“Thật ngớ ngẩn khi để một quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh được kết nạp vào Liên minh châu Âu (EU)”, Peter Magyar, lãnh đạo đảng Tisza vừa giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử tại Hungary cuối tuần qua, đề cập đến Ukraine trong cuộc họp báo quốc tế kéo dài hơn ba tiếng ở Budapest ngày 13/4.
Do đảng Tisza giành được quá 2/3 số ghế tại quốc hội, ông Magyar gần như chắc chắn sẽ được bầu làm Thủ tướng tiếp theo của Hungary, thay thế ông Viktor Orban, lãnh đạo đảng Fidesz đã nắm quyền liên tục 16 năm qua. Ông Magyar dự kiến nhậm chức Thủ tướng vào ngày 5/5.
Magyar tranh cử với nhiều chính sách khác biệt so với Thủ tướng Orban, nhưng phát biểu mới nhất cho thấy quan điểm về Ukraine của Hungary có thể không đổi. Ông cũng cho biết Hungary sẽ duy trì lập trường của chính quyền Thủ tướng Orban là không tham gia đóng góp vào gói hỗ trợ 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine, nhưng sẽ không cản trở các nước khác triển khai kế hoạch.
Ông không bình luận thêm rằng liệu Hungary có ủng hộ Ukraine được hưởng cơ chế kết nạp nhanh vào EU một khi chiến sự kết thúc hay không, song cho rằng viễn cảnh Kiev gia nhập liên minh trong vòng 10 năm tới là “không khả thi”.
Phát biểu này cho thấy cách tiếp cận của Hungary sẽ khác biệt so với nhiều nước châu Âu, trong bối cảnh EU đang thảo luận về khả năng mở rộng khối, trong đó có kịch bản kết nạp nhanh chóng Ukraine.
Dù vậy, ông Magyar nêu lập trường ủng hộ Ukraine tự quyết định tương lai của mình trong đàm phán với Nga, nói không quốc gia nào có quyền ép Ukraine chấp nhận một thỏa thuận hòa bình bất lợi, đặc biệt là các yêu cầu nhượng bộ lãnh thổ.
“Không ai nên nói Ukraine phải ký hòa bình theo điều kiện nào. Chúng ta không thể yêu cầu bất kỳ quốc gia nào từ bỏ lãnh thổ”, ông nói.
Trong khi Thủ tướng Orban nổi tiếng với lập trường thân thiện với Nga, ông Magyar được cho là người thiên nhiều hơn về EU.
Chính trị gia 45 tuổi cho hay ông sẵn sàng trao đổi nếu nhận được cuộc gọi từ Tổng thống Nga Vladimir Putin, đồng thời cho biết thông điệp đầu tiên của ông trong cuộc điện đàm sẽ là kêu gọi Nga chấm dứt chiến sự tại Ukraine, mở ra cơ hội cho đối thoại.
Về chính sách năng lượng, ông Magyar cho biết Hungary sẽ tiếp tục mua năng lượng từ Nga trong ngắn hạn, đồng thời hướng tới đa dạng hóa nguồn cung. “Nga vẫn ở đây, Hungary vẫn ở đây. Chúng tôi sẽ luôn tìm nguồn dầu rẻ và an toàn nhất”, ông nói.
Ông bày tỏ mong muốn duy trì quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng, bao gồm Ukraine, và để ngỏ khả năng gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky trong tương lai.
Với việc đảng Tisza nắm ít nhất 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, ông Magyar sẽ có trong tay quyền lực rất lớn, có khả năng thay đổi các đạo luật và cả hiến pháp, giúp ông có thể định hình lại chính sách đối nội và đối ngoại của Hungary trong nhiệm kỳ sắp tới.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm nay cho biết cuộc họp với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kéo dài gần hai tiếng rưỡi. Đây là lần đầu Tổng thống Pezeshkian gặp Lãnh tụ Tối cao Iran kể từ khi ông Mojtaba Khamenei đảm nhiệm chức vụ ngày 8/3, cũng là lần đầu quan chức cấp cao của chính phủ Iran trực tiếp thảo luận với Lãnh tụ Tối cao.
