Tự hào 50 năm ngành điện thành phố mang tên Bác: Ảnh dự thi

Hừng đông trên bãi tràn ngập nắng hồng, thứ nắng như được ngư dân chở về từ xa khơi. Vài con thuyền cập bờ. Chị cởi dép ấn vào tay tôi, chạy ào xuống sát mép nước, nơi mấy giỏ cá vừa được chuyển lên bến. Chị reo: "Cá hố!". Ánh mắt rất vui của mấy anh ngư dân đổ dồn về phía chị. Tôi cũng nhìn chị chứ nói chi ai. Và tôi thấy hạnh phúc ánh lên trong mắt chị. Đó là niềm hạnh phúc khi gặp một món ngon từng in đậm trong ký ức. Chị mừng như gặp bạn cũ cũng phải.

Mỗi năm về thăm quê một lần, kiểu "vội vã trở về vội vã ra đi", chị không có thời gian dạo bến quê. Lần này chị có 3 ngày ở lại. Giờ thì chị đã gặp… cố ngư. Mua cá xong, hai chị em về. Chị đi chân không, tay cầm mấy con cá. Còn tôi… xách dép. Chị xuýt xoa: "Cá quá trời tươi luôn. Cá này cắt lát, khứa nhẹ vài đường rồi ướp nghệ tươi với chút muối và bột nêm rồi chiên lên. Trời ơi ta nói cơm từ nồi nhôm cho chí nồi đồng đều hết sạch".

Lâu rồi chị mới đích thân làm cá, đứng bếp. Chị vui trong từng cử chỉ, từng cái nhìn với "đối tượng" của mình. Chị cẩn thận xắt cá ra từng lát, nhẹ và dứt khoát. "Cho cá khỏi trầy da, đường cắt phải sắc lẹm cho lát cá nhìn đẹp mắt", chị nói nhẹ nhàng và rõ từng tiếng. Tôi cười: "Làm cá mà như đang… hát tình ca, xin nghiêng mình chào nghệ sĩ ẩm thực". Chị cười rung bờ vai nhỏ…

Nghệ tươi hay nghệ bột đều cho mùi và màu không khác mấy. Nhưng chị nói, cá hố tươi phải được ướp với nghệ tươi mới "môn đương hộ đối". Nghệ tươi chỉ cần một củ nhỏ thôi cũng "chấp" 3 - 4 muỗng nghệ bột. Em nghĩ coi, lát cá ngời ánh bạc như vầy mà rắc bột nghệ vào chẳng phải… xúc phạm cá hay sao? Trưa trờ trưa trật, tôi đạp xe tới nhà thằng bạn. Mệt quá, tôi chỉ nói trong tiếng thở: Chị tao… cá hố… nghệ tươi… tao xin, rồi chỉ tay ra sau nhà. Thằng bạn hiểu. Nó chạy ra vườn như sợ chậm một giây là… gây tai nạn.

Mẹ nói cạo vỏ củ cho sạch đất cát. Chị không làm vậy vì vỏ củ chứa nhiều dưỡng chất. Chị rửa sạch rồi mài củ nghệ mà không nhờ tôi. Mẹ nói đeo bao tay vô, nghệ nó bám lâu lắm. Chị cười: "Con biết, nhưng con muốn mài tay trần cho nó vàng rực lên để sống lại thuở… hoàng kim". Đó là chị nói vui về một thời đói kém. Là chị cả nên hễ đi học về là nhào xuống bếp giành mẹ nấu cơm cho 5 miệng ăn.

Chị trộn đều nghệ với một ít muối, bột nêm rồi nhẹ nhàng ướp vào cá. Đang ngời trắng, cá ngả sang màu vàng tươi rất bắt mắt. Một lát sau, dầu trong chảo lăn tăn sôi nhẹ. Chị canh lửa vừa đủ để nghệ và gia vị thẩm thấu vào từng sớ thịt của cá. Cho cá ra đĩa, chị rắc lên chút lá hành cho... xanh thêm bữa cơm đoàn tụ. Tôi khen những "chiếc nhẫn" hành phi dễ thương. Chị bật mí: Cắt hành từng lát thẳng góc với cuống hành, khi phi sẽ có những vòng tròn đồng tâm nhìn ngộ lắm. Đúng là đĩa cá trông… mỹ miều hẳn.

