Khi nhiệt độ vượt 35 độ C, thực phẩm rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nhanh. Vì vậy, chú ý an toàn ăn uống và phòng ngộ độc thực phẩm là điều không thể xem nhẹ trong mùa nóng.
Theo thạc sĩ – bác sĩ Bùi Thị Duyên, phụ trách khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, việc để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng nhiều giờ là nguy cơ ngộ độc thực phẩm phổ biến. Nhiều nơi chế biến thực phẩm sẵn nhưng không bảo quản đúng cách, khiến vi khuẩn phát triển nhanh. Bên cạnh đó, nhiễm khuẩn chéo do dùng chung dao, thớt cho đồ sống – chín, hoặc để lẫn thực phẩm sống với đồ ăn liền trong tủ lạnh cũng làm tăng rủi ro mất an toàn thực phẩm.
“Nếu khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào không chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, biến chất vì mục tiêu lợi nhuận hoặc chủ quan cũng sẽ vô tình tạo ra các ‘ổ’ vi khuẩn phát triển mạnh mẽ, trở thành nguồn gây ngộ độc”, bác sĩ Duyên cảnh báo.
Thạc sĩ – bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết khoảng nhiệt độ 30 – 40°C thường được gọi là “vùng nguy hiểm” trong an toàn thực phẩm. Nhiều loại vi khuẩn có thể nhân đôi chỉ sau 20 – 30 phút, tức chỉ sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng trăm đến hàng nghìn lần.
Do đó, mọi người cần lưu ý một nguyên tắc quan trọng: Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 – 35°C, thời gian này nên rút ngắn còn khoảng 1 giờ. Sau mốc này, nguy cơ vi khuẩn phát triển và sinh độc tố tăng lên rõ rệt. Đáng lưu ý, một số độc tố vi khuẩn không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, nên việc “nấu lại cho kỹ” không đồng nghĩa với an toàn.
Các thực phẩm như hải sản, món nhiều nước, sữa hoặc thức ăn chế biến sẵn là nhóm dễ hư hỏng nhanh nhất trong thời tiết nắng nóng. Từ đó, bác sĩ Tố Hi lưu ý khi thực phẩm có dấu hiệu mùi lạ, nhớt, đổi màu hoặc vị bất thường, người dân không nên cố sử dụng lại.
Để chủ động phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Duyên khuyên người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau:
Thực hiện “ăn chín, uống sôi”: Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ôi thiu, hỏng mốc hoặc quá hạn sử dụng. Hạn chế tối đa các món gỏi sống, đồ tái trong mùa hè. Thực phẩm thừa cần được đun lại ở nhiệt độ trên 70 độ C trước khi ăn.
Vệ sinh tay: Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Giữ khu vực chế biến và vật dụng nấu nướng luôn sạch sẽ, khô ráo.
Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn chín cần được đậy kín để tránh bụi và côn trùng. Nếu dùng tủ lạnh, phải sắp xếp ngăn nắp, tránh việc tích trữ quá tải dung tích tủ. Nhiệt độ ngăn mát nên giữ ở mức 5 độ C hoặc thấp hơn.
Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, không có mùi lạ hay màu sắc bất thường.
Bù nước và điện giải đúng cách: Uống đủ 1,5 – 2,5 lít nước/ngày tùy độ tuổi và mức độ hoạt động. Nên uống chậm, chia thành nhiều lần ngay cả khi không khát. Có thể dùng nước lọc, nước khoáng, nước dừa hoặc Oresol để bổ sung khoáng chất bị thất thoát qua mồ hôi.
Một thử nghiệm vừa được công bố trên tạp chí khoa học Current Developments in Nutrition đã cung cấp thêm thông tin về việc ăn thịt bò mỗi ngày.
Nghiên cứu do các chuyên gia tại Trường Y tế Công cộng Đại học Indiana-Bloomington và Viện Công nghệ Illinois (Mỹ) thực hiện. Cụ thể, một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (có độ tin cậy cao) trên 24 người trong độ tuổi từ 18-74, bị thừa cân hoặc béo phì và mắc tiền tiểu đường.
Thịt bò vốn được cho là kém lành mạnh, chính vì thế, các nhà nghiên cứu muốn so sánh tác động của thịt bò đến quá trình chuyển hóa của cơ thể so với thịt gà.
Họ đã sử dụng thiết kế chéo: Những người tham gia phải hoàn thành 2 giai đoạn ăn khác nhau, mỗi giai đoạn kéo dài 28 ngày, giữa 2 giai đoạn là 28 ngày nghỉ.
Họ được chia thành 2 nhóm, một nhóm sẽ thực hiện giai đoạn ăn thịt bò trước và sau đó là giai đoạn ăn thịt gà, và nhóm kia sẽ ngược lại.
Với số lượng thịt (bò hoặc gà) là 85 - 99 gram thịt nấu chín mỗi ngày, cùng thói quen ăn uống thường ngày của họ.
Bệnh tiểu đường loại 2 thường phát triển sau nhiều năm kháng insulin và suy giảm chức năng tế bào β tuyến tụy. Vì vậy, để đo lường mức độ biến chứng của bệnh, các nhà nghiên cứu đã đo chức năng tế bào β và các hoóc môn điều hòa glucose để đánh giá tác động của chế độ ăn.