"Điều nổi bật trong cuộc gặp là cách thức đối thoại, quan điểm, phong thái khiêm nhường và chân thành của Lãnh tụ Tối cao Khamenei, giúp cuộc thảo luận đầy tin tưởng, bình tĩnh, thấu cảm và thẳng thắn", ông nói, song không công bố chi tiết về nội dung đã trao đổi.
Theo ông Pezeshkian, lãnh đạo cấp cao nhất của Iran giao tiếp với người dân và các quan chức khác "với sự khiêm nhường và tinh thần hướng tới mọi người, trở thành hình mẫu cho hệ thống hành chính và quản lý của đất nước".
Hoạt động diễn ra trong lúc nhiều quan chức bày tỏ lạc quan rằng Mỹ và Iran đang tiến gần tới thỏa thuận nhằm chấm dứt hoàn toàn chiến sự. Trang Axios ngày 5/5 dẫn các nguồn am hiểu tình hình cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới đồng thuận với Iran".
Ông Mojtaba Khamenei bị thương ngày 28/2, trong đòn không kích mở đầu chiến dịch của Mỹ - Israel. Lãnh tụ Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, các tuyên bố văn bản của ông đều được đọc trên kênh truyền hình nhà nước Iran.
Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4. Tuy nhiên, tình trạng Iran siết chặt eo biển Hormuz và Mỹ phong tỏa các cảng biển đối phương đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 5/5 tuyên bố chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, trong đó có số phận kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
Hôm qua, hãng thông tấn Tasnim dẫn lời người phát ngôn quân đội Iran Mohammad Akraminia cảnh báo các tàu từ những nước tuân theo lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran từ nay sẽ gặp khó khăn khi đi qua eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh: "Nếu kẻ thù lại tấn công Iran, họ sẽ bị bất ngờ trước những vũ khí mới, phương thức tác chiến mới và chiến trường mới". Tuyên bố được đưa ra khi Iran vẫn khẳng định nước này đang kiểm soát eo biển chiến lược và chuẩn bị phương án hợp thức hóa bằng cách thông qua một dự luật với điều khoản cấm tàu thuyền của "các nước thù địch", theo Reuters.
Trước đó, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đe dọa tấn công các lợi ích của Mỹ tại Trung Đông nếu tàu dầu và tàu thương mại của Iran bị gây hấn. IRGC cảnh báo rằng "tên lửa và máy bay không người lái đã khóa mục tiêu vào kẻ thù" và "đang chờ lệnh khai hỏa". Một ngày trước đó, Mỹ tấn công 2 tàu dầu Iran tại vịnh Oman với cáo buộc những tàu này tìm cách thoát sự phong tỏa của hải quân Mỹ.
Bên cạnh đó, tình hình chiến sự trong tuần qua bất ngờ leo thang khi Washington tấn công các cơ sở quân sự tại Iran để đáp trả đợt tấn công nhắm vào nhóm tàu chiến Mỹ. Tehran cáo buộc Washington là bên gây hấn trước khi tấn công tàu Iran, buộc nước này phải đáp trả. Sáng qua, Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở hàng đã thông báo bị trúng đạn ngoài khơi Qatar nhưng chưa rõ bên nào tấn công, theo AP. Bất chấp những căng thẳng nêu trên, các quan chức Nhà Trắng khẳng định thỏa thuận ngừng bắn vẫn đang duy trì hiệu lực.
Trong khi đó, tình hình đàm phán vẫn chưa có dấu hiệu tiến triển rõ ràng. Tối qua, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nước này đã gửi phản hồi về đề xuất của Mỹ thông qua trung gian Pakistan, nhằm chấm dứt xung đột trong khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể chưa được công bố và sự đồng thuận của hai bên về các điều khoản chưa được làm rõ.
Với việc Tổng thống Trump chuẩn bị thăm Trung Quốc vào ngày 14.5, cả Washington lẫn Bắc Kinh đều có động lực để tìm cách khép lại cuộc xung đột tại Trung Đông càng sớm càng tốt nhằm tránh thiệt hại kinh tế toàn cầu. Hôm 7.5, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, một trong những bên trung gian và là chủ nhà của cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran từ đầu xung đột, cho biết các nỗ lực ngoại giao vẫn tiếp tục và Islamabad đang liên lạc ngày đêm với các bên nhằm kéo dài ngừng bắn, hướng tới đạt một thỏa thuận hòa bình.
