Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.
Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.
Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.
Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.
Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.
Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.
Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.
Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.
Cuộc khảo sát của những ‘lần đầu tiên’
Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.
Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.
Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.
Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.
Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.
Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).
Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là “không thể đụng tới”, xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.
Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.
Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.
Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.
Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.
Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.
Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.
Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.
Trong bài phát biểu hôm nay tại Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ, cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu và uy tín bậc nhất, có vai trò tiên phong trong định hình chính sách đối ngoại của Ấn Độ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ quan điểm về quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường Việt Nam - Ấn Độ với phương châm chia sẻ tầm nhìn, hội tụ chiến lược và hợp tác thực chất.
Lãnh đạo Việt Nam cho hay dựa trên nền tảng tin cậy và gắn bó, quan hệ hai nước từng bước được định hình và phát triển, không ngừng được mở rộng và làm sâu sắc trong những năm qua, theo Bộ Ngoại giao. Hai bên đều đang hướng đến những mục tiêu phát triển mới và đang bước vào bối cảnh mới khi thế giới đang biến đổi nhanh chóng, sâu sắc chưa từng có, đồng thời cũng mở ra các cơ hội mới.
"Bối cảnh mới, yêu cầu mới của giai đoạn phát triển mới của mỗi nước đòi hỏi chúng ta phải củng cố, đổi mới và đưa quan hệ Việt Nam - Ấn Độ phát triển lên tầm cao mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu ra 5 định hướng trọng tâm để đưa quan hệ hợp tác Việt Nam - Ấn Độ sang tầm mức mới, theo hướng khai phá tiềm năng, mở ra không gian, lĩnh vực mới.
Đầu tiên là hai bên cần củng cố và làm sâu sắc hơn nữa tin cậy chiến lược. Đây là điều kiện để duy trì quan hệ ổn định, cũng là nền tảng để thúc đẩy hợp tác hiệu quả và cùng ứng phó với các thách thức chung.
Hai nước cần tiếp tục tăng cường trao đổi toàn diện ở các kênh, cũng như mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược, gồm có an ninh - quốc phòng.
Việt Nam và Ấn Độ cũng cần nâng cao hiệu quả hành động, phối hợp lập trường trong các diễn đàn đa phương bao gồm ASEAN, Liên Hợp Quốc, phong trào Không liên kết, đặc biệt là trong bối cảnh khu vực và quốc tế đang diễn biến phức tạp.
Thứ hai là mở rộng dư địa kết nối, gia tăng kết nối phát triển, tạo thêm động lực cho liên kết khu vực, trong đó phát triển các kết nối về hạ tầng, logistics, số hóa và chuỗi giá trị là mắt xích quan trọng.
Việt Nam sẵn sàng hợp tác về dược phẩm với Ấn Độ, hoan nghênh các hãng dược Ấn Độ đầu tư sản xuất dược phẩm tại Việt Nam cho thị trường Đông Nam Á.
Hai bên sẽ mở rộng cơ chế kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp và địa phương thông qua các diễn đàn hợp tác và chương trình xúc tiến đầu tư; từ đó chuyển hóa các định hướng hợp tác thành những dự án cụ thể gắn với từng ngành, từng địa phương và từng chuỗi giá trị.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ là một trục kết nối chiến lược giữa Đông Nam Á và Nam Á. Thông qua quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường giữa hai nước, khuôn khổ ASEAN - Ấn Độ, hợp tác Mekong - Sông Hằng, cũng như các sáng kiến kết nối khu vực, hai nước có thể đóng góp vào việc củng cố không gian hợp tác rộng mở, bao trùm và năng động.
Thứ ba là nâng tầm và tăng tốc hợp tác khoa học, đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược thành trụ cột trọng yếu trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Ấn Độ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực chính của tăng trưởng, nhân tố mới quyết định sức mạnh tổng hợp, năng lực cạnh tranh quốc gia; đòi hỏi những hình thức hợp tác sâu hơn, đa dạng hơn trong các lĩnh vực định hình tương lai như kinh tế số, dữ liệu, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.
Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác với Ấn Độ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.
