Sau khi cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua không mang lại thỏa thuận với Iran, hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz từ 14h ngày 13/4 (21h cùng ngày giờ Hà Nội) theo lệnh của Tổng thống Donald Trump.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị giám sát hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, cho hay lực lượng của họ sẽ chặn các tàu hàng đến hoặc đi từ các cảng của Iran.
Những tàu đến hoặc đi từ cảng của những nước khác sẽ được phép đi qua eo biển, tuyến huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Iran đã phong tỏa tuyến đường biển này để đáp trả chiến dịch tập kích mà Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2. Gần đây, Tehran tuyên bố thu phí với các tàu đi qua eo biển.
“Tôi đã chỉ thị cho hải quân tìm kiếm và ngăn chặn mọi con tàu tại vùng biển quốc tế đã trả phí lưu thông cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp mà có thể lưu thông an toàn trên biển cả”, Tổng thống Donald Trump viết trong bài đăng trên Truth Social tối 12/4, khi ông thông báo về lệnh phong tỏa.
Ông thêm rằng Mỹ cũng sẽ bắt đầu rà phá thủy lôi đã được rải ở eo biển, đồng thời cảnh báo về việc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tìm cách sử dụng xuồng tấn công nhanh cản trở lực lượng Mỹ.
“Bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc”, ông Trump cho biết.
Lệnh phong tỏa được thực thi thế nào
Tài liệu năm 2022 của Hải quân Mỹ về quy tắc tác chiến trên biển định nghĩa phong tỏa là “hoạt động của bên tham chiến nhằm ngăn chặn tàu thuyền, máy bay của mọi quốc gia, gồm cả đối phương và nước trung lập, ra vào cảng biển, sân bay hoặc khu vực ven biển thuộc sở hữu hay kiểm soát của một quốc gia đối địch”.
Theo thông báo của CENTCOM mà BBC xem được, lệnh phong tỏa sẽ bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, “bao gồm nhưng không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu”, đồng thời áp dụng cho tất cả tàu thuyền dù mang cờ nước nào ra vào cảng của Iran.
Trước khi lệnh phong tỏa bắt đầu, Mỹ cho phép các tàu trung lập có “thời gian ân hạn” để rời khỏi các cảng của Iran. Sau thời điểm đó, bất kỳ con tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực phong tỏa sẽ bị ngăn chặn, chuyển hướng hoặc bắt giữ.
CENTCOM cho hay sẽ cho phép các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu đi qua eo biển sau khi được kiểm tra.
John Ismay, cựu sĩ quan hải quân Mỹ và hiện là nhà bình luận của NY Times, cho hay các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở vịnh Oman có thể sử dụng hệ thống radar hiện đại của mình để giám sát các cảng của Iran, theo dõi tàu thuyền ra vào khu vực.
Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Mỹ phải triển khai lượng lớn tàu chiến trong khu vực để giám sát toàn bộ đường bờ biển phía nam của Iran. Những chiến hạm này khi hoạt động gần bờ biển có nguy cơ nằm trong tầm bắn của các loại tên lửa chống hạm và máy bay không người lái Iran, theo Lara Seligman, nhà phân tích của WSJ.
CENTCOM có thể giảm thiểu rủi ro bằng cách bố trí một nhóm tàu khu trục ở hai đầu eo biển Hormuz nhằm kiểm soát tàu bè qua lại, đồng thời sử dụng máy bay không người lái để liên tục theo dõi, giám sát các cảng của Iran, theo Ismay.
Theo phó đô đốc Kevin Donegan, người từng lãnh đạo các lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, Washington có thể theo dõi lộ trình của tàu thương mại bằng vệ tinh giám sát, radar quân sự và dữ liệu nguồn mở khi chúng rời vịnh Ba Tư và ra khỏi eo biển Hormuz. Các quốc gia vùng Vịnh sở hữu máy bay không người lái và nền tảng giám sát hiện đại cũng có thể hỗ trợ nỗ lực này.
WSJ dẫn nguồn tin một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay CENTCOM đã khởi động chiến dịch phong tỏa bằng cách triển khai hơn 15 tàu chiến tới khu vực.
