Trong bối cảnh chuyển đối số diễn ra nhanh chóng, có rất nhiều người dân không thể theo kịp tóc độ phát triển của công nghệ, nhất là những người lớn tuổi, ở nông thôn hoặc những người ít tiếp xúc với công nghệ. Nhiều người sử dụng chữ ký số nhưng không có ý thức bảo mật và không hiểu hết các tính năng của nó.
Để cân bằng giữa tốc độ cải cách và khả năng tiếp cận của người dân, có ba vấn đề cần lưu ý.
Trước hết, cần làm rõ giá trị pháp lý của giấy tờ ký số và giúp người dân phân biệt rõ ràng các hình thức khác nhau.
Theo Luật Giao dịch điện tử 2023, chữ ký số có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay trên văn bản giấy, miễn là đáp ứng các điều kiện về tính toàn vẹn, xác thực và không bị phủ nhận.
Đa số người dân vẫn chưa hiểu rõ ràng các khái niệm về file giấy tờ ký số, file scan màu bản ký tay, chữ ký kỹ thuật số thực sự hay hình ảnh (visual) của chữ ký số được chèn vào văn bản…
Sự nhầm lẫn này có thể dẫn đến nhiều tranh chấp pháp lý. Một bên cho rằng “tôi đã ký rồi” nhưng thực chất chỉ là bản scan hoặc hình ảnh minh họa. Cơ quan chức năng cần chủ động giải thích rõ ràng qua các hướng dẫn đơn giản, infographic hoặc video ngắn trên Cổng dịch vụ công quốc gia.
Thứ hai, người dân cần có kiến thức cơ bản về kỹ thuật số của file ký số. Một file ký số hợp lệ không phải là một tấm ảnh có chữ ký đẹp, mà là một tập tin chứa nhiều lớp thông tin bảo mật.
Như dấu thời gian (ghi nhận chính xác thời điểm ký). Nếu thiếu, văn bản có nguy cơ bị giả mạo thời gian. Ví dụ, một hợp đồng có thể được “ký lại” sau khi sự kiện đã xảy ra, dẫn đến vô hiệu hóa toàn bộ giao dịch.
Hay trạng thái chứng thư số, tức phải kiểm tra xem chứng thư còn hiệu lực hay đã bị thu hồi. Nếu ký khi chứng thư đã thu hồi, chữ ký số sẽ mất giá trị pháp lý…
Khi người dân chưa nắm rõ các yếu tố này, họ dễ bị hiểu sai: “Tôi thấy chữ ký đẹp là được rồi”. Sau đó sẽ là tranh chấp, mất quyền lợi, tài sản qua các giao dịch đất đai, công chứng hoặc hợp đồng điện tử.
Các ứng dụng ký số cần có tính năng kiểm tra tự động đơn giản, hiển thị kết quả bằng ngôn ngữ đời thường như “chữ ký hợp lệ – có dấu thời gian – chứng thư còn hiệu lực”.
Cuối cùng, bảo mật chữ ký số là vấn đề then chốt. Việc bảo mật không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là ý thức và thói quen sử dụng của người dân. Người dân phải biết coi trọng và bảo vệ chữ ký số như tài khoản ngân hàng hay giấy tờ tùy thân.
Không chỉ người dân bình thường mà cả những người thường dùng công nghệ cũng ít có ý thức bảo mật. Như trong lĩnh vực công chứng, công chứng viên giao hẳn USB token (chứa chữ ký số) và mật khẩu cho nhân viên văn phòng để tiện việc.
Một số ứng dụng chữ ký số hiện nay chỉ yêu cầu đăng nhập một lần và bấm nút “ký” là xong. Điều này quá rủi ro.
Nếu mật khẩu bị lộ sẽ dẫn đến chữ ký bị giả mạo để ký kết giao dịch, chuyển nhượng tài sản trái gây thiệt hại lớn và tranh chấp kéo dài.
Trong công chứng điện tử, chữ ký số của công chứng viên mang tính “chứng thực nhà nước”.
Nếu chữ ký số của công chứng viên bị người khác sử dụng cũng sẽ gây hậu quả khó lường. Hồ sơ công chứng bị vô hiệu, mất lòng tin của người dân vào công chứng, đó là chưa kể tài sản bị công chứng sai sẽ lại có thêm một giao dịch khác…
Vì vậy, các cơ quan chức năng cần nâng cao ý thức bảo mật cho người dân chứ không chỉ dừng ở nâng cấp công nghệ. Các ứng dụng ký số bắt buộc có xác thực cá nhân như yêu cầu nhập mã PIN riêng, hoặc xác nhận khuôn mặt mỗi lần ký.
