệm công bố các tổ hợp môn thi tốt nghiệp phù hợp với đặc điểm của bài thi, trong đó làm rõ tổ hợp nào phù hợp nhất nếu có nhiều tổ hợp phù hợp.

Công bố bách phân vị của kết quả bài thi năm 2026 (X0, X1...) trước ngày 10-5, phối hợp với Bộ GD-ĐT để phân tích kết quả thi tốt nghiệp THPT của các thí sinh đã có kết quả bài thi, công bố các khoảng điểm của các tổ hợp môn thi phù hợp (A0, A1...) chậm nhất ba ngày sau khi công bố kết quả thi tốt nghiệp THPT 2026.

Trên cơ sở các số liệu này, điểm trúng tuyển và ngưỡng đầu vào của từng ngành, nhóm ngành cụ thể sẽ được quy đổi tuyến tính trong từng khoảng điểm. Việc xác định mức chênh lệch điểm trúng tuyển giữa các tổ hợp thông dụng sẽ dựa trên đối sánh phổ điểm do Bộ GD-ĐT công bố sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 theo từng khoảng điểm trúng tuyển.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