Khi một con tàu được xác định là “mục tiêu nghi vấn”, tàu khu trục Mỹ sẽ được điều đến để ngăn chặn và kiểm tra. Khi tiếp cận với tàu mục tiêu, khu trục hạm Mỹ sẽ thiết lập liên lạc qua sóng vô tuyến VHF, tiến hành chất vấn theo quy trình. Họ sẽ yêu cầu tàu cung cấp các thông tin như điểm đến, cảng ghé gần nhất, loại hàng hóa đang chở và số lượng thuyền viên trên tàu.
Tàu chiến sau đó có thể yêu cầu con tàu chấp nhận cho một nhóm binh sĩ Mỹ lên tàu kiểm tra. Trong điều kiện lý tưởng, con tàu sẽ trả lời và chấp thuận yêu cầu bằng cách điều chỉnh hướng đi, tốc độ và thả thang dây để các binh sĩ Mỹ có thể tiếp cận an toàn, dễ dàng hơn.
Trong trường hợp con tàu phớt lờ các thông điệp của tàu chiến Mỹ và tìm cách bỏ chạy, tàu chiến Mỹ có thể triển khai xuồng cao tốc để tiếp cận. Binh sĩ sẽ sử dụng sào nối dài để móc, cố định thang dây vào mạn tàu rồi leo lên. Tuy nhiên, nhiệm vụ này trở nên phức tạp và nguy hiểm trong điều kiện biển động, vào ban đêm, hoặc khi tàu mục tiêu liên tục cơ động để né tránh.
Lựa chọn tốt nhất khi đó là triển khai trực thăng để lính Mỹ đu dây đổ bộ xuống tàu. Nếu có sẵn trực thăng và đội kiểm tra đã được huấn luyện bài bản, phương pháp này sẽ an toàn và nhanh chóng hơn nhiều so với việc cố gắng móc thang và leo lên tàu từ xuồng máy.
Theo quan chức CENTCOM, hải quân Mỹ có hỏa lực đáng kể trong khu vực để hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa, bao gồm một tàu sân bay, nhiều tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, một tàu đổ bộ tấn công và một số tàu chiến khác. Hầu hết các tàu này có khả năng triển khai trực thăng hỗ trợ hoạt động đổ bộ lên tàu kiểm tra. Mỹ cũng có thể đưa các đội kiểm tra từ đất liền lên tàu bằng trực thăng từ các quốc gia giáp vịnh Ba Tư.
Phó đô đốc John Miller, cựu tư lệnh hải quân thuộc CENTCOM, cho hay có khả năng các tàu treo cờ Iran sẽ cố gắng vượt qua eo biển và được xuồng cao tốc của IRGC bảo vệ trong quá trình này.
Trong trường hợp đó, Mỹ có thể tiến hành các cuộc không kích chính xác nhằm vào những xuồng này. Quân đội Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc không kích như vậy nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Các cựu quan chức Mỹ cho hay khi đã đổ bộ lên tàu hàng và nắm quyền kiểm soát, lực lượng Mỹ có thể cần một thuyền trưởng và thủy thủ đoàn để điều khiển tàu nếu thủy thủ đoàn hiện tại không tuân thủ. Mỹ cũng sẽ cần một nơi để đưa tàu bị bắt vào neo đậu.
Kinh nghiệm của hải quân Mỹ
Sau Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Liên Hợp Quốc từng thiết lập hệ thống cho phép Iraq xuất khẩu dầu với điều kiện lợi nhuận phục vụ người dân, thường được gọi là chương trình “đổi dầu lấy lương thực”.
Tàu chiến của hải quân Mỹ khi đó thường xuyên kiểm tra các tàu bị nghi đưa dầu Iraq ra khỏi Vịnh Ba Tư trái phép, trước khi tổng thống Mỹ George W. Bush ra lệnh tấn công Iraq vào năm 2003. Đại đa số cuộc kiểm tra đều diễn ra với sự hợp tác từ các tàu dầu.
Sau khi lính Mỹ bắt một con tàu bị phát hiện buôn lậu dầu Iraq, nhóm nhỏ thủy thủ Mỹ sẽ được giao điều khiển tàu đó đến khu vực tạm giữ được đặt mật danh như Fenway hay Comiskey. Cuối cùng, những con tàu này sẽ được đưa đến một cảng ở vịnh, nơi nước sở tại sẽ bán dầu để thanh toán chi phí cho việc kiểm soát tàu cùng thủy thủ đoàn. Tàu sau đó được bán đấu giá và không hiếm trường hợp lại được chính công ty mẹ từng sở hữu con tàu mua lại.