Trước những thách thức nhà nước cần những giải pháp thiết thực và khả thi.
Trước hết, phổ thông kiến thức số cho người dân. Bên cạnh đó, việc thiết kế giao diện ứng dụng ký số phải lấy người dân làm trung tâm: nút bấm rõ ràng, hướng dẫn từng bước, và thông báo rủi ro bằng ngôn ngữ đơn giản.
Thứ ba, nhà nước bổ sung quy định bắt buộc minh bạch thông tin kỹ thuật trong mọi văn bản điện tử và trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ khi xảy ra sự cố.
Khuyến khích các ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ đào tạo miễn phí, có hệ thống hỗ trợ 24/7 cho người dân.
Xây dựng chính phủ số là hành trình hướng tới một xã hội số bao trùm, nơi mọi người dân đều là “công dân số” thực thụ. Những tiến bộ trong số hóa doanh nghiệp, công chứng và đất đai là nền tảng vững chắc, nhưng chỉ khi người dân thực sự hiểu, tin tưởng và an toàn sử dụng các công cụ số, thì chuyển đổi số mới thực sự thành công và bền vững.
Nếu từng sử dụng smartphone hoặc tablet, người dùng đã quen thuộc với màn hình cảm ứng, nhưng đó lại là công nghệ còn khá xa lạ với máy tính để bàn. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của một số màn hình máy tính có hỗ trợ cảm ứng hiện nay, nhiều người có thể đắn đo trong việc lựa chọn mua sắm.
Mặc dù màn hình cảm ứng mang lại nhiều tiện ích, nhưng không phải ai cũng thấy đó là lựa chọn tối ưu. Các yếu tố như hạn chế về không gian, yêu cầu vị trí đặt và nguy cơ hư hỏng có thể ảnh hưởng đến quyết định mua sắm.
Trước khi nâng cấp, người dùng cần xem xét cách mình dự định sử dụng màn hình. Một số màn hình cảm ứng có thể phù hợp hơn cho công việc hoặc chơi game so với những loại khác. Hơn nữa, ngân sách cũng là một yếu tố quan trọng bởi người dùng hoàn toàn có thể tìm mua một màn hình chất lượng với giá hợp lý hơn nếu cảm ứng không thực sự cần thiết.
Trong khi màn hình cảm ứng mang lại sự tiện lợi với khả năng tương tác trực tiếp, việc sử dụng chúng cũng có những hạn chế. Người dùng cần phải ở gần màn hình để tận dụng tối đa tính năng cảm ứng, điều chắc chắn sẽ gây khó khăn trong một số bố trí văn phòng. Hơn nữa, việc chạm vào màn hình thường xuyên có thể dẫn đến vết bẩn và trầy xước, làm tăng nhu cầu vệ sinh và bảo trì.
Ngoài ra, việc sử dụng màn hình cảm ứng có thể gây mỏi mắt và khó khăn trong việc gõ chính xác do thiếu phản hồi từ bàn phím. Nhiệt độ lạnh cũng có thể làm giảm khả năng điều hướng màn hình và không phải tất cả màn hình cảm ứng đều tương thích với găng tay.
Dù vậy, màn hình cảm ứng vẫn có những lợi ích nhất định khi chúng tiết kiệm không gian vì không cần nhiều thiết bị bổ sung như chuột hay bàn phím. Một màn hình cảm ứng lớn cũng lý tưởng cho các bài thuyết trình và hoạt động trong lớp học.
Cuối cùng, màn hình cảm ứng chỉ là một trong nhiều lựa chọn thay thế cho màn hình truyền thống. Trong trường hợp đang tìm kiếm một trải nghiệm mới, hãy khám phá tất cả tùy chọn trước khi đưa ra quyết định. Nếu màn hình cảm ứng không phù hợp, người dùng có thể thử nghiệm với các loại màn hình khác như màn hình cong. Nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi mua sẽ giúp người dùng cảm thấy hài lòng hơn với lựa chọn của mình trong tương lai.
Việc nâng cấp lên Windows 11 để nhận các bản vá bảo mật mới nhất là điều Microsoft luôn khuyến khích. Tuy nhiên, sau khi quá trình cài đặt hoàn tất, không ít người dùng đã phải đối mặt với tình trạng máy tính chạy chậm đi rõ rệt. Một phát hiện mới đây từ người dùng trên mạng xã hội Facebook đã chỉ ra 'thủ phạm' thực sự không nằm ở hệ điều hành, mà ở một bước kiểm tra nhỏ mà chúng ta thường bỏ qua.
