Tại cửa hàng nhỏ ở Beirut, đối diện với một tòa nhà vừa bị tên lửa Israel san phẳng, ông Qassem Saad cho biết đã quá chán cảnh xung đột lặp đi lặp lại. Ông hy vọng đàm phán có thể chấm dứt nhiều thập kỷ đau thương.
“Chúng tôi biết Israel sẽ mãi là kẻ thù, nhưng chúng tôi kiệt sức rồi”, Saad, 49 tuổi, người bị thương nhẹ trong vụ không kích, nói.
Về mặt lý thuyết, Israel và Lebanon đã trong tình trạng chiến tranh suốt gần 80 năm qua vì hai nước chưa ký kết hiệp định hòa bình kể từ Chiến tranh Arab – Israel năm 1948.
Hezbollah, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, đã đối đầu dữ dội với Israel trong vài năm gần đây. Sau khi chiến sự Gaza nổ ra vào tháng 10/2023, Hezbollah phóng rocket vào Israel để bày tỏ đoàn kết với Hamas, khiến Israel đáp trả.
Tháng 10/2024, Israel đưa quân vào miền nam Lebanon. Một tháng sau, Israel chấp thuận một thỏa thuận ngừng bắn yêu cầu họ rút khỏi Lebanon. Tuy nhiên, lực lượng Israel vẫn không rút đi toàn bộ, với lý do Hezbollah vi phạm thỏa thuận.
Giao tranh giữa hai bên nối lại vào cuối tháng 2 khi Hezbollah nã pháo vào Israel để trả thù cho cái chết của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei. Quân đội Israel đáp trả bằng cách không kích và đưa quân sâu hơn vào lãnh thổ quốc gia láng giềng nhằm thiết lập vùng đệm tại miền nam Lebanon.
Đại sứ Lebanon và Israel sẽ gặp nhau tại thủ đô Washington của Mỹ vào ngày 14/4 để thảo luận về khả năng hai nước đàm phán trực tiếp. Chính quyền Lebanon muốn có một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah. Tuy nhiên, Israel bác bỏ khả năng này và yêu cầu Hezbollah phải giải giáp vũ khí, cho hay họ hiện chỉ muốn tập trung vào hòa đàm chính thức với chính phủ Lebanon.
“Với chúng tôi, điều cốt yếu là đạt được một thỏa thuận để có thể yên ổn nuôi dạy con cái. Nếu có một giải pháp hòa bình toàn diện, chúng tôi sẵn lòng ủng hộ, miễn là đôi bên tôn trọng và không xâm phạm lẫn nhau”, ông Saad nói. “Chỉ cần Israel rút quân khỏi miền nam, trao trả tù nhân, khôi phục quyền lợi cho chúng tôi và cam kết không tiếp tục ném bom, tôi chắc chắn sẽ ủng hộ đàm phán”.
Ở phía ngược lại, thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem đã thẳng thừng bác bỏ đàm phán, yêu cầu hủy bỏ cuộc gặp và thề sẽ chiến đấu “đến hơi thở cuối cùng”.
Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt được lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Iran và bên trung gian là Pakistan khẳng định phạm vi thỏa thuận bao gồm Lebanon, nhưng Israel và Washington phủ nhận. Lebanon hôm 8/4 đã hứng chịu đợt tấn công dữ dội nhất trên cả nước kể từ khi giao tranh nổ ra, với hơn 350 người thiệt mạng.
Tại khu dân cư lao động Corniche al-Mazraa, một trong số các quận ở Beirut bị Israel ném bom tuần trước, người dân đang cố gắng thu gom những gì còn sót lại từ đống đổ nát của nhà cửa và cửa hàng.
Kamal Ayad, 49 tuổi, dừng tay nghỉ ngơi bên dưới một tòa nhà nơi ông đang sửa chữa hư hại. “Chúng tôi ủng hộ đàm phán nếu chúng phục vụ lợi ích của Lebanon, nếu chúng giải quyết được vấn đề, chấm dứt chiến tranh và để chúng tôi được sống yên ổn”, Ayd nói.
