Cô gái 9X ấy đã khai trương Limart Zero Waste đầu tiên tại TP.HCM năm 2019 với hai mục tiêu rõ ràng: giảm rác thải nhựa, và tạo việc làm cho người khuyết tật, trả lương hằng tháng từ 7-12 triệu đồng/người/tháng tùy kỹ năng và vị trí.
Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, chị Hằng chia sẻ: “Chọn tuyển dụng người khuyết tật, tôi muốn tái định nghĩa năng lực của họ. Tôi nhìn thấy ở họ nguồn lực bị lãng quên”.
* Hành trình chị đang đi đã bắt đầu thế nào?
– Khó khăn nhất không phải ở kỹ thuật mà là niềm tin. Ngay gia đình có khi cũng không tin con em mình có thể làm ra sản phẩm thời trang cao cấp. Chúng tôi bắt đầu trong một căn xưởng nhỏ, ngôn ngữ là ánh mắt và ký hiệu vụng về.
Có ngày chúng tôi hỏng hàng chục mét vải tái chế, thùng hàng lỗi ngổn ngang. Nhưng hành trình đó không phải tôi giúp họ, mà là chúng tôi cùng nhau tìm hướng đi.
* Câu chuyện nào khiến chị nhớ mãi khi làm việc với các nhân viên đặc biệt ấy?
– Thực lòng tôi từng nghĩ mình phải vất vả hơn nhiều, rằng mình sẽ bảo bọc, che chở họ. Tôi có lo lắng về hiệu suất và khả năng giao tiếp, một kiểu định kiến mang tên “sự thương hại kín đáo” song tôi đã bất ngờ bởi chính sự nỗ lực của các bạn.
Họ không cần sự thương hại, chỉ cần công bằng. Các bạn khiếm thính tại dự án Limloop của công ty có khả năng tập trung cao độ mà ngay cả người nghe bình thường khó lòng đạt được.
Tôi nhớ mãi bạn nhân viên khiếm thính ngày đầu đến xưởng luôn cúi gằm mặt không dám nhìn thẳng vào ai. Sau sáu tháng, thấy khách hàng tỏ ra thích thú khi cầm trên tay chiếc túi do bạn ấy tạo ra, bạn đã dùng ngôn ngữ ký hiệu nói với tôi bạn rất vui và tự tin để sáng tạo nhiều hơn nữa. Câu nói đó tiếp thêm động lực để tôi biết mình đang đi đúng hướng.
* Liệu xã hội đang hiểu chưa đúng về năng lực của người khuyết tật?
– Xã hội thường nhìn vào cái họ thiếu thay vì cái họ có. Chúng ta gọi là người khuyết tật và đóng khung họ với những công việc đơn giản nhưng thực tế họ có thể là nghệ nhân, nhà thiết kế, chuyên viên kinh doanh xuất sắc nếu được cung cấp một hệ sinh thái hỗ trợ phù hợp.
Chúng ta cần văn hóa thấu cảm. Khi tạo ra một môi trường xóa bỏ rào cản, bạn sẽ nhận lại một đội ngũ tận hiến.
Tại Limloop và Limart, nhờ họ mà chúng tôi tối ưu hóa quy trình trực quan hóa, giúp mọi thứ trở nên đơn giản và hiệu quả hơn. Họ trân trọng công việc hơn bất cứ ai. Mỗi giờ ở xưởng là một giờ họ được sống rực rỡ nhất. Tinh thần trách nhiệm của họ không đến từ áp lực KPI mà là niềm tự hào về nghề nghiệp.
* Chị cho rằng rào cản của người khuyết tật đến từ đâu?
– Đáng buồn thay rào cản lớn nhất không phải là cơ sở vật chất mà từ các định kiến, có doanh nghiệp sợ rắc rối, sợ chi phí phát sinh. Với lao động khuyết tật, rào cản lớn nhất là sự tự ti tích tụ qua nhiều năm bị xã hội từ chối.
Đó còn là sự lệch pha trong giao tiếp. Người nghe thường mất kiên nhẫn khi phải lặp lại hoặc học cách dùng ký hiệu. Sự cô lập về mặt cảm xúc trong môi trường làm việc chính là rào cản vô hình khiến họ khó phát huy hết năng lực.
* Chị thấy chính sách hiện tại cho người khuyết tật cần thay đổi gì?
