Nhiều vụ bạo lực gia đình gần đây gây bức xúc dư luận khi người chồng đánh vợ tàn bạo giữa ban ngày.
Đây không phải là chuyện mới vì đã có rất nhiều vụ tương tự xảy ra. Có nhiều vụ nạn nhân im lặng chịu đựng. Nhiều vụ đã thành án nhưng những anh chồng vẫn “thoát án” vì chính nạn nhân bãi nại.
Và bạo lực tái diễn từ sự im lặng, xuê xoa cho nhau. Làm gì để hạn chế tình trạng bạo lực gia đình? Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến của bạn đọc về vấn đề này.
Thẩm phán Lê Thiết Hùng (Quảng Trị):
Đã có không ít vụ bạo lực gia đình hành vi rõ ràng, hậu quả có thật nhưng cuối cùng chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính hoặc hòa giải, bởi nạn nhân không yêu cầu hoặc rút đơn yêu cầu khởi tố.
Thực trạng này đặt ra vấn đề đáng suy ngẫm: sự im lặng, cam chịu hoặc rút lui của nạn nhân có vô tình trở thành “lá chắn” cho hành vi bạo lực tiếp diễn?
Trong một số trường hợp nhất định, việc xử lý hình sự phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại. Quy định này nhằm tôn trọng quyền tự định đoạt của cá nhân. Tuy nhiên sự lựa chọn của nạn nhân không phải lúc nào cũng xuất phát từ ý chí của họ.
Nhiều phụ nữ phụ thuộc kinh tế, chịu áp lực từ con cái, gia đình hai bên hoặc tâm lý “giữ gìn tổ ấm”. Nỗi sợ bị trả thù, bị kỳ thị hoặc mất đi chỗ dựa khiến họ chọn cách im lặng, thậm chí rút đơn sau khi đã tố cáo.
Không ít người tin rằng “nhịn một lần cho yên chuyện” nhưng sự nhượng bộ này hiếm khi chấm dứt bạo lực. Trái lại, nó có thể khiến hành vi bạo hành lặp lại với mức độ nghiêm trọng hơn.
Bạo lực gia đình thường diễn ra theo chu kỳ: căng thẳng – bùng phát – hối lỗi rồi lại tái diễn. Sự im lặng của nạn nhân, dù xuất phát từ thiện chí hay bất lực, có thể vô tình củng cố chu kỳ đó.
Không ít vụ án cố ý gây thương tích được khởi tố, điều tra, truy tố và đưa ra xét xử. Nhưng đến giai đoạn phúc thẩm, bị hại lại rút đơn yêu cầu khởi tố.
Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, tòa án buộc phải đình chỉ vụ án. Dù ở thời điểm đó hành vi vi phạm đã được làm rõ qua chứng cứ, lời khai, kết luận giám định; các cơ quan tiến hành tố tụng đã dành nhiều thời gian, công sức để giải quyết vụ án.
Nhưng chỉ với việc rút đơn, toàn bộ quá trình xử lý hình sự phải dừng lại. Tòa án, dù nhận thấy tính chất nguy hiểm của hành vi, cũng không thể tiếp tục xét xử.
Việc rút đơn ở giai đoạn này thường không đơn thuần là sự thay đổi ý chí tự nguyện. Nhiều trường hợp bị chi phối bởi sức ép gia đình, mong muốn hàn gắn, sự phụ thuộc kinh tế hoặc lo lắng cho con cái. Hành vi bạo lực đáng lẽ phải bị xử lý nghiêm minh lại không đi đến cùng. Điều này vô hình trung tạo ra một “khoảng lặng pháp lý”.
Người gây bạo lực có thể nhận thức rằng hậu quả pháp lý không nghiêm khắc nếu nạn nhân rút lui. Sự răn đe của pháp luật vì thế bị suy giảm.
Bạo lực gia đình không chỉ là vấn đề của riêng một cá nhân hay một gia đình. Mỗi hành vi đánh đập, chửi bới hay hành hạ không chỉ gây tổn thương trực tiếp cho nạn nhân mà còn để lại hệ lụy lâu dài cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em.
Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường có bạo lực dễ bị ảnh hưởng tâm lý, mất cảm giác an toàn, thậm chí hình thành nhận thức sai lệch về cách giải quyết mâu thuẫn.
Ở góc độ xã hội, việc dung thứ hoặc bỏ qua bạo lực gia đình góp phần duy trì một vòng luẩn quẩn: người bị hại hôm nay có thể trở thành người gây bạo lực trong tương lai. Cần nhìn nhận rằng bạo lực không chỉ là vấn đề thương tích mà còn là sự xâm phạm nhân phẩm, danh dự và quyền được an toàn của con người.
