Điều đáng lo ngại là biến cố này thường khởi phát rất nhanh, không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.
Mới đây, một nam thanh niên 18 tuổi tại TP.HCM đã ngưng tim ngoài bệnh viện khoảng 20 phút khi đang chơi thể thao vừa được các y bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) cứu sống ngoạn mục sau gần 3 tháng chiến đấu với “tử thần”.
Bệnh nhân nam N.T. (18 tuổi, TP.HCM) được đưa vào Bệnh viện Nhân dân 115 trong tình trạng ngưng tim hoàn toàn, tím tái. Trước đó, người bệnh đang chơi cầu lông cùng bố thì bất ngờ than mệt rồi đột ngột ngã quỵ, được người nhà nhanh chóng đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Tại khoa cấp cứu, người bệnh vẫn tiếp tục trong tình trạng ngưng tim, tím tái, được các bác sĩ hồi sinh tim phổi và chuyển đến khoa hồi sức tích cực.
Tại đây ê kíp điều trị đã triển khai ngay kỹ thuật hồi sức nâng cao V-A ECMO (tim phổi nhân tạo – tuần hoàn ngoài cơ thể) để duy trì sự sống tạm thời.
Sau khoảng 3 – 5 ngày, chức năng tim bắt đầu hồi phục, người bệnh được cai V-A ECMO. Tuy nhiên, do thời gian ngưng tim ngoài bệnh viện kéo dài khoảng 20 phút, người bệnh đối mặt nhiều biến chứng nặng như tổn thương não, viêm phổi nặng, nhiễm trùng, suy thận phải lọc máu kéo dài và tổn thương mô mềm vùng đùi.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Hữu Tín – Phó trưởng khoa phụ trách khoa hồi sức tích cực và chống độc Bệnh viện Nhân dân 115 – cho hay: “Chẩn đoán ban đầu nghi ngờ người bệnh ngưng tim do rối loạn nhịp nhanh kịch phát ở người trẻ, có thể do di truyền bẩm sinh hoặc bệnh lý cơ tim tiềm ẩn”.
“Đã có không ít thời điểm tình trạng người bệnh diễn tiến rất nặng, tiên lượng sống dè dặt khiến cả gia đình và đội ngũ điều trị trải qua những giờ phút vô cùng căng thẳng. Khi ấy, niềm tin dường như chỉ còn được giữ lại bằng quyết tâm không bỏ cuộc của gia đình và đội ngũ y bác sĩ.
Sau 86 ngày điều trị liên tục, người bệnh có sự hồi phục khiến chính chúng tôi cũng vô cùng bất ngờ. Từ trạng thái không đáp ứng, em dần nhận biết người thân, có thể giao tiếp cơ bản. Chức năng thận gần như hồi phục hoàn toàn, không còn phụ thuộc lọc máu”, bác sĩ Tín cho hay.
Hiện người bệnh vẫn còn yếu cơ, cần tiếp tục tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng dài hạn. Người bệnh sau đó được điều trị theo hướng kiểm soát rối loạn nhịp bằng thuốc và tiếp tục khảo sát chuyên sâu (như MRI tim và thăm dò điện sinh lý) trong giai đoạn sau.
Trước đó, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cũng đã cứu sống một nam bệnh nhân 39 tuổi đang chơi đá banh cùng bạn, khi vừa đỡ trái banh bằng ngực thì anh đột ngột ngã gục, ngưng tim, được người dân đưa đến khoa cấp cứu của bệnh viện.
Đó là trường hợp anh V.H.H. (TP.HCM) – có tiền căn bản thân chưa từng ghi nhận bệnh lý tim mạch, nhưng theo thông tin khai thác trong gia đình đã có 4 người đột tử không rõ nguyên nhân.
Sau 48 giờ can thiệp V-AV ECMO phối hợp hạ thân nhiệt và lọc máu liên tục, người bệnh phục hồi tri giác hoàn toàn và được kết thúc ECMO sau 72 giờ, ngừng hỗ trợ thở máy xâm lấn sau 4 ngày, ra khỏi phòng hồi sức tích cực sau 6 ngày.
Người bệnh sau đó tiếp tục được theo dõi tim mạch chuyên sâu để phát hiện, tầm soát bệnh lý tim mạch.
Bác sĩ Hữu Tín chia sẻ thêm: Ngưng tim đột ngột ở người trẻ khi chơi thể thao hoặc vận động mạnh tuy ít phổ biến nhưng không hiếm gặp, thường liên quan đến các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn, đặc biệt là rối loạn nhịp tim hoặc bệnh mạch vành (bệnh lý gây hẹp hoặc tắc các mạch máu nuôi tim).
