Hãng AP ngày 12.4 dẫn lời Giáo hoàng Leo XIV chỉ trích “ảo tưởng quyền lực tuyệt đối” châm ngòi cho cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo ngừng cuộc chiến và đàm phán hòa bình.
Giáo hoàng Leo đã chủ trì một buổi lễ cầu nguyện tối 11.4 tại Vương cung thánh đường Thánh Peter. Cùng ngày, Mỹ và Iran có cuộc đàm phán trực tiếp tại Pakistan.
Vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ không nhắc đến nước này hay nhà lãnh đạo nào trong thông điệp của mình, vốn được soạn trước khi cuộc đàm phán được công bố.
“Việc tôn thờ bản thân và tiền bạc đã đủ! Việc phô trương quyền lực đã đủ! Chiến tranh đã đủ rồi!”, Giáo hoàng Leo XIV nhấn mạnh.
Trong hàng ghế tham dự có Tổng giám mục Tehran, Hồng y người Bỉ Dominique Joseph Mathieu. Đại sứ quán Mỹ cho biết phái đoàn ngoại giao nước này do Phó trưởng phái đoàn Laura Hochla đại diện.
Trong những tuần đầu tiên của xung đột Iran, Giáo hoàng Leo XIV chỉ đưa ra những lời kêu gọi ôn hòa về hòa bình và đối thoại. Nhưng ông đã tăng cường chỉ trích bắt đầu từ Chúa nhật lễ Lá (29.3). Tuần này, ông nói rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc hủy diệt nền văn minh Iran là “thực sự không thể chấp nhận được” và kêu gọi đối thoại phải được ưu tiên.
Vào ngày 11.4, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi tất cả những người thiện chí cầu nguyện cho hòa bình và các nhà lãnh đạo chính trị chấm dứt chiến tranh.
Ông nhấn mạnh đây là "cử chỉ nhân đạo từ Mỹ, các quốc gia Trung Đông và đặc biệt là từ Iran". Tuy nhiên ông Trump lưu ý "nếu tiến trình nhân đạo này bị cản trở bằng bất kỳ cách nào thì động thái đó sẽ phải được xử lý một cách cứng rắn".
Cũng trong ngày 3-5, ông Trump khẳng định các đại diện của ông "đang có những cuộc thảo luận rất tích cực với Iran và có thể dẫn đến những kết quả rất tích cực", song không làm rõ chi tiết.
Ngày 4-5, ông Ebrahim Azizi - người đứng đầu Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran - tuyên bố Tehran sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Quân đội Iran sau đó cũng cảnh báo hành động quân sự sau tuyên bố của Tổng thống Trump. "Chúng tôi cảnh báo bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, đặc biệt là quân đội Mỹ hung hăng, nếu họ có ý định tiếp cận hoặc tiến vào eo biển Hormuz, sẽ bị nhắm mục tiêu và tấn công" - thiếu tướng Ali Abdollahi thuộc Bộ Chỉ huy trung tâm quân đội Iran nói trên Đài truyền hình nhà nước IRIB.
Cùng ngày 4-5, truyền thông Iran đưa tin một tàu khu trục Mỹ đã trúng tên lửa ở eo biển Hormuz. Trang tin Axios sau đó dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ bác bỏ thông tin này.
"Ông ấy là người quyết đoán và ông ấy có một vài xung đột với một số người khác, chủ yếu là về việc đóng và mua tàu mới", Tổng thống Trump nói về việc Bộ trưởng Hải quân Mỹ mất chức.
"Phải hòa thuận với nhau, đặc biệt là trong quân đội. Một số người thích ông ấy, một số khác thì không và đó chuyện thường tình", ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng ngày 23.4.
Quân đội Mỹ ngày 22.4 thông báo Bộ trưởng Hải quân John Phelan từ chức và người thay thế tạm thời là Thứ trưởng Hung Cao. Lầu Năm Góc không nêu lý do ông Phelan ra đi và cũng không nói rõ là ông từ chức hay bị cách chức.
Reuters dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết ông Phelan bị bãi nhiệm một phần vì chưa cải cách đủ nhanh để đẩy nhanh tốc độ đóng tàu, và một phần vì ông bất hòa với các lãnh đạo chủ chốt của Lầu Năm Góc.
Chánh văn phòng của ông Phelan là ông John Harrison bị Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth sa thải vào tháng 10.2025.
Ông Phelan là tỉ phú điều hành một quỹ đầu tư tư nhân tại Florida, từng là nhà tài trợ của ông Trump. Ông là lãnh đạo dân sự đầu tiên của các quân chủng bị mất chức trong nhiệm kỳ 2 của ông Trump. Trong khi đó, đã có hơn 30 sĩ quan cấp cao bị mất chức dưới thời Bộ trưởng Pete Hegseth.
Theo giới phân tích, việc đột ngột cách chức ông Phelan cho thấy sự lo ngại của Tổng thống Trump về tầm nhìn của ông đối với chương trình đóng tàu chiến của Mỹ.
Ông Trump đang muốn đẩy mạnh việc đóng tàu nhằm cạnh tranh với Trung Quốc. Vào tháng 12.2025, ông Trump công bố dự án tàu chiến mới thuộc Hạm đội Vàng của Hải quân Mỹ, được nhắm đến như là sự nâng cấp lớp tàu khu trục Arleigh Burke hiện tại.
Lớp tàu chiến mang tên ông Trump, dự kiến được đóng từ năm 2028, mốc thời gian mà giới chuyên gia cho là khó khả thi, theo The Hill. Bên cạnh đó, một số chuyên gia cho rằng chương trình này là cực kỳ tốn kém, với ước tính mỗi chiếc có giá tối thiểu 24 - 26 tỉ USD, tương đương 12 tàu khu trục.
Theo video ghi lại từ hiện trường, những người tham dự, trong đó có Tổng thống Donald Trump, đã phải tìm chỗ trú ẩn tại bữa tiệc dành cho các phóng viên Nhà Trắng tối 25.4 (sáng nay giờ VN) sau khi nghe thấy tiếng động lớn. Theo Reuters, Tổng thống Trump đã được các nhân viên Mật vụ đưa đi.