WSJ dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay mục tiêu của Tổng thống Donald Trump khi áp lệnh phong tỏa là gây thêm áp lực kinh tế lên Iran bằng cách cắt đứt một trong những dòng doanh thu còn lại của nước này.
“Iran sẽ không còn hoạt động kinh doanh nào và chúng tôi sẽ duy trì tình trạng đó”, ông Trump nói tại Nhà Trắng ngày 13/4.
Mỹ hy vọng việc siết chặt kinh tế đối với chính quyền Iran sẽ buộc họ phải quay lại bàn đàm phán để tìm kiếm một giải pháp chính trị cho xung đột hiện tại. “Nếu không có nguồn thu nhập, tôi nghĩ chính quyền Iran sẽ rất khó để tiếp tục nắm giữ quyền lực”, phó đô đốc Miller nói.
Nguy cơ Iran trả đũa
Shelby Holliday, nhà phân tích của WSJ, cho hay Mỹ không thực hiện chiến dịch phong tỏa như vậy từ đầu chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng là vì hoạt động này vừa tiêu tốn nhiều nguồn lực vừa tiềm ẩn rủi ro cho các binh sĩ Mỹ.
Eo biển Hormuz hẹp và nằm sát đường bờ biển của Iran, bất kỳ hoạt động nào qua khu vực đều có thể bị đe dọa bởi thủy lôi, máy bay không người lái và xuồng tấn công của Iran.
Giới chức Mỹ cũng lo ngại Iran có khả năng đáp trả bằng cách bắt tàu chở dầu từ đối tác của Mỹ hoặc rải thủy lôi ở eo biển. Những động thái này sẽ khiến giá dầu tăng mạnh.
Mối lo ngại này vẫn hiện hữu. Quân đội Iran đã bị suy yếu đáng kể, nhưng vẫn giữ được hỏa lực đáng gờm để đe dọa bất kỳ con tàu nào cố gắng phong tỏa eo biển, theo nhà phân tích Holliday.
Iran được cho là vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa hành trình. WSJ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC, tương đương 1.800-3.000 chiếc, vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ – Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố việc Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz là “bất hợp pháp và là ví dụ về hành vi cướp biển”. Lực lượng này đe dọa sẽ tấn công các cảng ven vịnh Ba Tư và biển Arab nếu an ninh của các cảng Iran bị đe dọa.
“Nếu Iran nổ súng vào tàu Mỹ đang thực hiện lệnh phong tỏa, hoặc nếu lực lượng Mỹ và IRGC xảy ra đấu súng trên một tàu chở dầu, điều đó có thể làm leo thang căng thẳng”, Holliday cho hay.
Nhà phân tích của WSJ thêm rằng điều này sẽ tiềm ẩn nguy cơ ông Trump quyết định nối lại chiến dịch tập kích vào Iran, động thái mà ông đã thảo luận với các cố vấn hàng đầu gần đây.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Turner nói với CBS rằng lệnh phong tỏa là giải pháp cho tình hình. Tuy nhiên, thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner, thành viên cấp cao của Ủy ban Tình báo Thượng viện, hoài nghi và nói rằng “tôi không hiểu làm thế nào việc phong tỏa eo biển lại có thể giúp thúc đẩy Iran mở cửa nó”.
"Iran nắm quyền kiểm soát hoàn toàn đối với vịnh Ba Tư, cũng như vùng biển ngoài khơi Oman và eo biển Hormuz. Nhờ ưu thế và sức mạnh vượt trội, chúng tôi không cần rải thủy lôi ở vịnh Ba Tư và sẽ sử dụng mọi biện pháp có thể nhằm đảm bảo an ninh khi cần thiết", phát ngôn viên quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari hôm 23/3 tuyên bố, thể hiện sự tự tin về ưu thế của nước này trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel.
Ông Benoit Faucon còn nhấn mạnh lực lượng vũ trang Iran và các đối tác khu vực "có thể bảo vệ vịnh Ba Tư trước mối đe dọa từ Mỹ - Israel". "Các cường quốc bên ngoài không có quyền can thiệp", ông nói.
