Các vỉa hè phải được thiết kế khu vực cho hạ tầng, không gian cho người đi bộ và thống nhất cơ quan quản lý. Đó là một điều cần có để phát triển giao thông công cộng.
Gần đây, việc một số đơn vị tự ý lắp đặt các công trình trên vỉa hè đã gióng lên hồi chuông về tình trạng xâm lấn không gian công cộng dưới danh nghĩa hạ tầng kỹ thuật. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở vi phạm của một đơn vị, mà phản ánh một vấn đề lớn hơn: vỉa hè đang bị quản lý theo kiểu phân mảnh, thiếu một cơ chế điều phối thống nhất.
Trong thực tế, vỉa hè tại TP.HCM đang phải “gánh” quá nhiều chức năng: nơi đi bộ, chỗ đặt trụ điện, cáp viễn thông, cây xanh, biển báo, bãi giữ xe, thậm chí cả hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Khi mỗi ngành, mỗi đơn vị tiếp cận vỉa hè theo nhu cầu riêng của mình, không gian này dần bị chia cắt thành những “mảnh nhỏ”, thiếu tính liên tục.
Nếu không có một quy chuẩn cụ thể và cơ chế kiểm soát chặt chẽ ở cấp tuyến phố, vỉa hè sẽ tiếp tục bị “băm nhỏ” bởi các loại hạ tầng kỹ thuật, làm suy giảm chức năng cốt lõi là phục vụ người đi bộ.
Theo định hướng phát triển giao thông công cộng, người dân cần tiếp cận xe buýt thông qua hệ thống đi bộ – tức là vỉa hè. Ngoài miễn phí, người dân cần xe buýt chạy nhanh, đúng giờ, có thể dự đoán được hành trình thông qua ứng dụng. Nhưng để làm được điều đó, không chỉ phụ thuộc vào điều hành tuyến, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận trạm dừng một cách thuận tiện và an toàn. Muốn đi xe buýt thuận tiện, an toàn thì trước hết người dân phải đi bộ thuận tiện và an toàn đến trạm xe buýt.
Nếu vỉa hè vẫn tiếp tục tình trạng bị lấn chiếm hoặc đặt chướng ngại vật, bề rộng không đảm bảo, cao độ không đồng đều, thiếu lối đi liên tục, đặc biệt với người già, trẻ em và người khuyết tật cũng là cản ngại với xe buýt.
Khi việc đi bộ trở nên khó khăn, thậm chí nguy hiểm, người dân sẽ lựa chọn phương tiện cá nhân, mục tiêu phát triển giao thông công cộng vướng khó từ bước đầu tiên.
Những phân tích trên cho thấy đô thị đang thiếu một chiến lược quản lý và tổ chức không gian vỉa hè một cách tổng thể, đồng bộ. Để khắc phục, chính quyền TP.HCM cần cách tiếp cận mới.
Trước hết, vỉa hè cần được xác định rõ là không gian công cộng ưu tiên cho người đi bộ, mọi hoạt động khác, kể cả hạ tầng kỹ thuật, đều phải phục vụ và không được cản trở chức năng này. Các công trình như trụ BTS, tủ điện, cáp viễn thông cần được quy hoạch vị trí cụ thể, thậm chí từng bước ngầm hóa, thay vì lắp đặt tùy tiện.
Bên cạnh đó, thay vì chỉ dừng ở quy chuẩn chung, cần triển khai thiết kế đô thị chi tiết cho từng tuyến phố, trong đó xác định rõ cấu trúc vỉa hè, phân vùng chức năng và tiêu chí khai thác sử dụng. Đồng thời cần có một đầu mối quản lý thống nhất vỉa hè, tránh tình trạng mỗi ngành sử dụng một phần không gian mà thiếu sự phối hợp.
Cuối cùng, phát triển giao thông công cộng phải đi kèm với đầu tư hạ tầng tiếp cận, đặc biệt là cải tạo vỉa hè xung quanh các trạm xe buýt, nhà ga metro theo hướng an toàn, liên tục và thân thiện với người đi bộ.
Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng những tuyến metro hay xe buýt mới mà sự thuận lợi ở những bước chân đầu tiên của người dân khi rời khỏi nhà. Nếu vỉa hè còn bị lấn chiếm, chia cắt và thiếu an toàn, thì mọi nỗ lực khuyến khích giao thông công cộng sẽ khó đạt hiệu quả.
Câu chuyện trụ BTS chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng là lời nhắc lớn: quản lý đô thị không thể theo từng mảng rời rạc. Muốn thành phố vận hành hiệu quả, cần bắt đầu từ những không gian nhỏ nhất – như vỉa hè – nhưng phải bằng một tư duy lớn và đồng bộ.
