Cơ thể tiêu hóa tinh bột, chuyển thành đường glucose và hấp thụ vào máu. Hoóc môn insulin từ tuyến tụy tiết ra sẽ đưa glucose từ máu vào tế bào. Tế bào sẽ sử dụng nguồn glucose này làm nhiên liệu hoạt động, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Sau bữa ăn tinh bột, đường huyết và insulin sẽ tăng. Đây là một quá trình sinh lý hoàn toàn bình thường, cho thấy cơ thể đang huy động năng lượng nhanh chóng.
Do đó, đường huyết tăng sau bữa ăn có tinh bột không phải là điều gây hại. Vấn đề chỉ xảy ra khi lượng tinh bột vượt quá nhu cầu hoặc khi cơ thể không sử dụng hết đường glucose, khiến phần dư thừa bị chuyển thành mỡ thừa.
Cơ thể người hoạt động theo nhịp sinh học. Nhịp sinh học sẽ ảnh hưởng đến cách xử lý đường glucose và calo trong ngày. Buổi sáng, cơ thể thường nhạy hơn với hoóc môn insulin, giúp xử lý glucose hiệu quả. Ngược lại, vào buổi tối, độ nhạy insulin giảm, khiến đường huyết sau ăn dễ tăng cao hơn.
Điều này có nghĩa là nếu ăn cùng một lượng tinh bột, cơ thể có thể xử lý tốt hơn vào ban ngày và kém hiệu quả hơn vào ban đêm. Đây là lý do vì sao thời điểm ăn lại ảnh hưởng đến nguy cơ tích mỡ.
Tuy nhiên, không phải cứ ăn tinh bột buổi tối là sẽ tăng cân và tích mỡ. Nguy cơ tích mỡ sẽ cao nếu ăn nhiều và ít vận động. Buổi tối là thời điểm cơ thể giảm hoạt động, nhu cầu năng lượng thấp hơn và khả năng xử lý glucose cũng kém hơn.
Vận động cũng ảnh hưởng lớn đến lượng đường glucose trong máu. Đường huyết thường lên đỉnh khoảng 30 đến 60 phút sau bữa ăn chính hoặc ăn nhẹ. Nếu đi bộ, vận động trong thời điểm này thì cơ bắp sẽ tận dụng hiệu quả đường glucose trong máu, tránh tình trạng glucose dư thừa và tích thành mỡ.
Cách đơn giản để hạn chế tích mỡ khi ăn tinh bột là phân bổ phần lượng tinh bột này theo nhịp sinh học và mức độ vận động của cơ thể. Buổi sáng và buổi trưa nên là thời điểm ăn phần lớn lượng tinh bột trong ngày. Đây là lúc cơ thể sử dụng calo hiệu quả nhất.
Nếu có tập luyện, người tập có thể ăn nhẹ với một lượng tinh bột vừa phải trước khi tập. Lượng tinh bột này sẽ cung cấp năng lượng để cơ bắp hoạt động hiệu quả. Sau buổi tập cũng có thể ăn tinh bột để cơ bắp phục hồi. Trong khi đó, buổi tối nên giảm lượng tinh bột, đặc biệt là tránh ăn nhiều vào sát giờ ngủ. Cách ăn tinh bột này giúp đồng bộ giữa lượng năng lượng nạp vào và khả năng sử dụng của cơ thể, từ đó hạn chế việc tích trữ mỡ thừa, theo Healthline.
Khi cơ thể mất nước sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh do nắng nóng. Các dấu hiệu mất nước từ nhẹ đến vừa gồm: Cảm thấy khát; khô miệng, môi và lưỡi; chóng mặt, choáng váng, nhất là khi đứng dậy; đau đầu; nước tiểu sẫm màu, đi tiểu ít hơn bình thường. Nặng hơn có thể thấy tim đập nhanh hoặc thở nhanh; sốt; buồn ngủ, lú lẫn, theo trang ABC (Úc).