Theo Benoit Faucon, bình luận viên về Trung Đông của WSJ, những tuyên bố như vậy cho thấy Iran từng tin họ đã chiếm ưu thế bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz và làm đình trệ huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Trong khi đó, xuất khẩu dầu của Iran phần lớn không bị ảnh hưởng bởi xung đột, tàu chở dầu của nước này vẫn có thể đi lại tự do qua eo biển Hormuz. Kết quả là xuất khẩu dầu của Iran đạt trung bình khoảng 1,85 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 3, vượt mức 1,7 triệu thùng của những tháng trước đó.
Tuy nhiên, sáu tuần sau khi xung đột nổ ra, ưu thế đó chấm dứt khi Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa mọi cảng biển của Iran.
Biện pháp này đã bóp nghẹt hoạt động của đội tàu xuất khẩu dầu Iran, vốn là nguồn doanh thu quan trọng của nước này. Giờ đây, đội tàu chở dầu của Iran không thể xuyên thủng hàng rào tàu chiến Mỹ, những lực lượng đã truy đuổi chúng đến tận Ấn Độ Dương.
"Tại Hormuz, Iran đã có thể tạo ra cuộc khủng hoảng niềm tin thị trường. Nhưng gây gián đoạn không có nghĩa là kiểm soát. Với lệnh phong tỏa của Mỹ, Iran đang hứng chịu hậu quả", David Des Roches, cựu giám đốc về chính sách vùng Vịnh tại Bộ Quốc phòng Mỹ, nói.
Khi cảng biển bị phong tỏa khiến hoạt động xuất nhập khẩu đình trệ, Iran đang nỗ lực khắc phục tình hình bằng cách chở một phần dầu qua đường sắt tới Trung Quốc, trong khi nhập khẩu thực phẩm bằng đường bộ từ vùng Caucasus và Pakistan. Tuy nhiên, Hiệp hội Vận tải Iran hôm 30/4 cho biết chỉ 40% kim ngạch thương mại của nước này có thể chuyển hướng khỏi các cảng bị phong tỏa.
Lầu Năm Góc cho hay kể từ khi lệnh phong tỏa cảng biển bắt đầu ngày 13/4, quân đội Mỹ đã buộc hơn 40 tàu vận chuyển dầu và các mặt hàng khác phải chuyển hướng khi cố gắng vượt qua vòng vây của Mỹ. 31 tàu chở dầu chứa 53 triệu thùng dầu của Iran đang bị mắc kẹt tại vùng Vịnh với giá trị ít nhất là 4,8 tỷ USD. Hai con tàu đã bị phía Mỹ bắt giữ.
Chìa khóa trong chiến dịch gây áp lực của Mỹ là đẩy Iran đến tình cảnh không còn chỗ trữ dầu, dẫn đến việc phải đóng cửa các giếng khai thác, theo Marc Caputo, nhà bình luận của Axios. Kịch bản này có thể xảy ra trong vài tuần tới.
"Họ có lẽ chỉ còn cách thời điểm hết chỗ chứa khoảng vài tuần hoặc có thể là một tháng", Gregory Brew, chuyên gia phân tích tại Eurasia Group, chia sẻ với Axios.
Saeid Golkar, nhà nghiên cứu về Iran tại Đại học Tennessee ở Chattanooga, cho rằng giới lãnh đạo Iran hiện có hai lựa chọn. Họ có thể kiềm chế hành động và thúc đẩy đàm phán một thỏa thuận có lợi với Tổng thống Donald Trump, người mà họ cho là đang nóng lòng muốn thoát khỏi cuộc chiến hỗn loạn này càng sớm càng tốt.
Lựa chọn thứ hai là Iran nối lại cuộc chiến để đẩy giá dầu tăng vọt và tăng áp lực lên ông Trump.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 30/4 đưa ra lời đe dọa mới, nói rằng "những thế lực nước ngoài có hành động thù địch chỉ có đường nằm dưới đáy biển". Ông Mojtaba vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi kế vị cha mình, Ali Khamenei, người đã thiệt mạng ngày 28/2 trong đợt tập kích ban đầu của Israel.
Hai ngày sau, tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran, cảnh báo xung đột với Mỹ rất có thể sẽ tái bùng phát sau thời gian ngừng bắn, khi hai bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.