Đáng lưu ý, bệnh mạch vành hiện đang có xu hướng trẻ hóa do nhiều yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá hoặc sử dụng chất kích thích, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, lối sống ít vận động, thậm chí căng thẳng kéo dài cũng có thể góp phần thúc đẩy bệnh phát triển sớm hơn.
Bác sĩ Hữu Tín khuyến cáo khi tham gia hoạt động thể thao, đặc biệt là các môn có cường độ cao, cần khởi động kỹ trước khi tập luyện và tránh gắng sức đột ngột.
Những người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc từng có triệu chứng như đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, thậm chí là ngất khi vận động, nên được thăm khám và tầm soát tim mạch trước khi chơi thể thao.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, bao gồm điện tim và siêu âm tim, giúp phát hiện sớm các bất thường tiềm ẩn.
Ngoài ra khi xảy ra tình huống nghi ngưng tim ngoài cộng đồng, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và người xung quanh cần tiến hành ép tim ngay nếu nạn nhân không đáp ứng để tăng cơ hội sống cho người bệnh vì não có thể tổn thương nặng chỉ sau 4 – 10 phút thiếu máu.
Bác sĩ Huỳnh Trung Tín, đơn vị hồi sức tim mạch Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cũng cho hay để phòng ngừa đột tử, người tham gia các môn thể thao cần hiểu về sức khỏe tim mạch của bản thân, biết được các bệnh lý tim mạch mình đang có, đặc biệt quan trọng khi trong gia đình có thành viên đột tử do tim hay không rõ nguyên nhân.
Bên cạnh đó, khi các triệu chứng đau tức ngực, chóng mặt, khó thở… xuất hiện khi đang vận động thể lực, dù ở cường độ nào, cũng nên đến bệnh viện để tầm soát các bất thường tim mạch và xin lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa về việc lựa chọn môn thể thao phù hợp tình trạng sức khỏe và tình trạng bệnh lý.
Theo các chuyên gia phục hồi chức năng, Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, tập vận động đúng cách được xem là "chìa khóa vàng" giúp người bệnh giảm đau, cải thiện tầm vận động và sớm trở lại cuộc sống bình thường.
Khớp vai là khớp có biên độ vận động lớn nhất cơ thể, đồng thời cũng rất dễ bị tổn thương. Khi đau kéo dài, nhiều người có xu hướng hạn chế cử động vì sợ đau. Tuy nhiên điều này lại khiến khớp vai ngày càng co cứng, cơ yếu dần và bệnh kéo dài hơn.
Nếu không vận động đúng mức, người bệnh có thể gặp phải: Hạn chế, giảm tầm vận động dẫn đến cứng khớp vai. Đau tăng và dai dẳng. Hạn chế chức năng sinh hoạt hằng ngày: Khó chải đầu, mặc áo, với tay hoặc bê đồ vật.
Ngược lại, tập luyện phù hợp sẽ giúp người bệnh: Giảm đau dần theo thời gian. Tăng độ linh hoạt của khớp vai. Cải thiện sức cơ quanh vai. Phục hồi các chức năng sinh hoạt hằng ngày.
Các bác sĩ khuyến cáo tập vai cần đúng phương pháp, không nên nóng vội, người bệnh nên lưu ý:
Chị C. đến khám nội tiết tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM vì 2 năm nay không có kinh nguyệt, không mang thai. Trước đó, kinh nguyệt của chị bị rối loạn, từ 2 - 3 tháng đến 6 - 7 tháng có một lần, sau đó mất hẳn. Gần đây chị còn luôn thấy bực bội, bốc hỏa, da khô ráp, giảm hẳn ham muốn.
Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Kim Tuyền, khoa Nội tiết - tiểu đường, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết nồng độ estrogen của người bệnh quá thấp, dưới 10 pmol/L (chỉ số estrogen trung bình của phụ nữ ở độ tuổi sinh sản từ 70 - 220 pmol/L). Chỉ số dự trữ buồng trứng AMH chỉ còn 0,9 ng/ml, thấp hơn khoảng 2 - 3 lần so với mức trung bình ở phụ nữ cùng tuổi. Số lượng nang noãn ít, buồng trứng lão hóa, gần cạn kiệt như người đã mãn kinh.
“Người bệnh có nguy cơ vô sinh cao, khả năng thụ thai tự nhiên rất thấp do chức năng của buồng trứng suy giảm mạnh”, bác sĩ Tuyền nói.