Những hành vi tưởng như nhẹ nhưng lặp đi lặp lại có thể gây tổn thương tâm lý sâu sắc và dễ leo thang thành hậu quả nghiêm trọng.
Một rào cản khác trong phòng, chống bạo lực gia đình là tâm lý “chuyện nhà người ta”. Sự thờ ơ của cộng đồng vô hình trung tạo điều kiện để hành vi bạo lực tiếp diễn. Nếu có sự can thiệp kịp thời từ hàng xóm, tổ dân phố hoặc các tổ chức địa phương, hậu quả có thể đã được hạn chế.
Ngược lại, sự im lặng kéo dài khiến nạn nhân ngày càng bị cô lập, mất niềm tin vào khả năng được bảo vệ.
Theo quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, tùy thuộc vào mức độ, tính chất, hậu quả của hành vi, người có hành vi bạo lực gia đình (chồng đánh vợ hoặc ngược lại) có thể bị phạt tiền, buộc xin lỗi công khai hoặc nặng hơn là bị phạt tù theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Theo điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025), hành vi đánh vợ của người chồng có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về “tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”.
Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 11-30% hoặc dưới 11% thuộc một trong các trường hợp quy định thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Đó là dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; dùng a xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm; đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; có tính chất côn đồ…
Trường hợp gây tổn thương cơ thể từ 31-60% thì bị phạt tù từ 2-6 năm. Nếu phạm tội như gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên thì bị phạt tù từ 5-10 năm…
Với trường hợp xem xét xử lý hình sự là trường hợp khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Nếu hành vi đánh vợ của người chồng nhưng bị hại (người vợ) không có yêu cầu thì cơ qun chức năng không khởi tố vụ án hình sự.
Nếu việc chồng đánh vợ diễn ra thường xuyên khiến nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần… người chồng có thể bị xem xét xử lý về “tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình” theo điều 185 Bộ luật Hình sự.
Tội này không thuộc trường hợp chỉ được khởi tố vụ án hình sự khi có yêu cầu của bị hại.
Ngày 9/4, Đỗ Tuấn Anh (41 tuổi, cựu Đội phó Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ, Công an quận Cầu Giấy cũ) và cán bộ cùng đơn vị Lê Quang Hưng, 30 tuổi, bị VKSND Hà Nội đề nghị mỗi người 3-4 năm tù, cùng về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Vụ hỏa hoạn trên phố Trung Kính khiến 15 người chết xảy ra hồi tháng 5/2024; trong đó 12 nạn nhân là khách trọ, còn lại là thành viên chủ nhà.
Khu nhà trọ của ông Nguyễn Kim Quyết gồm 13 phòng khép kín trên 3 tầng, có sân rộng 33 m2 vừa để xe vừa sửa xe điện, chỉ có một lối ra vào; không có giấy phép xây dựng và cũng không đăng ký kinh doanh cho thuê trọ.
Theo cáo buộc, đây là cơ sở thuộc diện quản lý nhà nước về PCCC của Đội Cảnh sát PCCC và CNCH Công an quận Cầu Giấy. Dù được giao phụ trách địa bàn phường Trung Hòa, bị cáo Hưng bị cho là không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ rà soát, không phát hiện cơ sở ông Quyết cho thuê trọ và vi phạm quy định PCCC.
Đối với cựu Đội phó Tuấn Anh, VKS xác định bị cáo không chỉ đạo, quản lý đầy đủ, dẫn đến khu trọ của ông Quyết không có đơn vị nào phụ trách. Dù tồn tại nhiều vi phạm về PCCC, cơ sở này suốt thời gian dài không bị kiểm tra, xử lý.
Cựu cảnh sát: Địa bàn rộng, nhiệm vụ nhiều
Khai tại tòa, cựu thượng úy Hưng cho biết công tác tại Đội từ tháng 4/2021. Chín tháng trước vụ hỏa hoạn, bị cáo được phân công quản lý một nửa địa bàn phường Trung Kính (cũ), rộng khoảng 1,2 km2. Nhiệm vụ của Hưng là rà soát các cơ sở kinh doanh trên địa bàn để phân loại thuộc diện quản lý của phường hay quận.
Trả lời câu hỏi vì sao không đưa khu trọ nhà ông Quyết vào bất kỳ danh sách nào, Hưng khai thời điểm đó mới nhận địa bàn, trong khi phường có nhiều cơ sở nên chủ yếu quản lý theo danh sách cán bộ tiền nhiệm bàn giao, dự định sẽ tiếp tục đi thực tế để cập nhật các địa điểm chưa nắm được.
Tuy nhiên, theo lời bị cáo, mới làm được vài tháng thì Hà Nội liên tiếp xảy ra nhiều vụ cháy nghiêm trọng, khiến thành phố triển khai hàng loạt kế hoạch tổng kiểm tra liên ngành đối với quán karaoke trá hình, nhà xưởng, tòa nhà văn phòng...