Một người dùng sử dụng SSD Samsung 970 Evo cao cấp đã phát hiện ra sự bất thường sau khi thực hiện nâng cấp trực tiếp (in-place upgrade) lên Windows 11. Kết quả đo kiểm bằng công cụ chuyên dụng CrystalDiskMark cho thấy tốc độ đọc của ổ cứng bị tụt xuống chỉ còn dưới 900 MB/giây, trong khi con số thực tế theo thông số nhà sản xuất phải đạt tới 3.400 MB/giây.
Điều đáng nói là chiếc ổ cứng này vốn hoạt động hoàn hảo trên Windows 10 mà không cần cài đặt thêm bất cứ phần mềm hỗ trợ nào. Chính sự tự tin này đã khiến nhiều người dùng sập bẫy khi lên đời Windows 11.
Nguyên nhân được xác định là do sự khác biệt về mã nguồn giữa Windows 11 (đặc biệt là các bản cập nhật mới nhất như 24H2 và 25H2) so với Windows 10. Hệ điều hành mới đôi khi không tự động nhận diện hoặc tối ưu hóa driver (trình điều khiển) cho các linh kiện đời cũ hơn.
Chỉ bằng một thao tác đơn giản là cập nhật driver thủ công từ trang chủ nhà sản xuất, người dùng trên đã ghi nhận hiệu suất tăng vọt trở lại với tốc độ đọc tăng gấp 4 lần và tốc độ ghi tăng gần 3 lần.
Nếu bạn vừa nâng cấp lên Windows 11, đừng chỉ kiểm tra xem máy có lên nguồn hay không. Hãy dành 5 phút để thực hiện các bước sau:
Đừng để một bản cập nhật nhỏ khiến hiệu năng ổ SSD đời mới của bạn bị ảnh hưởng, vì vậy hãy dành ra chút thời gian để kiểm tra hệ thống sau khi nâng cấp hệ điều hành.
Trong bối cảnh AI phát triển mạnh và trở thành nền tảng của chuyển đổi số, an ninh mạng nổi lên như một trong những mối quan tâm hàng đầu. Bên cạnh cơ hội thúc đẩy đổi mới và nâng cao năng suất, AI cũng tạo ra các bề mặt tấn công mới, khiến bài toán bảo mật trở nên phức tạp hơn.
Thông tin được đưa ra tại hội thảo chuyên đề 'Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số', tổ chức sáng 7-4 tại Hà Nội do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng Check Point Software Technologies tổ chức.
Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân - phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an; trưởng ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - nhận định AI đang đặt ra nhiều thách thức chiến lược trong bảo đảm an ninh quốc gia.
Theo đại diện A05, các hình thức lừa đảo hiện nay ngày càng tinh vi, sử dụng deepfake khó nhận diện, trong khi mã độc có khả năng tự thích nghi để né tránh hệ thống phòng thủ.
Đáng chú ý, tội phạm mạng đang chuyển dịch từ mô hình hoạt động đơn lẻ sang tổ chức chuyên nghiệp, vận hành theo hệ thống và mang tính công nghiệp hóa.
Trong bối cảnh đó, AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến không gian an ninh mạng, thậm chí rộng hơn là an ninh quốc gia. Những vấn đề như bảo vệ chủ quyền dữ liệu, giảm phụ thuộc vào nền tảng công nghệ nước ngoài, cũng như bảo vệ chính các hệ thống AI trước nguy cơ bị tấn công đang trở thành thách thức lớn.
'AI không chỉ là công cụ, mà đang định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc làm chủ và bảo đảm an toàn cho công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia', ông Quân nhấn mạnh.
Tại hội thảo, đại diện Check Point Software Technologies cũng chia sẻ góc nhìn quốc tế về các rủi ro an ninh mạng trong quá trình chuyển đổi AI.
Bà Ruma Balasubramanian - chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản - cho rằng AI đang đồng thời tái định hình đổi mới kinh doanh và các rủi ro an ninh mà doanh nghiệp phải đối mặt.
Bà khuyến nghị các doanh nghiệp tại Việt Nam cần chú trọng phương pháp bảo mật AI dựa trên ba trụ cột: khả năng hiển thị, quản trị và phòng ngừa trên toàn bộ hệ sinh thái AI.
Cùng với đó, doanh nghiệp này giới thiệu nền tảng AI Defense Plane, cho phép bảo mật toàn diện ứng dụng và hạ tầng AI, với khả năng phòng thủ đa lớp trước các rủi ro như tấn công chèn lệnh (prompt injection), rò rỉ dữ liệu hay hành vi độc hại từ AI agents, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai AI an toàn và tuân thủ.