“Chúng tôi muốn hòa bình và hy vọng Iran sẽ không cản trở điều đó”, ông nói thêm. “Chúng tôi vô cùng mệt mỏi. Chúng tôi đã sống qua quá nhiều cuộc chiến và giờ chỉ muốn nghỉ ngơi”.
Bộ Y tế Lebanon ghi nhận 2.089 người thiệt mạng trong đó có 166 trẻ em và 88 nhân viên y tế, kể từ khi cuộc chiến lan rộng sang Lebanon vào 2/3.
Đối với nhiều người dân Lebanon, đàm phán với Israel – quốc gia bị coi là kẻ thù, từ lâu đã là điều cấm kỵ, nhưng cuộc gặp vào 14/4 không phải là nỗ lực đầu tiên.
Hồi tháng 12/2025, các đại diện của Lebanon và Israel đã tổ chức cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập kỷ, nằm trong cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn năm 2024 để chấm dứt đợt giao tranh trước đó giữa Israel và Hezbollah. Trước đó, sau cuộc tấn công của Israel vào Lebanon năm 1982, hai nước cũng từng đàm phán thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, nhưng thỏa thuận này sau đó bị hủy.
“Phải có một giải pháp giữa Mỹ và Iran, nếu không đàm phán cũng vô ích”, ông Joe Ghafari, 61 tuổi, cư dân quận Ashrafiyeh ở Beirut, nhận định. “Quyết định không nằm trong tay chúng tôi. Nếu được quyền, tôi sẽ ủng hộ đàm phán”.
Ông Ghafari bày tỏ lo ngại về việc bùng phát xung đột nội bộ mới tại một quốc gia từng trải qua cuộc nội chiến đẫm máu từ năm 1975 đến 1990.
Những người ủng hộ Hezbollah hôm 11/4 đã tuần hành phản đối đàm phán, trước khi tổ chức này và đồng minh là Phong trào Amal kêu gọi thành viên kiềm chế biểu tình.
“Làm sao có thể làm hòa với Israel nếu một bộ phận người dân không muốn?”, ông Ghafari đặt câu hỏi. “Nếu các cuộc đàm phán này tiến triển trong khi phía bên kia không muốn, chắc chắn sẽ có xung đột nội bộ. Mà Lebanon thì không thể chịu đựng thêm nội chiến nữa”.
Lầu Năm Góc thông báo bắt đầu công bố các hồ sơ chưa từng được tiết lộ trước đây liên quan đến UFO, hay tên chính thức là các hiện tượng dị thường chưa xác định (UAP) trên trang war.gov/ufo.
Theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, các tài liệu và hình ảnh sẽ được công bố dần cho toàn bộ người dân Mỹ và thế giới.
Việc công bố hồ sơ UAP là nỗ lực liên ngành của chính phủ Mỹ, theo một phần của chương trình mang tên PURSUE, viết tắt từ Hệ thống công bố và báo cáo về những vụ chạm trán với UAP theo chỉ đạo của Tổng thống Mỹ.
Lầu Năm Góc cho biết các đoạn video, hình ảnh và tài liệu gốc liên quan đến UAP đã được giải mật sẽ được lưu trữ tại một đường link như đề cập ở trên, và người dân không cần giấy phép an ninh đặc biệt vẫn có thể truy cập.
"Trong khi các chính quyền trước đây tìm cách bác bỏ hoặc làm giảm sự quan tâm của người dân Mỹ (đối với UAP), Tổng thống Trump tập trung vào việc cung cấp sự minh bạch tối đa cho công chúng, những người có thể tự đưa ra nhận định về thông tin trong các hồ sơ này", theo thông cáo báo chí của Lầu Năm Góc.
Thông cáo cũng cho biết dù mọi tài liệu trước khi được tải lên đã được rà soát toàn bộ vì lý do an ninh, nhiều nội dung trong số đó vẫn chưa được phân tích đầy đủ nhằm xác định bản chất của các hiện tượng bất thường.