Ngày 25.4, ông Đinh Lê Thông, Giám đốc dự án cầu Đại Ngãi (Ban Quản lý dự án 85 - Bộ Xây dựng), cho biết dự án cầu Đại Ngãi bắc qua sông Hậu, nối Vĩnh Long và thành phố Cần Thơ (trước đây là Trà Vinh và Sóc Trăng) đang được thi công đảm bảo tiến độ.
Trong đó, cầu Đại Ngãi 1 (gói thầu số 15-XL) có 24 mũi thi công với 47 cán bộ kỹ thuật, 253 công nhân và 77 máy móc thiết bị. Hiện, công trình được triển khai thi công bảo đảm chất lượng, an toàn lao động và vệ sinh môi trường, tiến độ thi công cơ bản đáp ứng yêu cầu.
Đối với cầu Đại Ngãi 2 (gói thầu số 11-XL) có 9 mũi thi công, với tổng số 55 nhân lực và 45 máy móc, thiết bị.
Theo ông Thông, cầu Đại Ngãi 2 đang được thi công bảo đảm chất lượng, tiến độ thi công phần cầu vượt tiến độ được duyệt, tiến độ phần đường đang chậm do khó khăn về vật liệu. Dự kiến, ngày 30.4 sẽ cho người dân lưu thông qua đoạn đường này. Với xe tải và xe khách từ 16 chỗ trở lên chưa được đi qua cầu.
Bà Trần Thị Xuyến (45 tuổi, ở xã Cù Lao Dung, thành phố Cần Thơ) cho biết, từ khi được đi qua cầu Đại Ngãi 2, việc buôn bán của bà thuận lợi hơn, đỡ mất hơn 1 giờ so với đi phà trước đây. "Từ hồi có cầu, tui đi qua Sóc Trăng có 20 phút, đỡ mất thời gian dữ lắm luôn. Tui mong cho cầu Đại Ngãi 1 cũng sớm hoàn thành để tui đi buôn bán thuận lợi, chứ đợi chờ phà mệt quá, nhất là những ngày cuối tuần và lễ", bà Xuyến hy vọng.
Tương tự, ông Trần Trọng Kha (52 tuổi, ở xã Tiểu Cần, Vĩnh Long) cho biết, thường đi công việc của gia đình ở Sóc Trăng cũ, trước đó phải mất tầm 2 giờ đi qua 2 phà mới qua được, giờ đỡ hơn 1 phà vì cầu Đại Ngãi 2 đã hoàn thành. Ông hy vọng cầu Đại Ngãi 1 cũng xong sớm để đi làm thuận tiện hơn.
Ông Đinh Lê Thông cho biết, tình hình giá xăng dầu tăng đã ảnh hưởng đến công tác mua, tập kết nhiên liệu để tổ chức thi công. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu kéo theo giá cả toàn bộ các nguyên vật liệu khác và giá vận chuyển tăng theo.
Trong năm 2026, dự án cần khoảng 24.000 m3 đá, Ban Quản lý dự án 85 đã có văn bản gửi TP.HCM và tỉnh Đồng Nai đề nghị tiếp tục hỗ trợ nguồn đá. Tuy nhiên, đến nay nguồn đá cấp cho dự án đang rất hạn chế, dẫn đến nhiều lần chậm kế hoạch đổ bê tông do khó khăn về đá.
Ghi nhận của PV Thanh Niên lúc 9 giờ sáng 10.4, tại Trung tâm phục vụ hành chính công (HCC) xã Mỹ Yên (sáp nhập từ 3 xã Mỹ Yên, Phước Lợi và Long Hiệp, H.Bến Lức, Long An cũ), có gần 20 người ngồi chờ theo số thứ tự. Đông người như vậy nhưng rất trật tự, bởi "dòng chảy" thủ tục hành chính (TTHC) giờ đã chuyển dịch lên không gian mạng. Trung tâm có 6 quầy với 6 cán bộ tiếp nhận xử lý toàn bộ nhu cầu TTHC của người dân.
Ông L.K.Đ (52 tuổi, ở ấp Chánh, xã Mỹ Yên) đến làm thủ tục thay đổi hộ tịch cho con gái. Trước đó, khi làm khai sinh cho con, người nhà của ông Đ. đã khai chữ lót trong tên người cha là "Văn", không khớp với chữ "Kim" trong giấy tờ của ông. Sai một chữ lót nhưng cô gái này đã gặp không ít phiền hà về TTHC của bản thân. Sau khi nghe hướng dẫn quy trình cải chính hộ tịch từ một tình nguyện viên (là cán bộ đoàn) tại Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, ông Đ. rất vui mừng.
