Ngày 9-4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố các lực lượng Mỹ triển khai gần Iran sẽ tiếp tục hiện diện trong khu vực cho đến khi đạt được một “thỏa thuận thực sự”. Tuyên bố này được đưa ra khi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran – do Pakistan làm trung gian – bước vào giai đoạn thực thi giữa bộn bề ngờ vực.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance thừa nhận đây là “thỏa thuận ngừng bắn mong manh”, đồng thời cho biết ông Trump “nóng lòng đạt được tiến triển” trước các cuộc đàm phán dự kiến tại Islamabad từ ngày 11-4, nơi ông Vance sẽ đóng vai trò then chốt.
Các nhà lãnh đạo trên khắp Trung Đông đã hoan nghênh thỏa thuận và cảm ơn Pakistan vì vai trò trung gian. Song giới phân tích cho rằng sự thở phào sẽ chỉ ngắn ngủi.
“Kế hoạch 10 điểm của Iran dường như là một thỏa thuận không thể chấp nhận đối với Mỹ và cả với các bên khác” – ông Neil Crosby, Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu mỏ tại công ty nghiên cứu thị trường Sparta, nhận định trên báo Washington Post.
Hiện những khác biệt giữa hai nước quá lớn, đến mức dù eo biển Hormuz được mở lại thì lưu lượng cũng khó tăng đủ để cải thiện đáng kể tình hình.
Trong tuyên bố ngày 8-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Tehran có thể rút khỏi đàm phán nếu các vi phạm tiếp diễn, và ông liệt kê hàng loạt dấu hiệu: các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, một drone bị đánh chặn trong không phận Iran, và việc ông Trump bác bỏ quyền làm giàu uranium của Iran.
Một điểm bất đồng lớn là chiến sự tại Lebanon. Trong thông báo ban đầu hôm 7-4, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết thỏa thuận ngừng bắn bao trùm cả chiến dịch của Israel chống lại nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon.
Tuy nhiên, ông Trump không đề cập Lebanon hay Hezbollah trong tuyên bố của mình. Đến đêm cùng ngày, Tehran khẳng định việc chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah là một phần yêu cầu của họ.
Hôm 8-4, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố các cuộc tấn công tại Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận, đồng thời mô tả các đợt không kích ngày 8-4 là lớn nhất từ trước đến nay trong chiến dịch hiện tại. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 182 người đã thiệt mạng.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận Lebanon không nằm trong thỏa thuận. Ông Vance giải thích thêm: “Phía Iran đã cho rằng thỏa thuận bao trùm cả Lebanon, nhưng thực tế thì không. Chúng tôi chưa bao giờ đưa ra cam kết đó”.
Tình trạng eo biển Hormuz – nơi 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua – cũng là vấn đề nóng. Ông Trump yêu cầu Iran mở lại eo biển này “hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn”, nhưng theo truyền thông Iran và dữ liệu hàng hải, lưu thông qua đây vẫn đình trệ. Theo Bloomberg, Mỹ đang thúc giục các đồng minh nhanh chóng đưa ra kế hoạch bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz.
Thỏa thuận ngừng bắn được công bố sau gần sáu tuần giao tranh làm rung chuyển Trung Đông và gây xáo trộn kinh tế toàn cầu – trong đó giá xăng tại Mỹ tăng mạnh và tỉ lệ ủng hộ ông Trump giảm sút khi cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần.
Cuộc chiến cũng gây tổn thất nặng nề cho Iran khi Mỹ và Israel tấn công hơn 15.000 mục tiêu, phá hủy nhà máy, cầu cống, cơ sở nghiên cứu, cùng các cơ sở quân sự và khu phức hợp chính phủ.
Tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh (tức Bộ trưởng Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine xác nhận các hoạt động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran sẽ tạm dừng trong thời gian thỏa thuận có hiệu lực. Song ông Caine lưu ý: “Nếu được lệnh hoặc yêu cầu, lực lượng liên hợp vẫn sẵn sàng tiếp tục các hoạt động chiến đấu”.
Các cuộc tấn công của Iran vào một số nước láng giềng ở Vịnh Ba Tư vẫn tiếp diễn hôm 8-4. Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết đã đánh chặn drone và tên lửa của Iran – mà truyền thông Iran giải thích là để trả đũa một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của nước này.
