Tại tọa đàm "TPHCM: Sức bật từ công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao" sáng 14/5, TS Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung các cơ chế đặc thù cho TPHCM là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về tài chính, đầu tư và quản lý phát triển đô thị.
"Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, TPHCM cần nhìn thẳng vào thực tế và thay đổi mô hình tăng trưởng. Lâu nay, TPHCM luôn được xem là đầu tàu kinh tế của cả nước với nguồn thu ngân sách lớn", ông nói.
TPHCM có thêm dư địa phát triển điện gió ngoài khơi
Tuy nhiên, TS Nguyễn Đức Kiên cho rằng nếu bóc tách kỹ cơ cấu nguồn thu của TPHCM sẽ thấy phần đáng kể đến từ các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước và nguồn thu liên quan đến đất đai. Điều đó cho thấy tiềm năng nội tại của kinh tế thành phố vẫn chưa được khai thác tương xứng.
"Nếu TPHCM tiếp tục phát triển theo mô hình công nghiệp truyền thống, dựa vào gia công, lao động giá rẻ và các ngành sử dụng nhiều đất đai thì rất khó đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới", ông nhìn nhận.
Theo TS Nguyễn Đức Kiên, thành phố buộc phải chuyển sang mô hình phát triển mới, lấy công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, dịch vụ kỹ thuật cao và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng.
Dưới góc nhìn chuyên gia về môi trường, biển và hải đảo, TS Dư Văn Toán đánh giá lợi thế lớn nhất của TPHCM nằm ở vị trí trung tâm của không gian kinh tế biển Đông Nam Bộ sau khi mở rộng không gian phát triển.
"Theo địa giới hành chính mới, TPHCM sở hữu vùng biển có tiềm năng gió và các dạng năng lượng biển khác tương đối tốt. Gần đây, Chính phủ đã ban hành quyết định 768 đặt mục tiêu đột phá cho điện gió ngoài khơi, trọng tâm là phát triển 6.000-17.032MW vào giai đoạn 2030-2035", ông nói.
Do vậy, ông cho rằng TPHCM muốn hình thành trục tăng trưởng mới cần quy hoạch tích hợp, dữ liệu môi trường đầy đủ và thể chế đủ linh hoạt. Đồng thời cần phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ cho các nhà đầu tư để khuyến khích phát triển điện gió ngoài khơi.
Hiện nay, có nhiều doanh nghiệp đăng ký cấp giấy phép khảo sát điện gió ngoài khơi, tuy nhiên vẫn chưa được phê duyệt vì còn nhiều lý do khách quan. Với những ưu thế đặc biệt như địa giới rộng, tiềm năng gió tốt, ông cho rằng TPHCM nên đề xuất được cấp giấy phép khảo sát với những vùng rộng hơn, quy mô lớn hơn.
Yếu tố nào giúp TPHCM tăng trưởng 2 con số?
Theo bà Lê Nguyễn Thiên Nga - Viện trưởng Viện Quản trị Chính sách và Chiến lược Phát triển, để TPHCM tạo được sức bật tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới thì cần hội tụ 3 yếu tố rất quan trọng, gồm cơ chế phù hợp, doanh nghiệp dẫn dắt và nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Từ năm 2018, nhiều tổ chức quốc tế và chuyên gia nước ngoài đều cho rằng muốn phát triển hiệu quả các ngành công nghiệp mới thì cần có một doanh nghiệp dẫn dắt", bà Nga nói.
Theo đó, bà cho rằng vai trò của doanh nghiệp đầu tàu rất quan trọng, bởi khi có một tập đoàn lớn đứng ra dẫn dắt thị trường thì sẽ kéo theo cả hệ sinh thái cùng phát triển, từ công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật cho tới đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.
"Nếu có một tập đoàn lớn của Việt Nam đứng ra dẫn dắt các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng hay công nghệ thì sẽ tạo ra sức lan tỏa rất mạnh, đồng thời thu hút thêm các doanh nghiệp vệ tinh, chuyên gia quốc tế và nguồn lực công nghệ cao cùng tham gia", vị này chia sẻ.
Bên cạnh đó, bà Nga cho rằng một yếu tố rất quan trọng khác là đội ngũ chuyên gia. Việt Nam hiện có rất nhiều chuyên gia giỏi trong và ngoài nước, nhưng cần có cơ chế để tập hợp, kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và khai thác hiệu quả nguồn chất xám này.
Ngoài cơ chế chính sách, cần xây dựng hệ thống kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức nghiên cứu. TPHCM cũng cần xây dựng cơ chế phù hợp để khai thác hiệu quả các nguồn lực hiện có, từ doanh nghiệp đầu tàu, đội ngũ chuyên gia cho tới các trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
"Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển các ngành công nghiệp mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực", bà nói.
Theo TS Nguyễn Đức Kiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030, TPHCM cần nguồn vốn đầu tư rất lớn. Vì vậy, thành phố không thể chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước mà phải tạo cơ chế để thu hút mạnh khu vực tư nhân.
Vị này cho rằng đầu tư công cần đóng vai trò "vốn mồi", dẫn dắt và kích hoạt đầu tư tư nhân vào các lĩnh vực trọng điểm. TPHCM nên áp dụng tư duy tương tự như giai đoạn đầu đổi mới khi Việt Nam ban hành Luật Đầu tư nước ngoài để thu hút FDI.
Hiện nay, cần có cơ chế đủ hấp dẫn để khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào khoa học công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và các ngành chiến lược mà thành phố ưu tiên...
Tin Gốc: Dân Trí