Hưng cho biết mình được phân công tham gia các đoàn kiểm tra này nên phần lớn thời gian phải thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo cấp trên, không còn thời gian rà soát bổ sung địa bàn.
Đối đáp tại tòa, kiểm sát viên nói "rất thông cảm" với áp lực quản lý địa bàn rộng của bị cáo, song cho rằng Hưng phải nhận thức bản thân chưa làm hết trách nhiệm. Theo VKS, nếu gia đình ông Quyết được các bị cáo hướng dẫn, chỉ đạo ngay từ đầu thì hậu quả có thể đã khác.
Trước đó, tại cơ quan điều tra, Hưng khai "nghĩ nhà này thuộc diện UBND phường Trung Hòa quản lý, không phải lực lượng cảnh sát PCCC nên không kiểm tra".
Về trách nhiệm của chính quyền địa phương, VKS cho biết trong quá trình thực hiện chỉ thị của thành phố, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ đã tổng rà soát, lập danh sách 861 cơ sở thuộc diện quản lý của UBND phường Trung Hòa. Trong danh sách này không có khu trọ của gia đình ông Quyết. UBND phường Trung Hòa vì vậy mặc nhiên cho rằng cơ sở thuộc diện quản lý của Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
Nhà trọ vi phạm PCCC suốt 15 năm không ai biết
Trong khi đó, cấp trên của Hưng là cựu Đội phó, thiếu tá Đỗ Tuấn Anh khai phụ trách địa bàn của ba phường với số cơ sở phải quản lý lên tới 10.000-20.000.
Bị cáo nhận trách nhiệm với vai trò người đứng đầu, song cho rằng bản thân thường xuyên đôn đốc, quan tâm công tác rà soát địa bàn vì luôn xác định đây là nhiệm vụ "xương sống" của đơn vị. "Tôi rất ý thức điều này, trong các biên bản họp đều ghi nhận việc tôi có đôn đốc", Tuấn Anh nói.
Chủ tọa Đinh Quốc Trí hỏi: "Đôn đốc là một chuyện, nhưng đôn đốc xong có kiểm tra lại xem cấp dưới làm thế nào không?". Bị cáo đáp có nhận thấy một số cán bộ làm chưa tốt, nhưng "nếu đã chỉ đạo nhiều lần mà cán bộ vẫn không chủ động thì rất khó".
Về quy trình phân loại cơ sở thuộc diện UBND phường hay Cảnh sát PCCC quận quản lý, Tuấn Anh cho biết việc này cơ bản dựa trên đề xuất của UBND phường lập danh sách.
Theo VKS, tháng 11/2022, Công an phường Trung Hòa từng đề xuất chuyển danh sách nhà cho thuê trọ sang Đội Cảnh sát PCCC quận Cầu Giấy quản lý, trong đó có khu trọ của ông Quyết.
Tuy nhiên, tại tòa, Tuấn Anh cho rằng danh sách chỉ có tên và địa chỉ, chưa thể hiện quy mô nên chưa đủ căn cứ phân loại. "Chúng tôi tiếp nhận cũng không quản lý được, chưa phân quyền cho ai", bị cáo nói, cho rằng với hàng chục nghìn cơ sở thì chỉ nhìn địa chỉ không thể biết nơi nào vi phạm.
Chủ tọa chia sẻ với khối lượng công việc của bị cáo, nhưng nhấn mạnh với vai trò chỉ huy, khi cấp dưới báo cáo đề xuất thì phải xem xét đến cùng. Theo chủ tọa, việc xem xét không chỉ dừng ở địa chỉ số nhà mà phải đánh giá điều kiện phòng cháy chữa cháy của khu trọ để xác định thuộc thẩm quyền quản lý của phường hay quận.
"Đấy mới là nhiệm vụ của người chỉ huy. Đằng này bị cáo nghe báo cáo thôi mà không xem xét lại có đúng hay không", chủ tọa phân tích, cho rằng hậu quả là khu trọ suốt 15 năm không thuộc diện quản lý PCCC của bất kỳ cơ quan nào.
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký công điện về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đợt truy quét cao điểm này diễn ra trong bối cảnh công tác đấu tranh đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng tình trạng vi phạm tại một số lĩnh vực, địa phương vẫn diễn biến phức tạp, gây tác động lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.
Chính phủ yêu cầu mở đợt cao điểm toàn quốc từ ngày 7 đến 30-5, tập trung xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường số, song song với hàng giả, hàng nhái, xâm phạm nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý.