Hàng loạt vấn đề gai góc vẫn còn nguyên trên bàn đàm phán: chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, việc Tehran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực; trong khi Tehran yêu cầu chấm dứt các lệnh trừng phạt của Mỹ, được công nhận quyền làm giàu uranium và chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Ông Daniel Byman, Giám đốc Chương trình chiến tranh, các mối đe dọa bất thường và khủng bố tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), nhận định: “Có khả năng chính thỏa thuận ngừng bắn sẽ là giải pháp. Mỹ, Israel và Iran sẽ không đạt được thỏa thuận cuối cùng, nhưng việc ngừng bắn sẽ tiếp tục vô thời hạn – với nguy cơ bùng phát xung đột trở lại luôn hiện hữu trong khu vực”.
Đài NBC News hôm qua đưa tin tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ngày 17.4 đã cho phép tiếp tục xây dựng phòng khiêu vũ mới của Nhà Trắng cho đến tháng 6. Cụ thể, hội đồng gồm 3 thẩm phán của Tòa phúc thẩm khu vực Washington D.C đã ra phán quyết cho phép tiếp tục xây dựng cả phòng khiêu vũ trên mặt đất rộng hơn 8.000 m2 lẫn khu phức hợp quân sự dưới lòng đất mà Tổng thống Trump đưa vào dự án trị giá 400 triệu USD để thay thế Cánh Đông hiện tại. Phán quyết cũng ấn định lịch tranh luận về tính hợp pháp của việc xây dựng phòng khiêu vũ vào ngày 5.6.
Chỉ một ngày trước đó, thẩm phán liên bang Richard Leon ra lệnh tạm dừng xây dựng phòng khiêu vũ của Nhà Trắng với lý do Tổng thống Trump đang cố lách luật bằng cách phớt lờ phán quyết ngày 31.3 của thẩm phán. Cụ thể, ông Leon ra lệnh tạm dừng dự án cho đến khi Nhà Trắng nhận được sự chấp thuận từ quốc hội, nhưng có ngoại lệ đối với các hoạt động hoàn toàn cần thiết để đảm bảo an toàn và an ninh cho Nhà Trắng, cho phép Nhà Trắng tiếp tục xây dựng công trình dưới lòng đất, trong đó có khu phức hợp quân sự.
Đáp lại, chính quyền Tổng thống Trump ngày 16.4 lập luận rằng ngoại lệ mà ông Leon đề cập bao gồm toàn bộ dự án, kể cả phòng khiêu vũ trên mặt đất, vì dự án này cần thiết cho sự an toàn và an ninh của Nhà Trắng. Thẩm phán Leon đã không đồng ý, cho rằng lập luận của phía chính quyền "không phải là cách hiểu hợp lý cũng không phải là cách hiểu chính xác về phán quyết".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho hay phòng khiêu vũ mới có sức chứa 650 người, dự kiến hoàn thành trước khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump kết thúc vào tháng 1.2029. Đây sẽ là một trong những dự án lớn nhất tại Nhà Trắng trong hơn một thế kỷ qua, theo AFP.
Kế hoạch xây dựng khải hoàn môn theo yêu cầu của Tổng thống Trump cũng đã nhận được sự chấp thuận sơ bộ từ một hội đồng nghệ thuật liên bang do chính nhà lãnh đạo Mỹ lựa chọn hôm 16.4. Đài CBS trích dẫn đề xuất cho hay khải hoàn môn này sẽ được xây dựng trên đảo Columbia, một dải đất nhân tạo trên sông Potomac và thuộc thủ đô Washington D.C. Trên đỉnh công trình được đặt tượng Nữ thần Tự do mạ vàng và hai bên có hình đại bàng, trong khi khu vực chân đế được bố trí 4 tượng sư tử.
Cổng vòm này tương tự khải hoàn môn cao gần 50 m ở Paris (Pháp), nhưng cao tới 76,2 m, hơn gấp đôi chiều cao 30 m của Đài tưởng niệm Lincoln nằm bên kia sông Potomac. Nếu được xây dựng, đây sẽ là khải hoàn môn cao nhất thế giới, đúng như mong muốn của Tổng thống Trump. Thư ký báo chí Nhà Trắng Leavitt hôm 15.4 thông báo tên chính thức của công trình này là "Khải hoàn môn Mỹ", nhấn mạnh đây là công trình kỷ niệm 250 năm lập quốc, theo AFP.
Tuy nhiên, việc Tổng thống Trump thúc đẩy xây dựng khải hoàn môn quá lớn khiến nhiều nhóm cựu chiến binh và kiến trúc sư không ủng hộ, theo tờ The New York Times. Họ cho rằng công trình mới sẽ làm giảm giá trị của Nghĩa trang quốc gia Arlington gần đó. Nhà phê bình kiến trúc Catesby Leigh, từng khuyến khích ông Trump xây dựng khải hoàn môn, cho rằng cổng này không cần phải quá khổng lồ và không nên cao hơn 15 m.