Điều này cho thấy giới lãnh đạo Iran dường như ngày càng nghiêng về phương án có hành động quyết liệt với Mỹ, khi nỗ lực đàm phán để Washington dỡ lệnh phong tỏa không mang lại kết quả, theo Golkar.
"Lệnh phong tỏa ngày càng được Tehran nhìn nhận không phải là sự thay thế cho chiến tranh, mà là biểu hiện khác của chiến tranh. Do đó, các nhà hoạch định chính sách Iran có thể sớm cho rằng việc tái bùng phát xung đột sẽ ít tốn kém hơn so với tiếp tục chịu đựng lệnh phong tỏa kéo dài", Hamidreza Azizi, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện SWP ở Đức, nhận định.
Giới chức Iran cho biết Tehran có thể tung ra chiến thuật mới và sử dụng các loại vũ khí chưa từng dùng, từ tàu ngầm đến cá heo mang thiết bị nổ, để tấn công tàu chiến Mỹ nếu chiến sự tái diễn. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đe dọa sẽ cắt cáp viễn thông ở eo biển Hormuz, điều có thể gây gián đoạn Internet toàn cầu.
Cuối tuần qua, Tehran đã chuyển cho các bên trung gian khu vực đề nghị ngừng tấn công ở eo biển để đổi lấy việc chấm dứt chiến tranh hoàn toàn, gỡ bỏ lệnh phong tỏa và hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ dường như không hài lòng với đề xuất này.
Ông Trump đầu tuần này chỉ đạo các trợ lý chuẩn bị cho lệnh phong tỏa kéo dài. "Lệnh phong tỏa này thật hiệu quả và gần như hoàn toàn không có lỗ hổng", ông nói.
Iran đặt cược rằng Mỹ sẽ phải nhượng bộ trước để hạ nhiệt giá xăng dầu. Ngược lại, giới chức Mỹ tin rằng Iran sẽ phải xuống nước do khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi gần đây tuyên bố Tehran sẽ tìm cách "vô hiệu hóa các hạn chế". Tuy nhiên, Miad Maleki, một cựu chuyên gia về trừng phạt tại Bộ Tài chính Mỹ và hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại tổ chức Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) ở Washington, nhận định nếu tình hình này càng kéo dài, hệ lụy với Iran sẽ càng lớn.
"Họ đã chịu lệnh trừng phạt và bị cô lập trong suốt 47 năm qua. Những giếng dầu đó không được bảo trì tốt, máy móc của họ cũng vậy", ông nói, thêm rằng một khi đã đóng lại, các giếng dầu sẽ không thể dễ dàng "phục hồi ngay lập tức chỉ sau vài tháng".
Dù vậy, Chánh án Tòa án Tối cao Iran Gholamhossein Mohseni Ejei hôm 1/5 cho biết Tehran "chưa bao giờ né tránh đàm phán", nhưng sẽ không chấp nhận "bị áp đặt" các điều khoản hòa bình.
Trong công văn gửi tới các phái đoàn ngoại giao nước ngoài và tổ chức quốc tế, Nga cảnh báo sẽ phát động một "cuộc tấn công trả đũa" vào thủ đô Kyiv của Ukraine, "bao gồm cả những trung tâm ra quyết định", nếu Ukraine phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng vào ngày 9.5.
Nga kêu gọi họ "đảm bảo việc sơ tán kịp thời nhân viên từ các phái đoàn ngoại giao và những phái đoàn khác, cũng như công dân, khỏi thành phố Kyiv". Hiện chưa có thông tin phản ứng ngay lập tức từ Ukraine.
Nga đã công bố lệnh ngừng bắn từ ngày 8 - 9.5 nhân dịp kỷ niệm 81 năm ngày Hồng quân Liên Xô giành chiến thắng trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại trước Đức Quốc xã.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chỉ trích Moscow vì lệnh ngừng bắn này. Hôm 5.5, ông Zelensky ám chỉ rằng Moscow lo sợ máy bay không người lái của Ukraine sẽ "bay lượn trên Quảng trường Đỏ".
Trong khi đó, phía Ukraine công bố lệnh ngừng bắn riêng từ ngày 6.5, và cáo buộc phía Nga không làm theo.