Hãng AP ngày 12.4 dẫn lời Giáo hoàng Leo XIV chỉ trích "ảo tưởng quyền lực tuyệt đối" châm ngòi cho cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo ngừng cuộc chiến và đàm phán hòa bình.
Giáo hoàng Leo đã chủ trì một buổi lễ cầu nguyện tối 11.4 tại Vương cung thánh đường Thánh Peter. Cùng ngày, Mỹ và Iran có cuộc đàm phán trực tiếp tại Pakistan.
Vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ không nhắc đến nước này hay nhà lãnh đạo nào trong thông điệp của mình, vốn được soạn trước khi cuộc đàm phán được công bố.
"Việc tôn thờ bản thân và tiền bạc đã đủ! Việc phô trương quyền lực đã đủ! Chiến tranh đã đủ rồi!", Giáo hoàng Leo XIV nhấn mạnh.
Trong hàng ghế tham dự có Tổng giám mục Tehran, Hồng y người Bỉ Dominique Joseph Mathieu. Đại sứ quán Mỹ cho biết phái đoàn ngoại giao nước này do Phó trưởng phái đoàn Laura Hochla đại diện.
Trong những tuần đầu tiên của xung đột Iran, Giáo hoàng Leo XIV chỉ đưa ra những lời kêu gọi ôn hòa về hòa bình và đối thoại. Nhưng ông đã tăng cường chỉ trích bắt đầu từ Chúa nhật lễ Lá (29.3). Tuần này, ông nói rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc hủy diệt nền văn minh Iran là "thực sự không thể chấp nhận được" và kêu gọi đối thoại phải được ưu tiên.
Vào ngày 11.4, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi tất cả những người thiện chí cầu nguyện cho hòa bình và các nhà lãnh đạo chính trị chấm dứt chiến tranh.
Rạng sáng qua (8.5), Đài CBS dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn có hiệu lực. Sau đó, ông cũng cho biết thỏa thuận giữa hai nước "có thể không diễn ra" nhưng "cũng có thể diễn ra bất cứ lúc nào".
Trả lời báo chí ngày 7.5 (theo giờ Mỹ), Tổng thống Trump tuyên bố Iran đưa ra xuất mà trong đó "về cơ bản nói rằng họ sẽ không có vũ khí hạt nhân, họ sẽ trao cho chúng tôi bụi hạt nhân và nhiều thứ khác mà chúng tôi muốn". CNN dẫn lời ông Trump khẳng định Iran đồng ý với điều đó. Nhưng theo truyền thông Iran, Tehran vẫn chưa hoàn tất phản hồi đối với đề xuất của Mỹ.
Dù "lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực", Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8.5 (theo giờ VN) cho biết quân đội nước này đã tập kích một số cơ sở quân sự của Iran. Theo CENTCOM, các cơ sở bị tập kích đã tiến hành một loạt các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái (UAV) và tàu nhỏ nhằm vào các tàu chiến Mỹ là 3 tàu khu trục lớp Arleigh Burke (gồm USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason) đang di chuyển qua eo biển Hormuz vào ngày 7.5. Viết trên mạng xã hội Truth Social về vụ việc này, ông Trump nêu: "3 tàu khu trục đẳng cấp thế giới của Mỹ vừa di chuyển, rất thành công, ra khỏi eo biển Hormuz, dưới hỏa lực. Không có thiệt hại nào đối với 3 tàu khu trục, nhưng thiệt hại lớn đối với những kẻ tấn công là Iran".
Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lên tiếng tố cáo Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. IRGC cáo buộc quân đội Mỹ đã tấn công 1 tàu chở dầu của Iran gần cảng Jask, nên phía Iran đã đáp trả và "gây thiệt hại đáng kể" cho Mỹ, khiến 3 tàu khu trục của nước này "nhanh chóng rời khỏi eo biển Hormuz".
Khi xung đột bùng phát trở lại, phía UAE thông báo đã phải kích hoạt hệ thống phòng không để đánh chặn các đòn tấn công từ Iran.