Món cá hố chị làm đậm đà, mượt mà, quấn quýt cái lưỡi hơn món cá hố nấu ngót hay kho mặn. Cái kết của bữa cơm sum họp ngon vui là thứ gì cũng hết. Chỉ đọng lại trong tôi một "âm mưu" là nghĩ cách giữ chị lại thêm vài bữa nữa…

Tin Gốc: Thanh Niên

Báo Thanh Niên và EVNHCMC đã liên tục đồng tổ chức 3 mùa thi viết với chủ đề Tiết kiệm điện thành thói quen thu hút được hàng nghìn tác giả trong cả nước tham gia, tương ứng với số lượng ý tưởng tiết kiệm điện trong thực tế cuộc sống được gửi về.

Cuốn sách Tiết kiệm điện thành thói quen được chọn lọc, tập hợp từ những bài viết điển hình, xuất sắc nhất, mang tính lan tỏa để giới thiệu đến bạn đọc và được cộng đồng đón nhận, đánh giá cao. Khách hàng của ngành điện lực có thể xem quyển sách là "cẩm nang" để thực hành tiết kiệm điện một cách hiệu quả.

Chưa có thống kê số liệu cụ thể tổng sản lượng điện được tiết kiệm qua 3 lần do Báo Thanh Niên, EVNHCMC tổ chức thông qua cuộc thi mà tác giả và người thân đã áp dụng, nhưng tôi nghĩ con số ấy là không hề nhỏ. Thành công lớn hơn bởi kết quả đạt được ngoài sự mong đợi của những đợt truyền thông mạnh mẽ như thế đã thay đổi hành vi của người tiêu dùng sử dụng một loại hàng hóa đặc biệt: điện!

Từ bài học thực tế qua các bài viết Tiết kiệm điện thành thói quen, là người tiêu dùng có trách nhiệm tôi biết ơn, trân trọng sản phẩm từ nhà sản xuất cung cấp. Với mong muốn nâng cao nhận thức của số đông người ở trọ biết tiết kiệm điện vì môi trường xanh. Đồng thời hỗ trợ họ một phần khó khăn về tài chính, vì lợi ích của xóm trọ với 100 người mà tôi đang làm chủ.

Ý tưởng tiết kiệm điện qua nhiều hình thức thực hiện đi đến lắp bộ năng lượng mặt trời để người thuê trọ có hoàn cảnh khó khăn được sử dụng điện miễn phí hoàn toàn từ nguồn năng lượng sạch đã được ra đời. Và xa hơn tôi muốn lan tỏa mô hình sang các nhà trọ khác trong cả nước.

Quê hương tôi ở cù lao Lợi Quan (Đồng Tháp) tách biệt hoàn toàn với đất liền nằm giữa 2 nhánh sông Cửu Long là Cửa Tiểu và Cửa Đại. Vào những năm đầu mới giải phóng, cù lao Lợi Quan còn nghèo, cả vùng đất chưa có điện lưới quốc gia, người dân thắp sáng bằng đèn dầu, thậm chí bằng đèn trái mù u.

Còn nhớ, những lần về quê trễ phà mà màn đêm buông xuống nhanh là không thấy đường, phải vào nhà dân xin lá dừa bó lại làm đuốc. Một tay bế con nhỏ, một tay quơ đuốc lập lòe trên con đường đất hun hút, gồ ghề, trơn trượt sau cơn mưa để mò mẫm về nhà. Cù lao có 12 km bờ biển, có nông trường Phú Đông nổi tiếng, đất rộng người thưa nhưng cơ sở hạ tầng chưa có nên tiềm năng phát triển kinh tế của cù lao vẫn còn nguyên.

Khi Chính phủ ban hành Nghị định thành lập huyện Tân Phú Đông. Kể từ thời điểm này, Nhà nước đầu tư nhiều vào cơ sở hạ tầng. Điện lưới quốc gia được kéo từ đất liền sang phủ kín khắp cù lao, 100% hộ dân đều được sử dụng điện.

Huyện cù lao từ chỗ không có điện sinh hoạt đến được đầu tư dự án sản xuất điện sạch hòa lên lưới điện quốc gia. Điện gió Tân Phú Đông 1: Công suất 100 MW (24 tuabin), dự kiến cung cấp khoảng 307 triệu kWh/năm. Điện gió Tân Phú Đông 2 công suất 50 MW, sản lượng dự kiến trên 161 triệu kWh/năm.

Được những thành tựu trên là sự nỗ lực vượt bậc của ngành điện lực trong suốt 50 năm qua. Để mang nguồn sáng đến cho mỗi hộ gia đình, được sử dụng điện trong sinh hoạt, làm kinh tế đều có sự đóng góp to lớn của từng cá nhân ngành điện. Ngành điện thành phố mang tên Bác và các đồng nghiệp thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã thầm lặng cống hiến nhân lực, trí lực, thậm chí cả tính mạng để phục vụ nhân dân.

