Sau khi nấu nướng, nhiều người có thói quen đổ dầu mỡ thừa xuống bồn rửa, sau đó xả thêm nước nóng và nước rửa chén để làm sạch.
Chuyên gia đường ống Travis Arnesen (Mỹ) cho biết mỡ lỏng khi đi vào hệ thống ống nước ngầm gặp nhiệt độ thấp sẽ đông đặc lại. Mỡ bám vào thành ống, làm thu hẹp thiết diện và gây ra tắc nghẽn.
Việc xả nước nóng hay dùng xà phòng chỉ đẩy mỡ đi xa hơn trong hệ thống trước khi chúng nguội và đông cứng. Chuyên gia đường ống John Akhoian nói: “Dầu mỡ là một trong những chất khó làm sạch nhất khỏi hệ thống xả thải. Nếu việc này diễn ra thường xuyên, nước nóng đổ xuống liên tục có thể làm suy yếu hoặc biến dạng cấu trúc ống nhựa”.
Theo Live Science, các khối mỡ tích tụ (Fatberg – kết hợp giữa mỡ và tảng băng) là nguyên nhân gây tắc nghẽn hệ thống cống ngầm tại nhiều đô thị. Tháng 9/2017, các công nhân vệ sinh tại khu vực Whitechapel, London (Anh) phát hiện một khối mỡ nặng 130 tấn, dài 250 m chặn một đường cống dưới lòng đất. Khối này hình thành từ mỡ ăn kết hợp với khăn ướt, tã lót và rác thải sinh hoạt.
Thành phố mất 9 tuần để dọn sạch đường ống bằng vòi rồng áp lực cao và xẻng. Bảo tàng London sau đó đã cắt một phần khối mỡ để trưng bày vào năm 2018 nhằm cảnh báo người dân.
Năm 2019, một khối lượng mỡ nặng 40 tấn tiếp tục được phát hiện tại Greenwich (Anh). Đến năm 2021, một khối khác dài 200 m làm tắc cống ngầm tại Canary Wharf. Theo dữ liệu, mỗi năm nước Anh tốn khoảng 100 triệu bảng để giải quyết các vụ tắc nghẽn đường ống xả thải. Tại Mỹ, mỡ thừa cũng là nguyên nhân gây tràn cống vệ sinh, tiêu tốn nhiều triệu USD ngân sách để xử lý.
Để bảo vệ đường ống gia đình, các chuyên gia khuyến cáo áp dụng các quy tắc sau:
Để nguội và vứt bỏ
Với lượng dầu nhỏ, dùng khăn giấy lau sạch chảo rồi vứt vào thùng rác trước khi rửa. Với lượng mỡ lớn, để nguyên trên chảo hoặc rót ra hộp chịu nhiệt cho đến khi đông cứng, sau đó cạo bỏ vào túi rác.
Trữ lạnh
Trút mỡ lỏng vào hộp kín, cất vào tủ lạnh. Khi hộp đầy và mỡ đông đặc, vứt toàn bộ vào thùng rác.
Tái chế
Nếu địa phương có chương trình thu gom dầu ăn đã qua sử dụng, gom vào chai và gửi đi tái chế thành nhiên liệu sinh học.
Rửa chén đúng cách
Chuyên gia Kelly Russum khuyên sau khi gạt bỏ mỡ, rửa chén bằng nước ấm với lượng xà phòng vừa đủ. Ở bước cuối, xả nước nóng trong khoảng 30 giây để cuốn trôi các vệt mỡ bám còn sót lại trên thành ống. Tuyệt đối không dùng nước sôi.
Ngoài dầu mỡ, chuyên gia khuyến cáo không đổ bơ thực vật, các loại sốt nền kem, phô mai tan chảy, nước cốt thịt hay phần bột thừa nhào với nước xuống bồn rửa vì chúng sẽ biến thành keo dính khi gặp nhiệt độ lạnh trong ống.
Sáng 12-4, anh Nguyễn Công Minh - Bí thư Đoàn phường Vinh Lộc, Nghệ An - cho biết đại diện Đoàn phường và thôn đã tới trao giấy khen và phần quà động viên em Võ Hoàng Thành, học sinh lớp 10 Trường THPT Nghi Lộc 3, vì đã có hành động dũng cảm cứu người đuối nước.
Theo thông tin từ Đoàn phường Vinh Lộc, khoảng 16h20 ngày 10-4, trong lúc đi dạo tại bãi biển Cửa Lò, Thành phát hiện 3 người đang gặp nạn giữa khu vực có dòng nước xoáy.