"Nghe mấy người từng trải kể rằng trước ngày 1.7.2025, mấy vụ đính chính giấy tờ hộ tịch như tôi là nhiêu khê lắm. Phải đi lên đi xuống nộp giấy, chờ người ta xét duyệt, có khi thiếu một tờ giấy lại chạy về nhà lấy, mất đứt mấy ngày công đi làm. Nay thì khác hẳn: ra xã, cán bộ mở máy tính tra mã định danh, nộp hồ sơ trên cổng dịch vụ công, giải quyết ngay tại xã. Giấy tờ ngày nay có bản điện tử, scan gửi đi, nhận kết quả nhanh gọn lẹ. Đúng là chính quyền giờ sát dân, không có khoảng cách gì nữa", ông Đ. nói.
Cùng tâm trạng phấn khởi, ông T.M.P (ở ấp 4 Phước Lợi, xã Mỹ Yên) vừa hoàn tất thủ tục đăng ký biến động đất đai sau khi nhận chuyển nhượng một thửa đất tại địa phương. Thay vì phải chờ đợi mòn mỏi hay lên tận Văn phòng đăng ký đất đai khu vực, ông P. chỉ cần đến Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, với mã hồ sơ H53.174-260408-00xx, ông có thể dùng điện thoại quét mã QR để tra cứu tiến độ giải quyết hồ sơ của mình bất cứ lúc nào.
"Bây giờ mua bán đất đai, thuế má gì cũng làm trên cổng dịch vụ công quốc gia. Cán bộ hướng dẫn mình cách nộp thuế trực tuyến, tải chứng từ về máy, không phải cầm một xấp tiền mặt đi nộp như hồi trước, vừa an toàn vừa nhanh", ông P. nói.
Ông Đặng Thanh Phương, Giám đốc Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, cho biết quý 1/2026 xã đã tiếp nhận 3.064 hồ sơ; trong đó có tới 2.711 hồ sơ nộp trực tuyến và 99,93% trong số hồ sơ này được giải quyết trước hạn, đúng hạn (không có hồ sơ trễ hạn). Tỷ lệ người dân hài lòng thông qua khảo sát đạt 100%.
Theo ông Lê Thành Út, Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Yên, với mục tiêu "dân cần là có, gần dân, hiểu dân", xã Mỹ Yên đã phát động mạnh mẽ phong trào bình dân học vụ số. Xã đã lập 21 tổ công nghệ số cộng đồng phủ khắp 21 ấp với 1.686 thành viên. Các đội hình thanh niên tình nguyện "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để hướng dẫn cài đặt VNeID, ứng dụng Tayninh Smart, hỗ trợ nộp thuế điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt…
Từ câu chuyện tại xã Mỹ Yên, có thể thấy rõ mô hình chính quyền 2 cấp đã trao cho cấp xã quyền chủ động tối đa, cắt bỏ những khâu trung gian rườm rà, thực sự mang lại lợi ích sát sườn cho nhân dân. Sự thay đổi "trước - sau" ngày 1.7.2025 tại xã Mỹ Yên là rất nhiều và tích cực.
Rõ rệt nhất không chỉ ở số lượng hồ sơ trực tuyến, mà ở tư thế của người dân. Bây giờ, người dân chỉ cần ở nhà, mở điện thoại thông minh là tự thanh toán tiền điện, nước, tự nộp hồ sơ xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hay trích lục khai sinh. Cán bộ giờ đúng nghĩa là người duyệt và trả kết quả. Sự phụ thuộc vào cán bộ ngày càng giảm đi, người trẻ đã thực sự làm chủ công cụ số của mình.
Hạ tầng số tại Mỹ Yên cũng được tỉnh Tây Ninh và xã nâng cấp đồng bộ để phục vụ tốt cho sự chuyển mình này. Hiện 100% cán bộ, công chức xã được trang bị máy tính kết nối mạng nội bộ, cáp quang. Toàn xã có 74 trạm phát sóng di động (BTS) phủ sóng 4G/5G, tỷ lệ thuê bao smartphone trên dân số đạt 75%.
Tuy nhiên, câu chuyện chuyển đổi số đến tận xã không phải là một "bài toán" trải đầy hoa hồng và xã Mỹ Yên không nằm ngoài thách thức đó. Sau gần một ngày quan sát, tìm hiểu, chúng tôi ghi nhận trên 80% người dân phải mang giấy tờ ra Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên để nhờ cán bộ làm thay mới "thụ hưởng" được dịch vụ công trực tuyến.