Giờ đây, dù đã bước sang tuổi 84 mỗi khi về quê tôi không còn phải sợ cảnh trễ phà nữa bởi ở cù lao này không lo thiếu điện, ban đêm đèn được thắp trên những con đường quê thảm bê tông phẳng lì, thênh thang rộng mở soi sáng đường về. Tôi vui với ngành điện thành phố quá, lại ngồi thơ thẩn một mình: "Xanh xanh bên đồng lá vạn lúa đồng hương bay. Điện sáng soi đêm dài, đường Phú Đông tương lai".

Tin Gốc: Thanh Niên

Một buổi sáng cuối tuần, khi dòng người bắt đầu đông dần trước khu chuồng voi ở Thảo Cầm Viên, ông Đỗ Thanh Hải (60 tuổi) vẫn đứng đó, tựa nhẹ vào lan can, mái tóc hoa râm cùng chòm râu bạc dài nổi bật giữa nắng sớm, ánh mắt dõi theo những đứa trẻ đang reo lên thích thú khi thấy voi đưa vòi nhận thức ăn.

Ít ai để ý người đàn ông ấy đã đứng ở vị trí gần như quen thuộc đó suốt hàng chục năm, từ khi còn là chàng trai mười tám lần đầu bước chân vào Thảo Cầm Viên, mang theo sự bỡ ngỡ nhiều hơn hiểu biết.

Những ngày đầu, ông chỉ làm những việc đơn giản như dọn chuồng, cho ăn, quan sát từng con vật, rồi lặng lẽ học cách hiểu chúng qua từng biểu hiện nhỏ, từ dáng đứng đến ánh mắt. Thời gian trôi qua chậm rãi nhưng đều đặn, từ khu nuôi dê, nai, bò, lạc đà đến khu thú dữ, rồi cuối cùng dừng lại lâu nhất ở chuồng voi, nơi ông gắn bó hơn 30 năm và cũng là nơi giữ ông lại đến tận bây giờ.

Trong khu chuồng giờ chỉ còn vài con voi, mỗi con một tính cách, một câu chuyện riêng mà nếu không gắn bó lâu năm, rất khó để nhận ra. Ông Hải nhớ từng con không phải bằng tên gọi đơn thuần, mà bằng dáng đi, màu da, cả những thói quen rất nhỏ mà người ngoài gần như không để ý.

Ông kể về con voi đực tên Bô, gần 40 tuổi, từng biểu diễn trong đoàn xiếc, nay trở nên khó gần, buộc người chăm phải giữ khoảng cách để đảm bảo an toàn. Hay con voi Chuông đã hơn 60 tuổi, chậm chạp hơn nhưng vẫn giữ được sự điềm tĩnh, và Tôm - con voi từng khiến ông phải chạy theo đến khi nó mệt mới chịu dừng, một ký ức mà ông nhắc lại bằng nụ cười pha chút mệt mỏi.

"Con nào mình chăm cũng có tình cảm, nhưng voi thì khác, mình phải đứng sát, làm việc với nó mỗi ngày", ông nói, giọng trầm và chậm, như thể những câu chuyện này đã được kể đi kể lại quá nhiều lần, đến mức trở thành một phần tự nhiên của ký ức.

Mỗi sáng, ông bắt đầu công việc từ 6 giờ 30, đi một vòng kiểm tra từng chuồng, nhìn cách voi đứng, cách chúng phản ứng khi thấy người quen, rồi dọn dẹp, chuẩn bị thức ăn - mỗi con ăn hơn 100 kg cỏ mỗi ngày, chia thành nhiều bữa. Những công việc lặp lại tưởng như đơn giản, nhưng với ông, chỉ cần một thay đổi nhỏ như ăn ít hơn hay đứng lâu hơn bình thường cũng đủ để nhận ra điều gì đó không ổn.

"Chỉ cần kêu tên là nó biết, nói nhỏ nó cũng nghe", ông nói, rồi giải thích thêm rằng khi vào chuồng, người chăm phải lên tiếng trước để voi không giật mình. Những chi tiết tưởng như nhỏ nhặt ấy, theo thời gian, trở thành một thứ "ngôn ngữ" riêng giữa người và thú - không cần lời nhưng vẫn hiểu.