Kết quả thật bất ngờ: Chức năng tế bào β, độ nhạy insulin hoặc các chỉ số chuyển hóa sau khi tiêu thụ thịt bò không khác so với khi ăn thịt gà, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Các nhà nghiên cứu kết luận: Tiêu thụ 170 đến 198 gram thịt bò (chưa nấu chín) mỗi ngày không ảnh hưởng tiêu cực đến các chỉ số liên quan đến bệnh tiểu đường hoặc sức khỏe tim mạch ở người mắc tiền tiểu đường.
Tiến sĩ Kevin C Maki, tác giả nghiên cứu chính, giải thích: Tiêu thụ thịt bò kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh không những không ảnh hưởng xấu đến nguy cơ chuyển hóa tim mạch so với thịt gia cầm mà còn giúp bổ sung các chất dinh dưỡng thiết yếu.
Như vậy, ngay cả người có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường vẫn có thể tiêu thụ thịt bò hằng ngày mà không lo lắng việc tăng nguy cơ mắc bệnh, miễn là phải kết hợp với một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể.
Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình lọc máu và đào thải chất cặn bã, đặc biệt với gan và thận. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), việc duy trì đủ nước giúp thận loại bỏ chất thải qua nước tiểu, đồng thời hỗ trợ cân bằng điện giải trong cơ thể.
Tuy nhiên, không phải cứ uống nhiều nước là tốt. Tiến sĩ Tamara Hew-Butler, chuyên gia sinh lý học thể thao tại Đại học Oakland (Mỹ), cho biết uống nước đúng thời điểm giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn, đồng thời tránh gây áp lực không cần thiết cho thận.
Sau khi thức dậy: Sau một đêm dài không bổ sung nước, cơ thể thường rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ. Uống 1 - 2 ly nước vào buổi sáng giúp kích hoạt trao đổi chất và hỗ trợ gan bắt đầu quá trình xử lý chất thải, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Trước bữa ăn: Uống nước trước bữa ăn khoảng 20 - 30 phút có thể hỗ trợ tiêu hóa và giúp kiểm soát lượng thức ăn nạp vào. Điều này gián tiếp giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Giữa buổi chiều: Đây là thời điểm cơ thể dễ mệt mỏi và mất nước nhẹ. Việc bổ sung nước giúp duy trì tuần hoàn máu, hỗ trợ thận lọc chất thải hiệu quả hơn.
Trước khi đi ngủ (với lượng vừa phải): Một lượng nước nhỏ trước khi ngủ có thể giúp duy trì hoạt động ổn định của cơ thể qua đêm, nhưng không nên uống quá nhiều để tránh gián đoạn giấc ngủ.
Theo tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia y tế tại Trung tâm Y khoa Đại học Vanderbilt (Mỹ), khi cơ thể được cung cấp nước đều đặn, máu lưu thông tốt hơn, giúp gan xử lý chất độc hiệu quả và thận lọc máu trơn tru hơn.
Ngược lại, khi thiếu nước, máu có xu hướng cô đặc, khiến thận phải làm việc nhiều hơn và tăng nguy cơ hình thành sỏi. Đồng thời, gan cũng phải “gánh” thêm nhiệm vụ hỗ trợ thải độc, theo NHS.
Các chuyên gia khuyến nghị nên chia nhỏ lượng nước trong ngày, thay vì uống quá nhiều cùng lúc. Trung bình mỗi người cần khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng và mức độ vận động.
Ngoài ra, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến cáo nên hạn chế đồ uống có đường hoặc có cồn vì có thể làm tăng gánh nặng cho gan và thận.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhu cầu nước của mỗi người là khác nhau, phụ thuộc vào tuổi tác, tình trạng sức khỏe, thời tiết và mức độ vận động.
Vì vậy, cách tốt nhất là duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày và điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
Cà phê nóng, đá hay ủ lạnh đều chứa caffeine nhưng không giống nhau. Hàm lượng phụ thuộc vào loại hạt, độ xay, thời gian và phương pháp pha, theo trang sức khỏe Health.
Bà Christina Manian, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết lượng caffeine thay đổi rõ giữa các phương pháp. Cà phê đá thường loãng hơn nên lượng caffeine có thể giảm nhẹ. Cà phê ủ lạnh có thời gian chiết xuất dài nên đôi khi chứa nhiều caffeine hơn.
Cà phê nóng nhiều chất oxy hóa hơn, nhưng chênh lệch không lớn so với các loại cà phê khác.
Cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa như flavonoid và axit chlorogenic. Phương pháp pha nóng giúp chiết xuất các hợp chất này hiệu quả hơn.
Mức độ ảnh hưởng của các loại cà phê với dạ dày không khác biệt lớn.
Cà phê nóng, cà phê đá và cà phê ủ lạnh đều có lợi cho sức khỏe khi dùng hợp lý. Cà phê nóng phù hợp khi cần bổ sung chất chống oxy hóa. Cà phê ủ lạnh dễ uống và ít gây cảm giác chua gắt.
Nhiệt độ đồ uống ảnh hưởng đến trải nghiệm. Cà phê nóng tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ tiêu hóa. Cà phê lạnh giúp giải nhiệt và tạo cảm giác sảng khoái.
Quan trọng nhất vẫn là không thêm quá nhiều đường, kem béo và dùng ở mức hợp lý.