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng nước cần bổ sung vào những ngày nắng nóng cụ thể từ 2 - 3 lít/ngày, nên uống đều đặn khoảng 1 cốc mỗi giờ.
Để nhận biết mình đã đang uống đủ nước hay chưa, nhà nghiên cứu sức khỏe cộng đồng Lauren Ball, Đại học Queensland (Úc) cho biết có thể dựa vào màu nước tiểu: Nước tiểu vàng đậm là dấu hiệu rõ ràng của thiếu nước; vàng nhạt, gần như trong suốt, cho thấy đang uống đủ nước.
Bà Lauren Ball cũng lưu ý không nên ước lượng lượng nước cần uống dựa vào việc mình đổ mồ hôi bao nhiêu, vì điều này đôi khi khó nhận biết.
Ví dụ, khi bơi, bạn vẫn đổ mồ hôi nhưng không nhận ra vì mồ hôi hòa vào nước. Hoặc khi có gió, bạn có thể cảm thấy như mình không đổ mồ hôi vì nước trên da bốc hơi nhanh.
Vì vậy, nếu đi bơi hoặc ra biển trong ngày nóng, cần phải chú ý bổ sung đủ nước.
Khi trời nắng nóng, nhiều người muốn uống nước thật lạnh để hạ nhiệt. Nhưng thực tế theo giáo sư Ollie Jay, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nhiệt và Sức khỏe Đại học Sydney (Úc), nhiệt độ của nước uống vào gần như không ảnh hưởng nhiều đến thân nhiệt. Hiệu quả làm mát của một ly nước lạnh giống như đổ một cốc nước lạnh vào bồn nước nóng lớn.
Có nghiên cứu cho thấy uống nước lạnh có thể làm giảm tiết mồ hôi nhẹ. Nghe có vẻ tốt, nhưng ít mồ hôi hơn đồng nghĩa với ít làm mát qua bay hơi, nên thân nhiệt gần như không thay đổi.
Ngoài ra, cà phê và trà chứa caffeine - chất lợi tiểu nhẹ - từng được khuyên hạn chế khi trời nóng. Dù vậy, bạn có thể uống trà đá hoặc cà phê đá. Nếu hương vị của chúng khiến bạn muốn uống thêm nước sau đó, thì đây vẫn là một lựa chọn có lợi.
Rượu bia thì khác. Đây là chất lợi tiểu mạnh, không nên dùng để bù nước trong ngày nóng. Nếu uống rượu bia, nên uống xen kẽ với nước lọc.
Giáo sư Jay cảnh báo rằng ngay cả khi đủ nước, bạn vẫn có thể bị sốc nhiệt. Do đó bên cạnh uống đủ nước, WHO khuyên mọi người nên lưu ý một số điều sau khi nắng nóng ngày càng khắc nghiệt:
Trẻ từ 2 - 12 tuổi, phụ nữ và người lớn tuổi dễ bị say tàu xe hơn, với các triệu chứng thường gặp như khó chịu toàn thân, buồn nôn, nôn, đau đầu, vã mồ hôi, chóng mặt.
“Trước đây, say tàu xe được cho là do xung đột giữa thị giác, tai trong và các giác quan khác. Hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân còn đến từ sự ‘lệch pha’ giữa cách não bộ dự đoán về chuyển động của cơ thể và những gì thực sự xảy ra”, bác sĩ Richard Lewis, chuyên gia thần kinh về rối loạn thăng bằng tại Massachusetts Eye and Ear (thuộc Harvard, Mỹ), cho biết.
Dưới đây là một số mẹo được các chuyên gia đề xuất để giảm cơn say xe, mọi người có thể thử áp dụng trong các chuyến đi xa ngày lễ, theo Harvard Health Publishing và Hartford HealthCare (Mỹ).
