Tổng thống Mỹ Donald Trump đã leo thang thế đối đầu với Iran vào ngày 12/4, khi tuyên bố kế hoạch phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz sau khi các cuộc đàm phán ngừng bắn kéo dài kết thúc mà không đạt được thỏa thuận.
Sau hơn 21 giờ đàm phán tại Islamabad với sự tham gia của quan chức Mỹ, Iran và Pakistan, Phó Tổng thống JD Vance xác nhận vào sáng sớm 12/4 rằng các cuộc đàm phán đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận mở lại tuyến hàng hải hay gia hạn lệnh ngừng bắn vẫn còn mong manh.
Căng thẳng gia tăng
Chỉ vài giờ sau khi đàm phán kết thúc, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng ông đã chỉ thị Hải quân Mỹ phong tỏa “mọi tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz”, đồng thời chặn các tàu trên vùng biển quốc tế trả “phí bất hợp pháp” cho Iran.
Ông cáo buộc Tehran rải thủy lôi và gây khó khăn cho hoạt động vận tải toàn cầu tại tuyến đường hẹp này, nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới thường đi qua, đồng thời cảnh báo rằng “các quốc gia khác” sẽ tham gia cùng Mỹ.
Cùng lúc, ông Trump nhắc lại cảnh báo rằng các chính phủ nước ngoài không được cung cấp vũ khí cho Iran, cảnh báo hậu quả nghiêm trọng đối với bất kỳ quốc gia nào hỗ trợ Tehran.
Tuy nhiên, dù động thái này cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt sang biện pháp gây áp lực mạnh mẽ, các chuyên gia quân sự và phân tích hàng hải cho rằng việc thực thi phong tỏa hải quân đối với Iran sẽ cực kỳ khó khăn.
Một cuộc phong tỏa hải quân đối với Iran sẽ là một trong những hành động quân sự quan trọng nhất của Mỹ. Nó sẽ kiểm tra liệu ưu thế hải quân của Mỹ có thể vượt qua chiến lược bất đối xứng của Iran hay không. Đây là chiến lược không nhằm đối đầu trực tiếp lực lượng Mỹ mà khiến việc vận tải trở nên nguy hiểm đến mức tự đình trệ.
Các cuộc đàm phán tại Islamabad, được quan chức Mỹ mô tả là căng thẳng và toàn diện, nhằm giải quyết việc Iran hạn chế tàu thuyền qua eo biển và kéo dài lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, việc kết thúc mà không có thỏa thuận đã loại bỏ rào cản ngoại giao cuối cùng ngăn leo thang.
Trước đó, ông Trump từng ám chỉ có thể chấp nhận mở lại một phần eo biển như một phần của thỏa thuận, nhưng tuyên bố mới cho thấy sự kiên nhẫn của ông dường như đã cạn. Giới chức quân sự Mỹ cho biết các cuộc tấn công trong hơn 1 tháng qua đã phá hủy phần lớn hải quân truyền thống của Iran. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhấn mạnh đây không phải công cụ chính của Tehran.
Thế khó với kế hoạch
Iran vận hành hai lực lượng hải quân: hải quân chính quy và lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Lực lượng IRGC tập trung vào hoạt động tác chiến bất đối xứng với xuồng cao tốc, tàu tên lửa nhỏ, tàu rải mìn và UAV, phù hợp với vùng nước hẹp của vịnh Ba Tư.
Hơn 60% số xuồng tấn công nhanh của IRGC vẫn còn nguyên vẹn sau nhiều tuần bị Mỹ tấn công, và tiếp tục là mối đe dọa lớn đối với vận tải biển, theo Newsweek. Iran cũng có tàu ngầm cỡ nhỏ hoạt động ở khu vực hẹp của eo biển nước nông, có thể phóng ngư lôi.
Mặt khác, tại điểm hẹp nhất, eo biển Hormuz chỉ rộng khoảng 32km. Điều này tạo lợi thế cho chiến thuật bất đối xứng: Các xuồng nhỏ khó bị phát hiện, có thể ẩn trong tàu cá dân sự hoặc căn cứ ven bờ.
Ngoài ra, Iran có thể tấn công từ đất liền bằng tên lửa chống hạm đặt trên xe tải, cho phép tấn công mà không cần triển khai tàu.
Mặt khác, Iran được cho là sở hữu hàng nghìn thủy lôi. Việc rải mìn có thể thực hiện bí mật và việc rà phá rất chậm, nguy hiểm. Chỉ riêng nguy cơ thủy lôi cũng đủ khiến các công ty vận tải dừng hoạt động.