"Phải thừa nhận rằng, đến nay chỉ hơn 10% người dân có thể tự xử lý khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và chủ yếu là người trẻ. Ban đầu, nghe tới tải app, nhập mã OTP, ký số..., gần như tất cả người dân đều xua tay từ chối. Khi đó, cán bộ tại trung tâm gần như phải làm thay tất cả: dùng điện thoại của người dân để thao tác giúp họ. Dần dần, người dân - đặc biệt là người trẻ - cũng quen và tự tin tự thao tác", ông Đặng Thanh Phương bộc bạch. (còn tiếp)
Chiều 14.5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cùng Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM tổ chức họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn. Tại cuộc họp, phóng viên Thanh Niên đã đặt câu hỏi về tình trạng nhà chờ xe buýt ở TP.HCM nhếch nhác suốt nhiều năm, không xử lý dứt điểm.
Trả lời câu hỏi, ông Lê Đức Anh, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết thời gian qua Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (thuộc Sở Xây dựng) đã liên tục tổ chức kiểm tra, duy tu, sửa chữa và vệ sinh hệ thống hạ tầng xe buýt trên toàn địa bàn.
Công tác này được triển khai đồng bộ đối với hơn 14.000 điểm dừng xe buýt (1.030 nhà chờ, 3.978 trụ dừng) cùng hệ thống bến bãi xe buýt nhằm từng bước nâng cao chất lượng phục vụ hành khách.
Qua kiểm tra, trung tâm ghi nhận một số hành vi vi phạm phổ biến như: phương tiện dừng, đỗ không đúng quy định lấn chiếm khu vực điểm dừng xe buýt; tình trạng buôn bán, để vật dụng, sinh hoạt tại khu vực nhà chờ; xả rác, tập kết rác không đúng quy định hoặc treo dán quảng cáo trái phép.
"Tình trạng vi phạm diễn biến khá phức tạp và có xu hướng tái diễn sau khi lực lượng chức năng rời đi, nhất là tại các khu vực đông dân cư, chợ tự phát hoặc nơi có hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ", đại diện Sở Xây dựng thông tin.
Cũng theo đơn vị này, ý thức chấp hành của một bộ phận người dân còn hạn chế, trong khi công tác kiểm tra, xử lý cần được thực hiện thường xuyên, liên tục mới có thể duy trì hiệu quả lâu dài.
Theo ông Lê Đức Anh, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng hiện có nhiệm vụ quản lý, vận hành, duy tu hệ thống hạ tầng phục vụ xe buýt; thường xuyên kiểm tra tình trạng các điểm dừng, nhà chờ và phối hợp xử lý các bất cập phát sinh.
Tuy nhiên, việc xử lý các hành vi như buôn bán lấn chiếm, tập kết rác trái phép hay dừng đỗ xe sai quy định tại khu vực nhà chờ xe buýt lại thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng tại địa bàn.
Do không có quyền xử phạt vi phạm hành chính nên trung tâm chủ yếu kiểm tra thực tế, ghi nhận hiện trạng rồi gửi văn bản đề nghị địa phương phối hợp xử lý. Từ ngày 17.3.2026 đến nay, đơn vị đã ban hành 75 văn bản gửi UBND các phường, xã và Phòng CSGT Công an TP.HCM đề nghị xử lý các vi phạm tại điểm dừng, nhà chờ xe buýt.
"Việc xử lý vẫn gặp nhiều khó khăn do vi phạm diễn ra thường xuyên nhưng nhỏ lẻ, thiếu lực lượng giám sát liên tục tại các điểm nóng và nhiều nơi tái lấn chiếm sau khi bị xử lý. Ngoài ra, hiện chưa có cơ chế bắt buộc các địa phương phản hồi kết quả xử lý cho trung tâm để theo dõi, phối hợp", đại diện Sở Xây dựng chia sẻ.
Đại diện Sở Xây dựng cho biết thời gian tới, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng sẽ tăng cường kiểm tra, duy tu, vệ sinh hệ thống nhà chờ, trụ dừng xe buýt; khắc phục tình trạng hư hỏng, xuống cấp, vẽ bậy, che khuất thông tin và nghiên cứu triển khai các mẫu nhà chờ mới theo hướng hiện đại, tiện ích hơn.
Đồng thời, trung tâm sẽ phối hợp UBND các phường, xã và lực lượng chức năng tăng cường xử lý tình trạng lấn chiếm nhà chờ, dừng đỗ xe trái phép, buôn bán tự phát, tập kết rác tại các điểm dừng xe buýt, đặc biệt ở những khu vực thường xuyên tái diễn vi phạm.
Ngoài ra, đơn vị sẽ đẩy mạnh tiếp nhận phản ánh từ người dân để phát hiện sớm vi phạm; đồng thời kiến nghị thành phố yêu cầu địa phương tăng cường trách nhiệm quản lý, kiểm tra thường xuyên và có cơ chế phản hồi kết quả xử lý nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp
