Ngày 15-4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có tờ trình Chính phủ về việc đề nghị ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù cho phép khai thác vượt không quá 15% công suất đối với các giấy phép khai thác than đang còn hiệu lực nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Theo bộ này, tình hình thế giới diễn biến phức tạp, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ở trong nước, nhu cầu điện năng tăng cao và nguồn nhiên liệu nhập khẩu đối mặt nhiều rủi ro về giá cả, logistics và khả năng cung ứng.
“Trong bối cảnh đó, than trong nước tiếp tục giữ vai trò là nguồn năng lượng nền tảng và năng lực khai thác thực tế của các mỏ còn dư địa để tăng sản lượng.
Tuy nhiên, thủ tục điều chỉnh công suất theo quy định hiện hành chưa đáp ứng yêu cầu huy động nhanh nguồn lực” – bộ nhấn mạnh.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nghiên cứu đề xuất cơ chế đặc thù nhằm kịp thời nâng công suất khai thác than phục vụ an ninh năng lượng quốc gia.
Cùng với đó, Tập đoàn Công nghiệp than – khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng có văn bản đề nghị cho phép 4 mỏ thuộc TKV tăng sản lượng khai thác vượt không quá 15% công suất ghi trong các giấy phép khai thác.
Để đảm bảo tính công bằng, cạnh tranh cũng như chủ động trong việc đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất ban hành nghị quyết điều chỉnh với các giấy phép khai thác than đang còn hiệu lực trên cả nước nếu tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản đủ điều kiện áp dụng mà không chỉ riêng 4 dự án như TKV đề nghị.
Khi ban hành nghị quyết như đề xuất trên, các tổ chức, cá nhân sẽ không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép, đồng thời thực hiện theo cơ chế đăng ký và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc ban hành nghị quyết sẽ góp phần tăng nhanh nguồn cung than trong nước, kịp thời đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng cho nền kinh tế, qua đó bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đồng thời tận dụng hiệu quả năng lực thiết bị, công nghệ và hạ tầng khai thác hiện có của các mỏ than đang hoạt động.
Đối với rủi ro và biện pháp kiểm soát, bộ cho biết việc áp dụng cơ chế đặc thù có thể phát sinh một số rủi ro như nguy cơ khai thác vượt trữ lượng được phê duyệt, gia tăng tác động tiêu cực đến môi trường và thất thu ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, các rủi ro này đã được kiểm soát thông qua việc quy định chặt chẽ trong nghị quyết về phạm vi trữ lượng được phép khai thác, các điều kiện về bảo vệ môi trường, cơ chế giám sát, hậu kiểm và nghĩa vụ tài chính đối với toàn bộ sản lượng khai thác.
Quyết định được Ngân hàng United Overseas Bank (UOB) công bố trong báo cáo vừa phát hành, nguyên nhân bởi "cú sốc năng lượng phát sinh từ Trung Đông đang tạo ra áp lực ngắn hạn đối với Việt Nam cũng như nhiều nền kinh tế châu Á khác".
Theo nhà băng Singapore, trong bối cảnh giá dầu Brent liên tục dao động trong khoảng 100-110 USD mỗi thùng, chi phí năng lượng gia tăng tác động trực tiếp đến các ngành vận tải và logistics.
Bên cạnh yếu tố giá, tắc nghẽn ở eo biển Hormuz còn ảnh hưởng đến nguồn cung nhiều đầu vào quan trọng cho các ngành từ nông nghiệp, xây dựng đến nhựa, bán dẫn và y tế. Do đó, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng trên diện rộng gia tăng.
Ngoài ra, chính sách thương mại của Mỹ cũng là yếu tố cần theo dõi, khi Việt Nam cùng nhiều nước khác, có thể phải đối diện với các cuộc điều tra thương mại, chẳng hạn theo Điều khoản 301 và các quy định liên quan.
Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu UOB, đánh giá xung đột Trung Đông đang ảnh hưởng đến giá năng lượng và khả năng bảo đảm nguồn cung. "Điều này khiến doanh nghiệp phải chịu chi phí năng lượng và đầu vào khác cao hơn, làm gia tăng chi phí vận hành và đặt hoạt động sản xuất - kinh doanh trước nhiều rủi ro", ông nói.
UOB đánh giá tăng trưởng GDP quý I của Việt Nam ở mức 7,83% là "vượt kỳ vọng", cao hơn dự báo của ngân hàng này (7%) và của Bloomberg (7,6%). Ba tháng đầu năm, hoạt động kinh tế tiếp tục được hỗ trợ từ các lĩnh vực sản xuất chế biến, xây dựng và dịch vụ. Nhưng do ảnh hưởng của chiến sự, ngân hàng quyết định giảm dự báo tăng trưởng quý II, III và IV lần lượt còn 6,5%, 6,8% và 7%.
Năm nay, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 10%. Theo UOB, để đạt được, nền kinh tế sẽ phải tăng trưởng tối thiểu 10% trong từng quý còn lại. Ông Suan Teck Kin đánh giá mặt tích cực là Chính phủ đã xác định rõ một trong những "nút thắt" lớn nhất kìm hãm tăng trưởng là hạ tầng.
"Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, hiệu quả và đồng thời thúc đẩy tổng cầu của nền kinh tế. Vì vậy, đầu tư công đang được đẩy mạnh trong nhiều lĩnh vực", ông nhận định. Hôm 10/4, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo GDP Việt Nam 2026 tăng 7,2%.
Với chính sách tiền tệ, UOB kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn duy trì ở mức 4,5%. Lạm phát được dự báo tiếp tục tăng các tháng tới, nhưng chủ yếu bắt nguồn từ các yếu tố phía cung, nên việc thắt chặt chính sách tiền tệ không được xem là phản ứng phù hợp.
Thay vào đó, các chuyên gia ngân hàng này cho rằng gánh nặng ứng phó sẽ chủ yếu đặt lên vai Chính phủ, thông qua việc triển khai các biện pháp giảm thiểu tác động khi áp lực giá và tình trạng thiếu hụt nguồn cung lan tỏa trong nền kinh tế.
Ngay sau cuộc họp triển khai công tác ngân hàng ngày 9-4 do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn chủ trì, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) đã giảm 0,5%/năm lãi suất huy động và lãi suất cho vay trên nhiều kỳ hạn từ ngày 10-4.
Động thái này phù hợp với chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về việc kéo giảm mặt bằng lãi suất thị trường, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý trong giai đoạn nền kinh tế đang nỗ lực duy trì đà tăng trưởng.
Việc điều chỉnh áp dụng đồng thời trên cả hai chiều huy động và cho vay cũng phản ánh cách tiếp cận hài hòa của Sacombank trong việc cân đối quyền lợi hợp lý của người gửi tiền và giảm bớt áp lực chi phí vốn cho người vay, đặc biệt là nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đại diện Sacombank cho biết: "Đây là bước đi cụ thể trong định hướng điều hành lãi suất linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường và quản trị nguồn vốn thận trọng mà Sacombank đã theo đuổi nhất quán qua nhiều năm.
Ngân hàng luôn xác định rằng hoạt động kinh doanh hiệu quả và trách nhiệm với cộng đồng không phải hai mục tiêu đối lập mà cần được cân đối hài hòa".
Trên thực tế, chính sách lãi suất của Sacombank luôn được vận hành theo nguyên tắc minh bạch và tuân thủ quy định.
Không chỉ niêm yết biểu lãi suất huy động và phí dịch vụ công khai tại quầy và trực tuyến, Sacombank còn tập trung điều hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ và thương mại xuất nhập khẩu.
Báo cáo tài chính năm 2025 của Sacombank cũng ghi nhận biên lãi ròng (NIM) ở mức 2,86%, phản ánh sự chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay ở mức hợp lý, ổn định.
Trong thời gian tới, Sacombank cho biết sẽ tiếp tục bám sát định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước, triển khai các chính sách lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, góp phần vào mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Dữ liệu của GasBuddy ngày 5/5 cho thấy tính trung bình, giá bán lẻ xăng tại Mỹ vượt 4,5 USD một gallon (1,2 USD một lít). Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 7/2022, giá vượt mốc này. California hiện là bang có giá xăng trung bình cao nhất cả nước, với 6,14 USD một gallon.
Giá xăng ở Mỹ vượt 4 USD từ cuối tháng 3, do chiến sự tại Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến 20% dầu thô và khí hóa lỏng không thể tham gia thị trường. Dầu Brent vì thế đã tăng gần 60% kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2.
Việc Mỹ sắp bước vào mùa hè - cao điểm sử dụng nhiên liệu, sẽ là một rào cản lớn với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Khi chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giới phân tích cho rằng giá nhiên liệu tại Mỹ có thể vượt các kỷ lục cũ.
"Eo biển Hormuz đóng sẽ tiếp tục kéo giá xăng, dầu lên cao. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy các vấn đề về lọc dầu đang làm trầm trọng thêm tình hình", Patrick De Haan - nhà phân tích tại Gas Buddy nhìn nhận.
Tháng trước, hãng dầu khí BP (Anh) cho biết nhà máy lọc dầu công suất 400.000 thùng một ngày của họ tại Indiana (Mỹ) mất điện đột ngột, khiến một cơ sở phải ngừng hoạt động trong thời gian ngắn.
De Haan dự báo nếu eo biển Hormuz không mở lại, giá xăng tại Mỹ hè này duy trì trên 4,5 USD một gallon. Giữa tháng trước, ông Trump cũng cho biết giá xăng có thể ở mức cao tới cuộc bầu cử giữa kỳ.
Tồn kho xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng giảm nhanh hơn bình thường. Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tồn kho xăng của nước này tuần trước giảm hơn 6 triệu thùng xuống 222 triệu thùng. Đây là mức thấp nhất nửa năm và thấp hơn 2 triệu thùng so với trung bình 5 năm. Trong khi đó, nhu cầu xăng lại tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 8,95 triệu thùng.