Iran sở hữu kho thủy lôi hải quân lớn tích lũy qua nhiều thập kỷ, bao gồm thủy lôi tiếp xúc phát nổ khi va chạm, thủy lôi từ tính phát hiện tín hiệu từ trường của thân tàu, thủy lôi âm thanh phản ứng với tiếng chân vịt, và thủy lôi áp suất cảm nhận sự thay đổi áp lực nước khi tàu đi qua.
Các biến thể tiên tiến hơn có thể phân biệt giữa các loại tàu khác nhau, thậm chí được lập trình để chỉ kích nổ với tàu chở dầu lớn mà bỏ qua tàu quét mìn nhỏ hơn.
Thêm vào đó, Iran đã có đội xuồng không người lái (USV) mang thuốc nổ có khả năng tấn công tàu. Điều này khiến việc kiểm soát tuyến hàng hải càng trở nên phức tạp.
Theo các chuyên gia, mục tiêu quan trọng hàng đầu của Iran không phải là thắng trong cuộc đối đầu trực diện với Mỹ. Họ chỉ cần khiến tuyến vận tải đủ trở nên rủi ro là đã thành công trong việc làm gián đoạn hàng hải và đạt được mục tiêu.
Một số chuyên gia cho rằng Mỹ có thể tận dụng ưu thế hải quân để ngăn chặn hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, gây áp lực kinh tế lớn mà không cần chiến dịch quân sự kéo dài.
Sau khi đàm phán bất thành, cả Mỹ và Iran đang đánh giá lại lập trường của đối phương. Việc thực thi phong tỏa sẽ đòi hỏi triển khai hải quân quy mô lớn và phối hợp với các đồng minh.
Các công ty vận tải, bảo hiểm và thị trường năng lượng toàn cầu đang chuẩn bị cho tình trạng gián đoạn kéo dài. Ngay cả khi chưa có phong tỏa toàn diện, việc Mỹ siết kiểm soát và Iran tiếp tục gây sức ép cũng có thể khiến lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz duy trì ở mức thấp, tiếp tục gia tăng áp lực lên Washington.
The Independent ngày 11.4 đưa tin Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Mỹ (CPSC) tuần này thông báo về việc thu hồi các hộp vitamin, thực phẩm bổ sung do Công ty Vitaquest International (Mỹ) sản xuất.
Theo CPSC, quá trình đóng gói các sản phẩm nêu trên đã không sử dụng những nắp an toàn chống trẻ em mở hộp, qua đó vi phạm quy định của Đạo luật Bao bì Ngăn ngừa Ngộ độc liên bang (PPPA).
Những loại vitamin và thực phẩm bổ sung chứa thành phần sắt bị thu hồi do sắt có thể rất độc nếu nuốt phải với số lượng lớn, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ. Việc thiếu nắp đậy an toàn đúng cách tạo ra nguy cơ gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong do ngộ độc nếu trẻ nhỏ nuốt phải chất bên trong.
Quy định của PPPA nêu rõ các sản phẩm có thể gây nguy hiểm như thuốc men và chất tẩy rửa cần phải được thiết kế nắp chống trẻ em, tức phải được sản xuất sao cho trẻ em dưới 5 tuổi khó có thể mở được trong một khoảng thời gian "hợp lý", thế nhưng người lớn vẫn có thể mở được một cách dễ dàng. Một thiết kế phổ biến đảm bảo tiêu chí trên là dạng nắp “ấn nhẹ xuống và xoay để mở”.
Vitaquest International đã thông báo thu hồi vào hôm 9.4. Nhiều sản phẩm bị ảnh hưởng được tiếp thị nhắm đến các nhóm đối tượng cụ thể, bao gồm vitamin trước sinh cho phụ nữ mang thai và vitamin tổng hợp dành cho trẻ em. Các loại thực phẩm chức năng bị ảnh hưởng có thể đã được bán tại các nhà bán lẻ lớn, sàn thương mại điện tử và những phòng khám y tế.
Các sản phẩm bị thu hồi đã được bán trong gần 3 năm, từ tháng 4.2023 đến tháng 2 năm nay. Những người đã sản phẩm thiếu nắp an toàn được khuyến cáo để tránh xa tầm tay trẻ em. Vitaquest International cũng triển khai miễn phí thay nắp chống trẻ em hoặc phát các túi đựng để sử dụng sản phẩm an toàn.
Đây là kết quả một nghiên cứu vừa được Tập đoàn bảo hiểm Unipol đưa ra.