Bên cạnh đó, nếu tình trạng say tàu xe nặng, có thể dùng thuốc hoặc miếng dán sau tai để phòng hoặc giảm buồn nôn. Ngoài ra, mọi người cũng có thể phòng say tàu xe ngay từ trước chuyến đi bằng cách sau:
Chọn chỗ ngồi hợp lý: Ghế phụ phía trước ô tô hoặc khu vực gần cánh máy bay ít rung lắc nhất. Còn trên tàu thuyền, vị trí giữa tàu thường ít lắc hơn. Trên xe buýt, tàu hỏa, nên chọn ghế quay mặt về phía trước.
Ăn uống nhẹ nhàng: Trước chuyến đi, nên uống đủ nước, ăn các món dễ tiêu, tránh đồ nhiều dầu mỡ. Không nên uống rượu và không ăn quá no trước khi đi.
Theo đài KCBD, từ ngày 27/2 đến ngày 2/3, các bác sĩ chẩn đoán 20 học sinh mắc hội chứng tiêu cơ vân (rhabdomyolysis) - một tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng do mô cơ xương hủy hoại nhanh chóng. Các mô cơ tổn thương giải phóng protein vào máu, gây áp lực lên hệ thống bài tiết và dẫn đến suy thận cùng nhiều tổn thương nội tạng khác. Các học sinh phải điều trị nội trú 2-7 ngày. Bác sĩ chuyên khoa đang tiếp tục điều trị di chứng tổn thương thận không thể phục hồi cho nhiều em, chưa rõ tiên lượng.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng sức khỏe nguy kịch này bắt nguồn từ buổi học ngày 25/2 tại Học viện Texas Leadership Charter (TLCA) ở thành phố San Angelo. Huấn luyện viên trưởng đội bóng bầu dục đóng kín cửa phòng tập, cùng 4 huấn luyện viên khác ép khoảng 80 học sinh chống đẩy 300-420 lần theo tiếng còi suốt 45 phút. Nhóm giáo viên cấm học sinh nghỉ ngơi hay uống nước, đồng thời liên tục quát mắng, nhạo báng khi các em khóc lóc, van xin hoặc ngã quỵ vì kiệt sức.
Hôm sau, học sinh đến trường trong tình trạng đau đớn, không thể tự nhấc tay xúc ăn hay vệ sinh cá nhân. Bất chấp thể trạng suy kiệt của người học, nhóm huấn luyện viên tiếp tục ép các em chống đẩy thêm hai ngày. Đơn kiện nhấn mạnh không một quản lý nào của nhà trường can thiệp cứu giúp học sinh trong suốt thời gian đó.
Đại diện văn phòng luật Cherry Johnson Seigmund James vừa thay mặt 12 gia đình nộp đơn kiện lên Tòa án Quận 193 hạt Dallas. Hồ sơ khởi kiện TLCA San Angelo, 4 quản lý và 4 huấn luyện viên vì hành vi hành hạ trẻ em có hệ thống, lơ là trách nhiệm và cố ý che giấu sai phạm. Luật sư Ryan Johnson lên án nhóm huấn luyện viên đã xóa sổ ranh giới đạo đức, biến thể dục thành vũ khí tra tấn, ép học sinh đến mức suy nội tạng.
Phía nguyên đơn tố cáo ban giám hiệu nhà trường không hề thăm hỏi các gia đình có con nằm viện. Thay vào đó, lãnh đạo trường tìm cách bưng bít sự việc, ép phụ huynh ký văn bản từ bỏ quyền khiếu nại pháp lý như một điều kiện để con em họ quay lại trường.
Ông Curtis Milbourn, đại diện TLCA, xác nhận nhà trường đã nắm thông tin về vụ kiện nhưng từ chối bình luận chi tiết vì các lý do pháp lý và bảo mật y tế. Ông tuyên bố nhà trường luôn đặt sức khỏe và sự an toàn của học sinh lên hàng đầu.