"Hôm nay, hầu như cả ngày, hầu như mỗi giờ, chúng tôi đều nhận được báo cáo về các cuộc tấn công từ nhiều khu vực khác nhau", nhà lãnh đạo Ukraine nói tối 6.5.
Trong bài phát biểu buổi tối, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẽ "đáp trả tương xứng" đối với các hành vi vi phạm của Nga và quyết định các bước tiếp theo của mình cho phù hợp.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga ngày 6.5 nói Ukraine đã mất tới 290 binh sĩ trong các cuộc giao tranh với Nhóm tác chiến Tsentr của Nga trong 24 giờ trước đó, theo Hãng tin Sputnik. Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố trong cùng thời gian, lực lượng phòng không Nga đã bắn hạ 12 quả bom dẫn đường và 605 máy bay không người lái của Ukraine.
Ủy ban Đạo đức Hạ viện Mỹ đang mở cuộc điều tra đối với 4 nghị sĩ của đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ. Hai trong số này đã từ chức vào hôm qua (giờ VN) trước khi các kiến nghị khai trừ được trình lên hạ viện.
Đài NBC News hôm qua đưa tin hạ nghị sĩ Eric Swalwell của đảng Dân chủ ở bang California thông báo trên mạng xã hội về quyết định rời ghế sau khi nhiều phụ nữ cáo buộc ông tấn công tình dục. Cuối tuần qua, báo San Francisco Chronicle và Đài CNN đăng bài phỏng vấn 4 phụ nữ tố cáo ông có hành vi sai trái về tình dục. Ông Swalwell phủ nhận mọi cáo buộc, và chỉ thừa nhận đã xảy ra sai lầm trong phán đoán.
Vài giờ sau, hạ nghị sĩ Tony Gonzales của đảng Cộng hòa ở bang Texas cũng lên mạng xã hội chia sẻ kế hoạch về hưu sau khi thừa nhận có quan hệ tình ái với một cựu trợ lý, người sau đó đã tự thiêu và tử vong. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và các lãnh đạo đảng Cộng hòa tại quốc hội trước đó cũng thúc giục ông Gonzales không nên tái tranh cử nhiệm kỳ kế tiếp.
Không dừng lại ở đó, Hạ viện Mỹ cũng đang đối mặt hai vụ bê bối khác liên quan đến bộ đôi nghị sĩ đến từ bang Florida là bà Sheila Cherfilus-McCormick thuộc đảng Dân chủ và ông Cory Mills của đảng Cộng hòa. Cụ thể, nghị sĩ Cherfilus-McCormick đang đối mặt phiên điều trần sau khi Ủy ban Đạo đức Hạ viện liệt kê tổng cộng 25 sai phạm liên quan đến hoạt động cung cấp tài chính cho chiến dịch tranh cử. Bà cũng phải ra tòa hình sự liên bang vào năm sau.
Còn nghị sĩ Mills đang bị điều tra với nhiều cáo buộc, từ hành vi sai trái tình dục, bạo lực gia đình đến vi phạm tài chính, và ông cũng đã phủ nhận toàn bộ.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Byron Donalds (bang Florida) cho rằng những cáo buộc trên đã gây tổn hại cho tính liêm chính của Quốc hội Mỹ. Quyết định từ chức của ông Swalwell và ông Gonzales được đưa ra trước khi nghị quyết khai trừ được đưa ra trước hạ viện. Nghị quyết khai trừ bà Cherfilus-McCormick cùng ông Mills cũng đã được chuẩn bị và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ nhiều nghị sĩ lưỡng đảng.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh đảng Cộng hòa đang nắm đa số sít sao trước đảng Dân chủ với tỷ lệ 217 - 214 ghế. Vì thế bất kỳ ghế trống nào cũng sẽ dẫn đến bầu cử bổ sung, và thời gian tổ chức phụ thuộc vào quyết định của thống đốc các bang.
Điều đáng lưu ý là trong cả 4 trường hợp trên đều xuất hiện một bên là nghị sĩ đảng Dân chủ và bên còn lại một nghị sĩ đảng Cộng hòa, dẫn đến những đồn đoán về khả năng đang xảy ra "một cuộc thanh lọc cân bằng" về mặt chính trị. Cụ thể là một nghị sĩ Dân chủ đổi một nghị sĩ Cộng hòa, hoặc thậm chí mỗi đảng hai người.