Nghiên cứu của Unipol dựa trên phân tích về Chỉ số rủi ro thiên nhiên (NRI) - một công cụ do chính tập đoàn này phát triển với sự hỗ trợ mô hình từ Gallagher Re. Chỉ số đánh giá rủi ro dựa trên 3 yếu tố chủ chốt là xác suất xảy ra thiên tai, mức độ dễ bị tổn thương của tài sản và giá trị tác động về kinh tế.
Theo đó, Unipol ước tính tổng chi phí để tái thiết những tài sản bị ảnh hưởng có thể lên tới 14.400 tỉ euro (khoảng 16.900 tỉ USD), tương đương 7 lần GDP của Ý. Những khu vực đô thị lớn như Rome, Milan hay Naples, tập trung phần lớn những tài sản có nguy cơ cao.
Xét theo khu vực, những vùng có chỉ số rủi ro cao nhất là những nơi tập trung mật độ dân cư và hoạt động kinh tế lớn gồm Lombardy, Emilia-Romagna và Veneto.
Trong khi đó, nếu tính thiệt hại bình quân đầu người, những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Calabria, Emilia-Romagna và Umbria.
Nghiên cứu cũng ước tính chi phí thiệt hại trung bình hằng năm do thiên tai tại Ý vào khoảng 7 tỉ euro, tương đương 100 - 200 euro/người.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là “khoảng trống bảo vệ” vẫn ở mức rất cao, lên tới 79% trên toàn quốc. Điều này có nghĩa chỉ 21% trường hợp chịu thiệt hại được bảo hiểm chi trả. Tỉ lệ này dao động đáng kể giữa các vùng, từ 72% tại Trentino-Alto Adige đến 93% ở Calabria.
Ông Enrico San Pietro, một lãnh đạo của Unipol, cho rằng NRI đánh dấu bước tiến quan trọng trong cách tiếp cận rủi ro thiên tai tại Ý, giúp chuyển đổi dữ liệu phức tạp thành công cụ hỗ trợ hoạch định chính sách phòng ngừa.
Ở góc độ quản lý công, Thứ trưởng Bộ Kinh tế và Tài chính Ý Federico Freni cảnh báo việc tiếp tục xử lý hậu quả thiên tai bằng ngân sách công là không bền vững.
Trong khi đó, ông Fausto Bianchi - Chủ tịch Liên đoàn doanh nghiệp vừa và nhỏ Ý - cũng nhấn mạnh đến nhu cầu nâng cao nhận thức về bảo hiểm, khi hiện mới chỉ gần 15% số doanh nghiệp Ý có bảo hiểm về rủi ro thảm họa.
Doanh nhân Ấn Độ Gautam Adani vừa vượt qua người đồng hương Mukesh Ambani để trở thành người giàu nhất châu Á.
Theo xếp hạng của Bloomberg, ông Adani với các lĩnh vực kinh doanh trải rộng từ than đá, năng lượng tái tạo đến xi măng, đã kiếm thêm 8,1 tỉ USD trong năm nay, nâng số tài sản lên 92,6 tỉ USD.
Trong khi đó, ông Ambani, chủ tịch của Reliance Industries - đơn vị vận hành nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới, đã mất 16,9 tỉ USD trong năm nay, khiến giá trị tài sản ròng của ông xuống còn 90,8 tỉ USD. Đây là mức giảm lớn nhất trong số những người giàu nhất châu Á trong bối cảnh xung đột Trung Đông gây áp lực lên đế chế phụ thuộc vào hóa dầu của ông Ambani.
"Tác động của giá dầu thô toàn cầu và các vấn đề địa chính trị thể hiện rõ ràng trên các doanh nghiệp của ông Mukesh Ambani", Kranthi Bathini, giám đốc chiến lược cổ phiếu của Tổ chức WealthMills Securities ở Mumbai, nhận định.
Trong khi đó, các doanh nghiệp của ông Adani được xây dựng dựa trên sự tăng trưởng của Ấn Độ và được đa dạng hóa tốt, theo ông Bathini.
Các nhà phân tích tại Ngân hàng đầu tư Jefferies của Mỹ tuần này đã hạ dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của Reliance xuống 6% cho năm tài chính hiện tại. Ngược lại, cổ phiếu của Tập đoàn Adani, bao gồm cả các công ty cảng và điện lực, phần lớn tăng giá.
Năm 2022, ông Adani đã vượt tỉ phú Jeff Bezos trở thành người giàu thứ hai thế giới, trước khi cáo buộc tập đoàn này thao túng giá cổ phiếu, rửa tiền và gian lận kế toán. Tỉ phú Ấn Độ phủ nhận mọi hành vi sai trái, nhưng những cáo buộc đã làm giảm giá trị cổ phiếu của tập đoàn và tài sản cá nhân của ông.