Bộ Công an được giao triệt phá các website phim lậu, nhạc lậu, game lậu, nền tảng vi phạm bản quyền có lượng truy cập lớn, kể cả website dùng tiếng Anh. Đồng thời xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng liên quan đến quyền tác giả, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý. Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch sẽ kiểm tra việc chấp hành bản quyền phần mềm, phim, âm nhạc, trò chơi điện tử...
Chính phủ yêu cầu số vụ xử lý vi phạm phải tăng tối thiểu 20% so với tháng 5-2025. Các địa phương phải thành lập tổ công tác liên ngành do chủ tịch UBND tỉnh, thành phố làm tổ trưởng để trực tiếp chỉ đạo.
"Chúng ta đang ở trong một cuộc đua vũ trang về công nghệ". Đó là nhận định của ông Nguyễn Mạnh Quý, Viện trưởng Viện Bản quyền và Tài sản số, khi trao đổi với Tuổi Trẻ về cuộc chiến giữa vấn nạn vi phạm bản quyền và biện pháp ngăn chặn, xử lý.
Ông Quý đề xuất hai biện pháp cần tập trung trước mắt để chống lại nạn vi phạm bản quyền tại Việt Nam. Thứ nhất là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) vào các hệ thống rà quét tự động theo thời gian thực để phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm và tự động gửi yêu cầu chặn truy cập đến các nhà mạng (ISP).
Về giải pháp cụ thể, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, giảng viên Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng cần chia thành hai tầng: ngắn hạn là kiểm soát rủi ro và xử lý nghiêm vi phạm, dài hạn là xây dựng hệ sinh thái sở hữu trí tuệ như một nền tảng của nền kinh tế sáng tạo.
Riêng giải pháp ngắn hạn, đầu tiên cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ, nhất là trong các lĩnh vực có nguy cơ cao như hàng tiêu dùng, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm, thời trang, linh kiện điện tử, phần mềm, thương mại điện tử và hàng xuất khẩu.
Thứ hai, cần siết trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử, nền tảng số và đơn vị trung gian. Trong nền kinh tế số, rất nhiều hành vi bán hàng giả, hàng nhái, vi phạm nhãn hiệu diễn ra trên nền tảng trực tuyến. Nếu chỉ xử lý người bán nhỏ lẻ mà không buộc nền tảng có trách nhiệm rà soát, gỡ bỏ, lưu vết dữ liệu và phối hợp với cơ quan chức năng thì hiệu quả sẽ hạn chế.
Thứ ba, cần thiết lập cơ chế phản ứng nhanh về sở hữu trí tuệ đối với hàng xuất khẩu. Những ngành xuất khẩu lớn sang Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc cần được hỗ trợ rà soát rủi ro về nhãn hiệu, bản quyền, kiểu dáng công nghiệp, phần mềm, xuất xứ công nghệ và nguyên liệu đầu vào.
Thứ tư, cần công khai một số vụ xử lý điển hình. Bảo vệ sở hữu trí tuệ không thể chỉ là hoạt động hành chính âm thầm, cần trở thành thông điệp chính sách rõ ràng rằng: Việt Nam không dung túng cho hàng giả, hàng nhái và hành vi ăn cắp tài sản sáng tạo.
Ngày 8/4, Công an phường Thanh Khê cho biết đã ra quyết định bắt Phạm Thị Hồng Phúc (trú địa phường Thanh Khê) để điều tra hành vi Gây rối trật tự công cộng.
Khoảng 20h ngày 6/4, hai nhân viên đường sắt Trương Thị Diệp Thúy và chị Nguyễn Thị Mộng Tuyền đang đóng gác chắn tại khu vực Thanh Khê gặp Phúc điều khiển xe máy từ hướng biển về nhà ngay sau nhà gác chắn.
Theo nhà chức trách, Phúc đã cố tình vượt qua nhưng bị hai nhân viên ngăn lại để đảm bảo an toàn chạy tàu. Phúc không chấp hành mà cự cãi. Sau khi đoàn tàu đi qua, Phúc cùng con gái Nguyễn Phạm Hồng Quỳnh (18 tuổi) quay lại nhà gác chắn, dùng mũ bảo hiểm tấn công hai nữ nhân viên. Dù người dân xung quanh can ngăn, hai mẹ con vẫn tiếp tục hành hung, gây náo loạn khu vực.
Hai nhân viên gác chắn đường sắt bị hành hung khi đang làm nhiệm vụ
Hậu quả, chị Thúy và chị Tuyền bị thương, được đưa đi cấp cứu và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Đà Nẵng. Bệnh viện cho biết, hai bệnh nhân bị chấn động não, phải nằm điều trị tại Khoa Ngoại thần kinh.
Công an phường Thanh Khê sau đó đã xác minh và tạm giữ Phúc. Nguyễn Phạm Hồng Quỳnh, do đang mang thai, cơ quan công an tiếp tục củng cố hồ sơ để xử lý.