Hai bên có thể thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực này không chỉ ở cấp định hướng mà ngay tại cấp thực thi, thông qua việc xác định rõ các lĩnh vực mũi nhọn và mô hình triển khai; thiết lập các chương trình hợp tác giữa các trung tâm nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, gắn với đào tạo và dịch chuyển nguồn nhân lực chất lượng cao giữa hai nước.
Lan tỏa các giá trị văn hóa - xã hội, tăng cường giao lưu nhân dân cũng là một định hướng quan trọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng hai bên cần chú trọng, bởi sự gắn bó giữa con người với con người, xã hội với xã hội cũng góp phần làm nên sức sống lâu bền của quan hệ giữa các quốc gia.
Năm 2025 ghi nhận gần một triệu lượt khách du lịch giữa Việt Nam và Ấn Độ, cho thấy mức độ kết nối ngày càng sâu rộng giữa hai nước, nhưng vẫn còn nhỏ bé so với tiềm năng dân số, tiềm lực kinh tế hai nước.
Để tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này, hai bên cần tăng cường hợp tác giáo dục - đào tạo, văn hóa, du lịch, kết nối địa phương và giao lưu nhân dân, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ.
Cuối cùng, Việt Nam và Ấn Độ cần chung tay kiến tạo và củng cố không gian hòa bình, ổn định bởi hai bên đều thấu hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình. Hòa bình không chỉ là vắng bóng chiến tranh, mà còn là sự tạo dựng, củng cố các điều kiện cấu trúc, thể chế và văn hóa để thúc đẩy hòa bình bền vững, công lý và thịnh vượng của con người.
"Hòa bình cũng không phải là mặc nhiên sẵn có, mà là kết quả của đối thoại chân thành, của trách nhiệm trong ứng xử giữa các quốc gia và của sự tôn trọng kiên định các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Theo Hãng tin AFP, chiến sự tại Iran gây gián đoạn nguồn cung năng lượng đã khiến nhiều nơi ở Ấn Độ rơi vào cảnh khan hiếm khí đốt nấu ăn (LPG), người dân phải xếp hàng dài chờ mua bình gas.
Trong bối cảnh đó, khí sinh học từ phân bò đang trở thành giải pháp thay thế hiệu quả, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
Tại làng Nekpur, bang Uttar Pradesh, cô Gauri Devi (25 tuổi) vẫn nấu ăn bình thường nhờ sử dụng khí metan tạo ra từ phân bò.
Hệ thống bể phân hủy đơn giản giúp gia đình cô có nguồn gas ổn định, chỉ cần dùng LPG trong trường hợp khẩn cấp hoặc khi có đông người. "Nó nấu được mọi thứ, từ rau, trà đến đậu lăng", cô nói.
Mỗi năm, Ấn Độ tiêu thụ hơn 30 triệu tấn LPG và phải nhập khẩu hơn một nửa. Dù chính phủ khẳng định không thiếu nguồn cung, nhưng tình trạng giao hàng chậm, tích trữ và đầu cơ đã khiến nhiều nơi xảy ra cảnh khan hiếm cục bộ.
Trong khi đó từ những năm 1980, Ấn Độ đã thúc đẩy phát triển khí sinh học như một nguồn năng lượng giá rẻ cho nông thôn. Hơn 5 triệu hệ thống bể phân hủy đã được trợ cấp, giúp chuyển chất thải nông nghiệp thành khí đốt và phân bón hữu cơ giàu nitơ.
Không chỉ cung cấp nhiên liệu, sản phẩm phụ từ hệ thống phân hủy này còn mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân. "Phần bùn sau xử lý giống như 'vàng đen' vì rất tốt cho cây trồng", một lãnh đạo nông dân địa phương cho biết trong bối cảnh nguồn phân bón hóa học toàn cầu cũng bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột.
Với hơn 45% trong số 1,4 tỉ dân Ấn Độ sống dựa vào nông nghiệp, và nước này sở hữu một trong những đàn gia súc lớn nhất thế giới, phân bò được xem là một giải pháp và lợi ích lớn đối với người dân.
Ấn Độ - quốc gia đông dân nhất thế giới và là nước phát thải nhiên liệu hóa thạch lớn thứ ba - cũng đang đẩy mạnh sản xuất khí sinh học để hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2070. Chính phủ đặt mục tiêu khí sinh học chiếm 1% nhiên liệu khí lỏng hiện nay và tăng lên 5% vào năm 2028, với hàng loạt dự án nhà máy lớn đang được triển khai.
Bên cạnh đó, các hệ thống quy mô nhỏ tại hộ gia đình cũng được khuyến khích, với chi phí khoảng 25.000 - 30.000 rupee (khoảng 265 - 318 USD) và thường được trợ giá. Đặc biệt trong bối cảnh văn hóa Ấn Độ coi bò là linh vật, việc tận dụng phân bò làm nhiên liệu càng dễ được chấp nhận.
Tuy nhiên khí sinh học vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn LPG. Theo Hiệp hội Khí sinh học Ấn Độ, các hệ thống này đòi hỏi lắp đặt, vận hành và bảo trì thường xuyên, giống như "nhà máy mini", nên khó phổ biến nếu không có mô hình hợp tác hoặc hỗ trợ cộng đồng.
Ngoài ra ngay cả khi được chính phủ hỗ trợ, việc phổ biến vẫn gặp rào cản như chi phí và không gian lắp đặt, đặc biệt với nhiều lao động nghèo.
"Chúng tôi làm thuê trên ruộng người khác cả ngày, không có đất để lắp đặt (bể phân hủy)", một người dân xếp hàng mua gas cho biết. Trong khi đó, nhiều người phải chờ đợi nhiều ngày dưới nắng nóng vẫn chưa mua được bình LPG.
Dù vậy tuy còn hạn chế, khí sinh học từ phân bò đang cho thấy vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực năng lượng và hỗ trợ sinh kế cho hàng triệu hộ dân Ấn Độ giữa lúc khủng hoảng nguồn cung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Youssef Al Zein, quan chức phụ trách truyền thông của Hezbollah, ngày 1/5 cho biết lực lượng này đã đưa quân tiếp viện và vũ khí đến miền nam Lebanon "trong quá trình chiến đấu với Israel", đề cập đến xung đột nổ ra hồi đầu tháng 3.
Theo ông Zein, Hezbollah không sử dụng các tuyến đường mà quân đội Lebanon kiểm soát trong quá trình này. "Chúng tôi tin rằng quân đội Lebanon là lực lượng vũ trang của đất nước và sẽ không tham gia cuộc đối đầu với Hezbollah", ông nói.
Đây là diễn biến mới đáng chú ý vì quân đội Lebanon hồi tháng 1 cho biết đã hoàn tất việc giải giáp Hezbollah tại miền nam Lebanon, khu vực gần biên giới Israel. Quân đội Lebanon thực thi những điều được thống nhất trong thỏa thuận ngừng bắn năm 2024 giữa Israel và Hezbollah.
Ông Zein nói rằng Israel đã tiến sâu hơn vào lãnh thổ Lebanon bởi các đơn vị Hezbollah ở phía nam sông Litani, cách biên giới khoảng 30 km, đã giải giáp và hạ tầng của họ ở đây đã bị phá hủy.
Quan chức Hezbollah khẳng định họ "đã có thể tái cấu trúc lực lượng" sau cuộc xung đột gần nhất với Israel, đồng thời tuyên bố nhóm "chuẩn bị sẵn sàng cho chiến sự kéo dài".
Khi được hỏi về việc Hezbollah gần đây sử dụng drone cáp quang tập kích quân đội Israel, ông Zein nói đây là chiến thuật của nhóm. "Chúng tôi nhận thức được ưu thế của đối phương, đồng thời khai thác điểm yếu của họ", ông cho biết.
Chiến sự tại Lebanon tái bùng phát ngày 2/3, sau khi Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Xung đột đã khiến hơn 2.600 người thiệt mạng ở Lebanon.
IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah, đồng thời cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.
Các vụ giao tranh lẻ tẻ giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần.