Thông thường, lão hóa buồng trứng sẽ xảy ra từ giai đoạn mãn kinh của phụ nữ. Tuy nhiên nhiều trường hợp suy buồng trứng sớm, ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh sản. Ngoài nguyên nhân do di truyền, bệnh tự miễn, việc lão hóa buồng trứng sớm chủ yếu bắt nguồn từ lối sống tiêu cực.
Khai thác tiền sử kỹ hơn, chị C. chia sẻ đã hoàn toàn không ăn cơm, tinh bột, chủ yếu chỉ ăn rau củ và một ít thịt, cá trong gần 3 năm nay. “Tôi thấy một bác sĩ nổi tiếng trên mạng nói ăn cơm, tinh bột sẽ làm tăng insulin, mà tăng insulin là làm hại buồng trứng nên tôi bỏ luôn không ăn”, chị C. chia sẻ.
Bác sĩ Tuyền cho biết insulin là một hormone thiết yếu giúp cơ thể duy trì sự sống. Sau mỗi bữa ăn, insulin được tiết ra để đưa glucose vào tế bào, nuôi dưỡng não, cơ bắp, tử cung và cả buồng trứng. Tăng insulin sau bữa ăn là phản ứng sinh lý bình thường và cần thiết. Chỉ trong trường hợp kháng insulin mạn tính - thường gặp ở người béo phì hoặc tiền tiểu đường - mức insulin cao kéo dài mới gây tác động tiêu cực đến buồng trứng.
“Loại bỏ hoàn toàn tinh bột để giảm insulin, bảo vệ buồng trứng là thông tin sai lệch”, bác sĩ Tuyền khẳng định.
Theo bác sĩ Tuyền, thói quen ăn uống thiếu khoa học trong thời gian dài với ít thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, đặc biệt là protein và chất béo có lợi đã dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng và hormone cho cơ thể, trong đó có hormone buồng trứng. Khi không được nuôi dưỡng tốt trong thời gian dài, buồng trứng sẽ bị đẩy nhanh tốc độ thoái hóa, suy giảm chức năng.
Chị C. được bác sĩ tư vấn bỏ chế độ ăn kiêng khắc nghiệt, ăn uống đủ chất và điều trị liệu pháp thay thế hormone để cải thiện nồng độ estrogen.
Bác sĩ Tuyền cho biết hiện nay chưa có phương pháp chữa trị hiệu quả với tình trạng lão hóa buồng trứng sớm. Với trường hợp của chị C., nếu muốn có con cần phải nhờ đến sự hỗ trợ của phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm.
Tại TP.HCM, người dân tại 19 xã, phường thuộc khu vực An toàn khu cách mạng sẽ được cấp thẻ bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng.
Theo báo cáo của UBND các xã, phường, 19 địa bàn này có tổng dân số thường trú 1.132.411 người. Trong đó 495.159 người đã có thẻ bảo hiểm y tế theo các diện khác; dự kiến có thêm 637.252 người được cấp thẻ bảo hiểm y tế diện an toàn khu.
Thực tế nhiều người dân đã tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình trước đó, sau đó mới được xác định thuộc diện an toàn khu và được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Vấn đề được nhiều người dân quan tâm là liệu họ có được hoàn trả số tiền đã đóng hay không?
Đại diện Bảo hiểm xã hội TP.HCM cho biết người dân đã tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình, sau đó được xác định thuộc diện xã an toàn khu và được cấp thẻ bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng, nếu có thời gian tham gia trùng nhau thì sẽ được hoàn trả phần tiền đã đóng trùng theo quy định.
Ngược lại, nếu không có thời gian trùng, sẽ không được hoàn trả.
Ví dụ một người tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình từ ngày 1-1-2026 đến 31-12-2026, đến tháng 4-2026 được cấp thẻ bảo hiểm y tế an toàn khu có giá trị sử dụng từ ngày 1-4-2026, thì sẽ được hoàn trả phần tiền đã đóng từ ngày 1-4-2026 đến hết ngày 31-12-2026.
Để được hoàn trả, người dân cần kê khai đầy đủ thông tin như mã số bảo hiểm xã hội, số tài khoản, họ tên cá nhân, tên ngân hàng và ký xác nhận trên tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế (mẫu TK1-TS).
Hồ sơ có thể nộp qua bưu điện, nộp trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc thông qua tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng. Sau khi hoàn tất thủ tục, số tiền hoàn trả sẽ được chuyển vào tài khoản cá nhân của người tham gia.