Thực tế tại eo biển Hormuz, tuy Mỹ đang tạm ngưng Dự án Tự do nhưng dường như cũng sẵn sàng nối lại chiến dịch này nhằm tìm cách mở cửa eo biển Hormuz.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên hôm qua, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) đã giải mã cách thức tác chiến của Dự án Tự do.
Theo đó, các tàu khu trục lớp Arleigh Burke của Mỹ hiện có khả năng giám sát và hỗ trợ trên không hiện đại hơn nhiều so với cuối thập niên 1980. CENTCOM cũng chiếm ưu thế trên không ở vịnh Ba Tư và vùng biển gần bờ Iran. Máy bay không người lái (UAV) vũ trang lẫn không vũ trang của Mỹ có thể giám sát các điểm phóng UAV, tàu tấn công nhanh và tên lửa của Iran. Kèm theo, máy bay cường kích A-10 và các khí tài trên không khác của Mỹ có thể được điều động để tấn công phủ đầu các nhóm tác chiến di động của Iran.
Tác chiến trực tiếp, các khu trục hạm lớp Arleigh Burke có thể đối phó với tàu tấn công nhanh, tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình của Iran. Kết hợp thêm, để đối phó với UAV và tàu tấn công tốc độ cao, Nhóm Tác chiến đổ bộ (ARG) của Mỹ đang đóng ở vùng biển này có mang theo máy bay trực thăng vũ trang và chiến đấu cơ thế hệ 5 tàng hình F-35 đủ sức đánh chặn. Tuy nhiên, theo chuyên gia Schuster, quân đội Mỹ có thể cần phải đưa một số lính thủy đánh bộ trang bị tên lửa Stinger và vũ khí chống UAV lên một số tàu để tạo lớp phòng thủ cuối cùng.
Các tàu chiến và máy bay trực thăng có thể rà phá thủy lôi trong vùng nước nông của vịnh Ba Tư. Về vấn đề này, Mỹ cần chủ động phát hiện và đánh chìm các tàu rải thủy lôi của Iran và xác định các bãi thủy lôi tiềm năng kịp thời để phá hủy hoặc tránh.
Với năng lực tác chiến như vậy, Washington có thể thiết lập một "vành đai an toàn" để tàu thuyền di chuyển. Một vành đai như thế, theo cựu đại tá Schuster, gồm các thành phần sau: Các đơn vị rà phá thủy lôi để đảm bảo khu vực không có thủy lôi và tàu ngầm mini; Triển khai một vài tàu khu trục lớp Arleigh Burke tuần tra cùng lúc để bảo vệ vành đai khỏi các cuộc tấn công từ trên không, tên lửa, máy bay không người lái và tàu ngầm mini; Tiến hành giám sát liên tục bằng UAV đối với tất cả các địa điểm mà Iran có thể phóng tên lửa, UAV hoặc triển khai tàu tấn công nhanh; Triển khai máy bay trinh sát và cảnh báo sớm để giám sát 24/7 toàn bộ khu vực; Các máy bay cường kích A-10, trực thăng tấn công và các máy bay tấn công khác tuần tra dọc theo "vành đai an toàn", sẵn sàng tấn công vào đối phương.
Chuyên gia cho rằng "vành đai an toàn" có vẻ mang tính phòng thủ, nhưng thực chất tích hợp năng lực tấn công phản kích, được bảo vệ 24/7 để ngăn chặn việc Iran rải thủy lôi, bố trí tàu ngầm mini hoặc tập kết các đơn vị tấn công khác.
Dù tin rằng lực lượng Mỹ đủ sức đảm trách hoạt động trên, chuyên gia Schuster cũng thừa nhận: "Bảo vệ hoạt động vận chuyển hàng hải chưa bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng. Các mối đe dọa luôn nắm thế chủ động và việc ngăn chặn chúng chiếm ưu thế đòi hỏi sự phối hợp giữa giám sát liên tục; thông tin liên lạc tốc độ cao, luồng chỉ huy và dữ liệu, và các quy tắc giao chiến đảm bảo phản ứng nhanh chóng trước các mối đe dọa trước khi chúng hành động".