– Chúng ta đã có những bước tiến nhưng vẫn mang tính chất hỗ trợ hơn là thúc đẩy. Các chính sách hiện còn nặng thủ tục hành chính khiến doanh nghiệp ngại tiếp cận. Chúng ta cần chính sách ưu tiên cụ thể hơn như ưu đãi thuế hoặc ưu tiên mua sắm công cho các doanh nghiệp có tỉ lệ người khuyết tật cao. Đặc biệt, cần đầu tư mạnh vào giáo dục nghề nghiệp công nghệ cao cho người khuyết tật để họ bắt kịp kỷ nguyên số.
* Câu chuyện mà doanh nghiệp của chị đang áp dụng là gì?
– Chúng tôi xây dựng hệ sinh thái không rào cản. Không chỉ là lối đi cho người dùng xe lăn hay đèn tín hiệu cho người khiếm thính, chính sách linh hoạt cho người khiếm thị mà là xây dựng văn hóa tôn trọng sự khác biệt. Chúng tôi học ngôn ngữ của nhau, cùng nhau xây dựng một thế giới chung chứ không yêu cầu họ hòa nhập vào thế giới của người bình thường.
Tôi cho rằng với doanh nghiệp xin đừng bắt đầu vì trách nhiệm xã hội mà hãy bắt đầu vì bạn nhận thấy giá trị thực sự của người khuyết tật. Chỉ cần kiên nhẫn trong ba tháng đầu đào tạo, sau đó bạn sẽ có những nhân viên xuất sắc nhất mà bạn từng sở hữu. Đừng cho họ cá, hãy cho họ cần câu và một hồ nước công bằng để câu cá.
Ngày 26/4, Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê (tỉnh Phú Thọ) thông tin, các bác sĩ tại đây vừa cấp cứu trường hợp nam sinh 17 tuổi nhập viện trong tình trạng khẩn cấp với các biểu hiện nổi ban đỏ, ngứa toàn thân, tê ngứa lưỡi, sưng nề môi và mắt, kèm theo cảm giác mệt mỏi rõ rệt.
Theo gia đình, tối cùng ngày, bệnh nhân ăn ve sầu đã chế biến. Khoảng một giờ sau, các triệu chứng bất thường xuất hiện và nhanh chóng nặng lên, buộc người nhà đưa đi cấp cứu lúc gần 1h sáng.
Bác sĩ Nguyễn Duy Long, Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Thận nhân tạo, Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê cho biết người bệnh được chẩn đoán phản vệ mức độ nhẹ sau khi ăn ve sầu. Đáng chú ý, nam sinh này có tiền sử dị ứng với tôm và tằm là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phản ứng dị ứng chéo, ngay cả khi thực phẩm đã được chế biến.
Ngay sau khi nhập viện, bệnh nhân được xử trí theo đúng phác đồ điều trị phản vệ. Nhờ can thiệp kịp thời, bệnh nhân được xuất viện sau 2 ngày điều trị.
Bác sĩ Long khuyến cáo, không phải thực phẩm "lạ miệng" nào cũng an toàn. Những người có tiền sử dị ứng, đặc biệt là với hải sản hoặc côn trùng, cần thận trọng khi thử các món ăn mới. Khi xuất hiện các dấu hiệu như ngứa, nổi sẩn đỏ, sưng môi hoặc lưỡi, phù mi mắt, đau bụng, nôn, khó thở sau khi ăn, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Trước đó, một trường hợp khác tại Quảng Ninh cũng nhập viện trong tình trạng sốc phản vệ nặng sau khi ăn ve sầu chiên. Khi vào viện, bệnh nhân tụt huyết áp, mạch nhanh, nổi ban đỏ toàn thân, được xác định sốc phản vệ do dị ứng thức ăn.
Theo bác sĩ, sốc phản vệ có thể xảy ra rất nhanh sau khi tiếp xúc dị nguyên, với các biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt, khó thở, tụt huyết áp, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê, tử vong nếu không cấp cứu kịp thời. Nguyên nhân thường gặp gồm thuốc, thức ăn và nọc côn trùng.
Côn trùng như ve sầu có thể chứa protein lạ dễ gây dị ứng. Người từng dị ứng hải sản có nguy cơ phản ứng chéo khi ăn côn trùng. Các chuyên gia khuyến cáo không nên ăn côn trùng tự bắt, chưa được kiểm định an toàn; khi có dấu hiệu bất thường sau ăn, cần đi khám ngay.
Phản vệ là tình trạng có thể diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu đúng lúc. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, mọi người không nên chủ quan trước những biểu hiện ban đầu, bởi đó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của biến chứng nguy hiểm.
Ngày 15/5, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình cho biết, Khoa Thăm dò chức năng của bệnh viện đã tiếp nhận trường hợp bệnh nhân nữ, 31 tuổi, nhập viện trong tình trạng nuốt phải bàn chải khi vệ sinh lưỡi.