Ngoại trưởng Rubio hôm 9.5 đã gặp Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman al-Thani tại Florida để thảo luận về ngăn chặn các mối đe dọa, thúc đẩy ổn định và an ninh trên khắp Trung Đông. Cùng ngày, một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar di chuyển từ vùng Vịnh về hướng eo biển Hormuz để đến Pakistan. Reuters cho rằng đó có thể là tàu LNG đầu tiên của Qatar đi qua eo biển kể từ khi xung đột nổ ra và việc Iran để tàu đi qua là nhằm xây dựng lòng tin với Qatar và Pakistan.
Phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một trên đường trở về từ Trung Quốc ngày 15/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã thảo luận về cuộc xung đột Nga - Ukraine với Chủ tịch Tập Cận Bình và cả 2 nhà lãnh đạo đều nhất trí rằng họ muốn giao tranh chấm dứt.
"Đó là một cuộc chiến mà chúng tôi muốn thấy nó được dàn xếp. Cho đến đêm qua, mọi thứ trông có vẻ tốt đẹp, nhưng rồi Ukraine đã phải hứng chịu một đòn nặng nề vào đêm qua", ông Trump nói, ám chỉ đến làn sóng tấn công quy mô lớn của Nga vào Ukraine từ ngày 13/5.
Theo Không quân Ukraine, trong 2 ngày 13/5 và 14/5, Nga đã phóng khoảng 1.600 máy bay không người lái (UAV) cùng hàng chục tên lửa vào các mục tiêu trên khắp Ukraine, trong đó có thủ đô Kiev.
Tổng thống Ukraaine Volodymyr Zelensky chỉ đạo quân đội chuẩn bị "các phương án phản ứng khả thi" trước các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga.
"Chúng tôi đang chuẩn bị các bước có thể tăng cường phản ứng chung: các lệnh trừng phạt phải khiến tác động đến Nga nhiều hơn", Tổng thống Zelensky viết trên Telegram ngày 14/5, kêu gọi các đồng minh phương Tây thắt chặt các lệnh trừng phạt đối với Moscow.
Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này cho biết, từ ngày 12/5 đến ngày 15/5, các lực lượng vũ trang Nga đã thực hiện một cuộc tấn công trả đũa ồ ạt và 2 cuộc tấn công trả đũa theo nhóm nhằm vào các mục tiêu liên quan đến quân đội Ukraine.
"Từ ngày 12/5 đến ngày 15/5, để trả đũa các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga, quân đội Nga đã thực hiện một cuộc tấn công ồ ạt và 2 cuộc tấn công kết hợp bằng vũ khí tầm xa có độ chính xác cao, bao gồm cả tên lửa đạn đạo siêu vượt âm phóng từ trên không Kinzhal và các UAV, đánh trúng các doanh nghiệp thuộc tổ hợp công nghiệp - quân sự của Ukraine, các địa điểm cơ sở hạ tầng nhiên liệu, năng lượng, giao thông và cảng biển được quân đội Ukraine sử dụng, các sân bay quân sự, các địa điểm lắp ráp, lưu trữ và phóng máy bay không người lái, các kho đạn dược và nhiên liệu, cũng như các khu vực đồn trú tạm thời của các thành phần vũ trang Ukraine và lính đánh thuê nước ngoài", Bộ Quốc phòng cho hay.
Thông qua đợt tấn công này, Nga đã giành quyền kiểm soát 3 ngôi làng ở Kharkov, Zaporizhia và Donetsk.
Moscow cũng cáo buộc các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào thành phố Ryazan rạng sáng 15/5 đã khiến 4 người thiệt mạng.
Bất chấp những cáo buộc này, cả Nga và Ukraine đều tuyên bố chỉ nhắm đến các mục tiêu quân sự, không cố ý nhắm mục tiêu vào thường dân.
Tổng thống Nga Vladimir Putin dự kiến sẽ thăm Trung Quốc và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần tới. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết ông Putin hy vọng sẽ thảo luận với ông Tập về chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, cũng như các mối quan hệ song phương và các vấn đề quốc tế.