Không kịp suy nghĩ nhiều, Thành nhanh chóng mượn phao của người dân gần đó rồi bơi ra ứng cứu.
Dù lúc bấy giờ sóng lớn liên tục đẩy ngược, Thành vẫn cố gắng tiếp cận các nạn nhân và lần lượt đưa được hai người vào bờ. Người còn lại, do kiệt sức và dòng nước chảy xiết, Thành không thể cứu được.
Tại buổi trao tặng, đại diện Đoàn phường Vinh Lộc ghi nhận và đánh giá cao hành động không quản hiểm nguy của Thành, coi đây là tấm gương sáng về lòng nhân ái, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống trong cộng đồng.
Đồng thời, đơn vị mong muốn việc làm của Thành sẽ được lan tỏa, góp phần giáo dục ý thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn đuối nước cho thanh thiếu niên.
Theo ban giám hiệu Trường THPT Nghi Lộc 3, Thành là học sinh chăm ngoan, có trách nhiệm với bạn bè và tích cực tham gia các hoạt động của trường. Gia đình em có hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện hộ nghèo.
Dự kiến sáng 13-4, nhà trường sẽ tuyên dương Thành trong buổi chào cờ đầu tuần nhằm lan tỏa hành động dũng cảm tới toàn thể học sinh.
Đoàn phường Vinh Lộc cũng đã làm tờ trình gửi Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn và Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Tỉnh Đoàn Nghệ An xem xét tặng bằng khen cho Thành, nhằm kịp thời ghi nhận và biểu dương hành động cao đẹp, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong cộng đồng.
Khi thực phẩm được thả vào chảo ngập dầu ở nhiệt độ khoảng 170 - 180°C, bề mặt xảy ra phản ứng Maillard, tạo ra màu vàng nâu. Nhiệt độ cao làm nước ở phần vỏ ngoài bốc hơi nhanh, hình thành một lớp màng khô giòn.
Lớp màng này đóng vai trò như một vách ngăn. Chúng giữ lại lượng nước bên trong để thức ăn không bị khô cứng, đồng thời hạn chế dầu từ chảo thấm ngược vào nhân thực phẩm. Dù được nấu trong môi trường nhiều dầu, lượng chất béo thực tế đi vào bên trong thức ăn chiếm tỷ lệ thấp.
Khi chiên với ít dầu, nhiệt độ trong chảo biến thiên liên tục. Mỗi lần cho thực phẩm vào, nhiệt độ dầu giảm xuống. Với các nguyên liệu chứa lượng nước lớn như thịt, cá, đậu phụ, nhiệt độ thấp không đủ để nước bề mặt bốc hơi nhanh.
Hệ quả là thức ăn không thể tạo lớp vỏ giòn bao bọc ngay lập tức. Trong thời gian chờ chín, dầu mỡ có điều kiện ngấm sâu vào bên trong các thớ thịt hoặc rau củ, khiến món ăn bị mềm và giữ lại lượng dầu lớn.
Kỹ thuật chiên ngập dầu ráo mỡ
Kinh nghiệm của nhiều đầu bếp cho biết kỹ thuật kiểm soát nhiệt là yếu tố quyết định. Để thực hiện, người nấu cần làm nóng chảo, cho dầu vào và đợi đến khi nhúng thử đầu đũa mộc thấy bọt khí sủi tăm.
Trước khi chiên, thực phẩm cần được thấm khô nước bề mặt bằng khăn giấy để hạn chế bắn dầu và giảm khả năng ngậm mỡ. Khi chiên, chia nhỏ nguyên liệu thành từng mẻ để duy trì mức nhiệt ổn định. Phương pháp chiên ngập dầu giúp món ăn tiếp xúc nhiệt đồng đều các mặt, chín nhanh và không cần lật trở nhiều, hạn chế vỡ nát. Sau khi vớt, thức ăn cần được đặt lên giá lưới hoặc giấy thấm để loại bỏ lượng dầu thừa còn bám lại trên bề mặt.
Chọn dầu có điểm khói cao
Chiên ngập dầu yêu cầu mức nhiệt 160-180 độ C. Ở nhiệt độ này, người nấu nên chọn các loại dầu có "điểm khói" cao (mức nhiệt chất béo bắt đầu phân hủy) như dầu bơ (271 độ C), dầu hạt cải (230-240 độ C), dầu hướng dương hoặc ô liu tinh luyện. Việc dùng dầu có điểm khói thấp như dầu cá, dầu đậu nành ở nhiệt độ cao sẽ khiến dầu nhanh biến chất, đắng khét và sinh ra độc tố.