Qua thăm khám và nội soi ống tiêu hóa, các bác sĩ phát hiện dị vật mắc kẹt trong lòng dạ dày. Sau khi hội chẩn, ê-kíp đã nhanh chóng thực hiện thủ thuật nội soi can thiệp và gắp thành công dị vật là một chiếc bàn chải dài khoảng 20cm, đường kính lớn nhất khoảng 3cm, còn nguyên vẹn ra ngoài an toàn.
Sau thủ thuật, bệnh nhân tỉnh táo, không đau đớn, thể trạng ổn định và được xuất viện trong ngày.
Trường hợp trên cũng là lời cảnh báo đối với những người thường xuyên có phản xạ buồn nôn, nôn ói hoặc mắc bệnh lý trào ngược dạ dày - thực quản. Khi đánh răng, vệ sinh lưỡi hoặc đưa các dụng cụ vào khoang miệng cần thực hiện cẩn thận để tránh dị vật bị nuốt vào đường tiêu hóa, gây nguy hiểm.
Người dân khi có các biểu hiện bất thường liên quan đến đường tiêu hóa hoặc nghi ngờ nuốt phải dị vật cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh các biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.
Nhiều lao động Đà Nẵng cho biết giá bán và giá thuê nhà ở xã hội hiện nay vẫn vượt quá khả năng chi trả của đa số người lao động.
Tại buổi đối thoại, chị Phan Thị Kim Oanh - làm việc tại khu công nghiệp Hòa Khánh - trăn trở: "Với mức thu nhập chỉ khoảng 6-8 triệu đồng mỗi tháng, sau khi trang trải chi phí sinh hoạt và nuôi con nhỏ, tiền tích lũy rất ít ỏi. Nhiều người rất khát khao có một mái ấm ổn định, nhưng đành phải gác lại giấc mơ vì áp lực tài chính quá lớn. Căn nhà ở xã hội dù ngay trước mắt nhưng nằm ngoài tầm với của người lao động như chúng tôi".
Theo chị Oanh, không chỉ khó về tài chính, thủ tục xét duyệt, chứng minh thu nhập để mua nhà ở xã hội hiện vẫn còn phức tạp khiến công nhân mất nhiều thời gian, công sức.
Anh Nguyễn Văn Hải - Công đoàn Công ty CP Khu du lịch Bắc Mỹ An - cho biết nhiều lao động ngành du lịch vẫn đang sống trong những phòng trọ chật hẹp, nóng bức dù đã nhiều lần nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội.
"Nhiều anh chị em nộp hồ sơ nhiều đợt nhưng đều không được vì số lượng đăng ký quá đông, tỉ lệ được chọn quá thấp. Chờ đợi kéo dài khiến nhiều người nản lòng", anh Hải nói.
Một công nhân khác cho biết do quỹ nhà ở xã hội còn hạn chế, nhiều công nhân phải thuê trọ tại các khu dân cư xuống cấp, chật hẹp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện, nước và cháy nổ.
Tại buổi đối thoại, ông Lê Văn Tuấn - Phó giám đốc Sở Xây dựng Đà Nẵng - cho biết thành phố đang triển khai nhiều dự án nhằm tăng nguồn cung nhà ở xã hội cho người lao động.
Dự án cải tạo khu nhà ở công nhân Hòa Cầm theo mô hình nhà ở xã hội cho thuê với 200 căn dự kiến hoàn thành năm 2027. Dự án nhà ở công đoàn tại phường Hải Vân do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam làm chủ đầu tư với hơn 700 căn cũng dự kiến hoàn thành năm 2027.
Ngoài ra, tại Khu kinh tế mở Chu Lai, thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư một dự án nhà ở xã hội quy mô hơn 500 căn, dự kiến hoàn thành năm 2027.
Theo ông Tuấn, giá bán và cho thuê nhà ở xã hội hiện được tính trên cơ sở chi phí xây dựng và chi phí của chủ đầu tư, trong khi tiền sử dụng đất và thuế thu nhập doanh nghiệp đã được ưu đãi tối đa.
"Giá nhà hiện theo đúng quy định nhà ở xã hội, giá tương đối cao một phần do giá nguyên vật liệu và giá nhân công hiện nay. Không thể giảm giá hơn vì phụ thuộc vào giá cả thị trường", ông Tuấn nói.
Về thủ tục mua, thuê nhà ở xã hội, ông Tuấn cho biết Sở Xây dựng đã mở cổng giải đáp trực tuyến trên website của sở, các câu hỏi liên quan mua nhà ở xã hội sẽ được giải đáp trong vòng 24 giờ.