Cát Diệu Trọng, 44 tuổi, nông dân huyện Dương, tỉnh Thiểm Tây, ngày 2/5 lái xe chở 4 tấn táo đến huyện Hàm Phong, tỉnh Hồ Bắc để bán hàng. Khi đang bán, anh bị đột quỵ và được đưa vào bệnh viện y học cổ truyền huyện Hàm Phong để cấp cứu.
Cát đã vượt qua nguy hiểm nhưng phải nằm viện để điều trị thêm và phục hồi chức năng. Vợ anh, chị Lương Lệ Lệ, khi hay tin đã lập tức đến chăm sóc chồng nhưng vì không biết lái xe, chị đành để lại xe tải chở đầy táo trong bệnh viện.
Là lao động chính trong nhà, Cát phải nuôi cha mẹ già đau yếu và hai con nhỏ đang tuổi ăn học. Biết được hoàn cảnh khó khăn của anh, bệnh viện đã phát động nhân viên cùng giúp anh bán táo.
Nhân viên bệnh viện đã lái xe táo ra trước cổng, dựng quầy để bán cho người dân. Mỗi cân táo được bán giá 5 tệ (0,6 USD) nhưng có nhiều người trả thêm để ủng hộ. Có nhân viên bệnh viện đã mua tới 500 tệ tiền táo, người khác thì mang đồ ăn cho chị Lương và động viên chị giữ gìn sức khỏe.
Nỗ lực "giải cứu" xe táo của bệnh viện Hàm Phong nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội. Trong vòng 19 tiếng, toàn bộ 4 tấn táo đã được bán hết, giúp gia đình anh Cát thu về 34.000 tệ (5.000 USD).
"Tôi vô cùng biết ơn người dân Hàm Phong. Tiền vốn số táo này là hơn 20.000 tệ, nếu táo bị hỏng, tôi không biết gia đình sẽ xoay sở ra sao", anh Cát nói trên giường bệnh hôm 6/5.
Lương bày tỏ cảm kích trước những y bác sĩ đã cứu mạng chồng mình, cũng như những người tốt bụng đã giúp gia đình chị vượt qua khó khăn. "Tôi không có người thân ở Hàm Phong nhưng mọi người đối xử với tôi như người nhà. Tôi sẽ không bao giờ quên tấm lòng của mọi người", chị nói.
Để đáp lại ân tình của huyện Hàm Phong, chính quyền huyện Dương, quê anh Cát, thông báo bắt đầu từ 7/5, người dân mang hộ khẩu thành phố Ân Thi, nơi quản lý huyện Hàm Phong, sẽ được miễn phí vé vào cửa các khu du lịch của huyện trong vòng một năm.
Các điểm tham quan được áp dụng gồm lăng mộ Thái Luân, thái giám thời Đông Hán (25-220) là người phát minh ra giấy ở Trung Quốc, cùng khu rừng bảo tồn loài cò quăm có mào quý hiếm.
Huyện Hàm Phong sau đó đáp lại bằng chính sách tương tự dành cho người dân huyện Dương. Một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất của Hàm Phong là thành cổ Thổ Ti Đường Nhai, di sản thế giới được UNESCO công nhận.
"Tôi đã rất xúc động khi đọc câu chuyện này. Bệnh viện và chính quyền ở Hồ Bắc đã làm rất tốt khi lan tỏa sáng kiến này tới toàn huyện. Cảm ơn tấm lòng yêu thương của các bạn", một người dùng mạng Trung Quốc bày tỏ.
Cuộc bỏ phiếu nhận được 281 phiếu thuận, vượt mức 233 phiếu cần thiết, do đảng Dân chủ Xã hội (PSD) cánh tả - đảng lớn nhất tại quốc hội Romania - đã rời bỏ liên minh cầm quyền và hợp tác với phe cánh hữu để phế truất chính phủ.
Trước mắt, ông Bolojan sẽ tiếp tục làm Thủ tướng lâm thời trong tối đa 45 ngày với thẩm quyền bị hạn chế. Tổng thống Romania Nicusor Dan sẽ có nghĩa vụ đề cử ứng viên thủ tướng mới. Ông Dan muốn thảo luận lập một chính phủ mới mà vẫn giữ lập trường thân thiện với Liên minh Châu Âu (EU). Trong khi đó, PSD cho biết sẽ sẵn sàng hợp tác với một chính phủ mới thân EU, thế nhưng nội bộ đảng Tự do Quốc gia (PNL) của Thủ tướng Bolojan đang chia rẽ về lập trường có trở lại hợp tác với PSD hay không. Thời gian qua, PSD bất đồng với các chính sách cắt giảm thâm hụt mạnh tay của ông Bolojan.