Làm việc với voi chưa bao giờ là an toàn tuyệt đối, và ông Hải hiểu điều đó rõ hơn ai hết sau nhiều lần bị hất ngã, bị đạp, thậm chí bị tấn công mà không có dấu hiệu báo trước. Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong tích tắc, khi con vật phản ứng theo bản năng, còn con người không kịp trở tay.

"Có khi đang làm bình thường, nó hất mình ra, mình cũng không biết trước được", ông kể, giọng vẫn đều, không nhấn nhá, như thể đó chỉ là một phần tất yếu của công việc. Điều đáng nói là sau mỗi lần như vậy, ông vẫn quay lại, vẫn tiếp tục công việc vào ngày hôm sau, không phải vì không sợ, mà vì đã quen với việc chấp nhận những rủi ro đi kèm.

Những con voi, với ông, không còn là những con vật trong chuồng, mà là những cá thể có thói quen, có cảm xúc, có cách phản ứng riêng mà ông phải học cách thích nghi. Ông hiểu khi nào chúng "xin ăn" chỉ vì thói quen, khi nào chúng lắc đầu vì khó chịu, hay khi nào cần được chú ý nhiều hơn.

Buổi chiều, khi khách đã thưa dần, khu chuồng voi trở nên yên tĩnh hơn, chỉ còn tiếng nhai cỏ đều đều và những bước chân nặng nề trên nền đất. Ông Hải vẫn chưa rời đi ngay, đứng lại thêm một lúc và đưa nốt phần thức ăn còn lại vào khu chuồng để voi có thể ăn đêm và không quậy.

Ông cho biết, voi rất ít ngủ, đêm đến, voi có thể chỉ nằm 2 - 3 tiếng rồi lại thức và đi lại trong khu chuồng. Đó cũng là lý do nhân viên treo cỏ lên các cành cây để voi duy trì vận động. "Voi hiếm khi đứng yên mà thích di chuyển. Lúc đi lùi, lúc đi thẳng, lúc thì voi đứng yên lắc lư chân, vòi như đang nhún nhảy khiến du khách rất thích thú. Khi thấy người lạ hay tiếng ồn lớn, voi sẽ bung 2 tai to như 2 cái quạt, còn khi đang thoải mái thì đôi tai phe phẩy", ông Hải giải thích.

Sau hơn 40 năm, có lẽ điều giữ ông ở lại không còn là công việc nữa, mà là những điều rất nhỏ đã lặp lại quá lâu - bước vào chuồng phải lên tiếng, cho ăn phải gọi tên, và chỉ cần một tiếng gọi, có một con voi quay đầu lại, như một cách nhận ra người quen.

Hơn 40 năm gắn bó với Thảo Cầm Viên, trong đó có hơn 30 năm chăm sóc voi, với ông Hải, nơi đây là cả một quãng đời đáng nhớ

ẢNH: VŨ PHƯỢNG

Minh chứng cho lời kể của mình, ông Hải bước vào chuồng, gọi: "Tôm, lại đây". Chú voi đực lập tức đi tới đứng sát bên. Ông nói: "Gật đầu chào cái đi", voi Tôm nhanh chóng ngẩng rồi cúi đầu. Mỗi lần vào chuồng, ông không quên mang theo một ít cà rốt, cà chua hoặc bánh mì xem như "quà bánh" cho những người bạn của mình.

Giữa không gian rộng và tưởng chừng xa cách ấy, đôi khi chỉ cần một khoảnh khắc như vậy thôi, cũng đủ để hiểu vì sao có những người đã chọn ở lại cả một đời.

Buổi chiều, khi khách đã thưa dần, khu chuồng voi trở nên yên tĩnh hơn, chỉ còn tiếng nhai cỏ đều đều và những bước chân nặng nề trên nền đất. Vài vị khách nán lại thêm ít phút, giơ điện thoại chụp vội rồi rời đi, để lại phía sau khoảng không gian dần lắng xuống.

Sau hơn 40 năm, có lẽ điều giữ ông ở lại không còn là công việc nữa, mà là những điều rất nhỏ đã lặp lại quá lâu - bước vào chuồng phải lên tiếng, cho ăn phải gọi tên và chỉ cần một tiếng gọi, có một con voi quay đầu lại, như một cách nhận ra người quen.

Giữa những chuồng thú tưởng như ồn ào ấy, có những công việc lặp lại mỗi ngày, những chi tiết nhỏ đến mức dễ bị bỏ qua. Nhưng chính từ những điều đó, một mối gắn bó được hình thành - lặng lẽ, không lời và đủ để người ta ở lại suốt cả một quãng đời.

Tin Gốc: Thanh Niên