Không tái sử dụng dầu
Nhiều nghiên cứu y khoa đã chứng minh đun nóng dầu nhiều lần sinh ra chất béo chuyển hóa (trans fat) và hợp chất độc hại. Chúng làm tăng cholesterol xấu, gây xơ vữa động mạch, dẫn đến nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Ngoài ra, dầu chiên đi chiên lại còn giải phóng các hóa chất có khả năng gây ung thư theo cảnh báo của WHO. Người nội trợ chỉ nên tái sử dụng dầu tối đa 1-2 lần.
Sáng 12/5, bác sĩ Trần Thị Mỹ Giêng, Trưởng khoa Nhi - Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh Đắk Lắk cho biết, bệnh viện vừa tiến hành điều trị cho một bệnh nhi 5 tuổi bị viêm kết mạc dị ứng cấp tính do tiếp xúc với hóa chất từ đồ chơi, ở mức độ 1. Trước đó, khoảng 22h ngày 9/5, bé N.L.P.V. (5 tuổi, trú tại phường Buôn Ma Thuột) được gia đình đưa vào bệnh viện cấp cứu trong tình trạng sưng và đau nhức hai mắt.
Khai thác tiền sử bệnh người nhà bệnh nhi cho biết, vào chiều 9/5, bé N.L.P.V. có chơi trò chơi thổi bong bóng xà phòng và không may để dung dịch này tiếp xúc với mắt. Chỉ khoảng 10 phút sau, bé bắt đầu xuất hiện các triệu chứng ngứa rát mắt, chảy nước mắt liên tục, hai mí mắt sưng đỏ dần. Dù người nhà nhanh chóng rửa mắt cho bé dưới vòi nước nhưng tình trạng vẫn ngày càng nghiêm trọng khiến gia đình hoảng hốt đưa con nhập viện.
Theo bác sĩ Trần Thị Mỹ Giêng, bệnh nhi vẫn tỉnh táo nhưng cả hai mắt đều sưng đỏ, đau rát và bị viêm kết mạc. "Rất may, bệnh nhi chưa bị tổn thương giác mạc. Sau 2 ngày điều trị, sức khỏe bé N.L.P.V. đã ổn định nên đến chiều 11/5, bệnh viện đã cho bênh nhi xuất viện, kê thuốc và hẹn tái khám. May mắn, dung dịch bong bóng xà phòng dù chưa rõ chứa loại hóa chất gì nhưng mới chỉ tác động bên ngoài mắt, chưa xâm nhập sâu gây tổn thương", bác sĩ Giêng thông tin.
Theo bác sĩ, người lớn cần giám sát khi trẻ vui chơi, đặc biệt với các loại đồ chơi có chứa chất lỏng. Sau khi chơi, phụ huynh nên hướng dẫn trẻ rửa tay sạch sẽ, tránh đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng. Trong trường hợp hóa chất dính vào mắt hay miệng, cần nhanh chóng rửa sạch cho trẻ, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc mà phải đưa đến cơ sở y tế để được xử lý kịp thời.
Điều đáng chú ý chị Mỹ Linh 28 tuổi, mẹ bé V. đã đăng tải câu chuyện con gái bị dị ứng, sưng phù mắt sau khi chơi đồ chơi thổi bong bóng xà phòng lên mạng xã hội để cảnh báo các phụ huynh khác.
Theo chị Linh, món đồ chơi này do bà ngoại mua cho cháu. Chỉ vài phút sau khi chơi, bé V. bất ngờ chạy vào nhà khóc thét vì đau rát ở mắt.
"Trước đây tôi cũng khá chủ quan, thường mua những món đồ chơi trôi nổi cho con mà không để ý nguồn gốc xuất xứ. Đây thực sự là bài học lớn với gia đình. May mắn con chỉ bị dị ứng, nếu xảy ra hậu quả nặng hơn chắc tôi sẽ ân hận cả đời", chị Linh chia sẻ.
Bài chia sẻ của người mẹ nhanh chóng thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng. Nhiều phụ huynh bày tỏ lo lắng khi một món đồ chơi quen thuộc, tưởng chừng vô hại như bong bóng xà phòng lại có thể khiến trẻ bị dị ứng nghiêm trọng và phải nhập viện cấp cứu.
