Chiều 9/4, luật sư Nguyễn Thanh Thanh bào chữa cho ông Lê Quang Thung – nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam – cho biết không tranh luận về các tội danh mà thân chủ bị truy tố, song cho rằng mức án VKS đề nghị là quá nặng và đề nghị tòa xem xét giảm nhẹ.
Ông Thung bị VKS xác định là người khởi xướng chuỗi sai phạm trong vụ chuyển nhượng trái phép hơn 6.000 m2 đất “vàng” tại 39-39B Bến Vân Đồn, khu đất do Tập đoàn Cao su Việt Nam quản lý, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước. Từ đó, VKS đề nghị phạt ông 8-9 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và 6-7 năm tù về tội Nhận hối lộ.
‘Chỉ khởi đầu chủ trương, không quyết định thương vụ cuối cùng’
Theo luật sư, ông Thung là người đưa ra chủ trương tạo điều kiện cho Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa sở hữu khu đất thông qua việc góp vốn vào Công ty TNHH Phú Việt Tín từ năm 2009. Tuy nhiên, đến tháng 12/2011, ông đã nghỉ hưu, không còn tham gia quyết định hay triển khai việc chuyển nhượng phần vốn góp của Tập đoàn Cao su – thực chất là chuyển giao khu đất này.
Luật sư cho rằng trong toàn bộ chuỗi sai phạm, ông Thung chỉ tham gia ở mức độ nhất định trong các thủ tục hành chính, không giữ vai trò quyết định trực tiếp dẫn đến việc khu đất bị chuyển toàn bộ sang doanh nghiệp tư nhân. Ông cũng không quyết định hay chỉ đạo bên nhận chuyển nhượng hoặc giá chuyển nhượng vào năm 2014.
“Việc giữ nguyên giá đất từ năm 2010, không xác định lại theo giá thị trường năm 2014 là ý chí của những người quản lý, điều hành Công ty Phú Việt Tín giai đoạn sau”, luật sư trình bày.
Về cáo buộc nhận hối lộ 200.000 SGD thông qua việc thanh toán viện phí cho con và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace, luật sư cho biết ông Thung không phủ nhận hành vi nhận hối lộ nhưng đề nghị tòa không tính khoản 200.000 SGD là tiền hối lộ.
Theo luật sư, thời điểm ban đầu ông Thung chưa nhận thức đây là tiền hối lộ. Năm 2008, khi đưa con sang Singapore chữa bệnh, ông được bà Linh nhiều lần hỗ trợ viện phí và sau đó đã hoàn trả. Đầu năm 2009, ông tiếp tục chủ động đề nghị trả lại nhưng bà Linh không nhận.
Luật sư cho rằng điều này cho thấy ông Thung không có ý định chiếm giữ hay hưởng lợi từ khoản tiền, cũng chưa nhận thức được tính chất sai phạm tại thời điểm đó. Chỉ đến khi làm việc với cơ quan điều tra, ông mới nhận thức rõ hành vi vi phạm, sau đó thành khẩn khai báo, hợp tác và vận động gia đình nộp lại toàn bộ số tiền.
Ngoài ra, luật sư cho biết ông Thung còn có nhiều tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, tích cực phối hợp điều tra, có nhiều thành tích công tác và đã ngoài 70 tuổi. Từ đó, đề nghị HĐXX xem xét miễn trách nhiệm hình sự cho bị cáo.
‘Tiếp tục giao dịch để tránh Tập đoàn Cao su mất trắng vốn’
Bào chữa cho bị cáo Trần Ngọc Thuận (người kế nhiệm của ông Thung), luật sư Nguyễn Thị Huyền Trang cho rằng hành vi của thân chủ xuất phát từ việc xử lý “sự đã rồi” do người tiền nhiệm để lại, không lường trước hết hậu quả.
Ông Thuận bị cáo buộc cùng cấp dưới tiếp tục thực hiện chủ trương chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn không qua thẩm định giá và đấu giá, gây thất thoát tài sản Nhà nước. Đồng thời, ông còn nhận của bị cáo Dừa 45 tỷ đồng cảm ơn; bị đề nghị mức án 5-6 năm tù về tội Nhận hối lộ.
Theo luật sư, chủ trương chuyển nhượng phần vốn góp của Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa tại Công ty Phú Việt Tín – thực chất là chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn – đã được ông Thung quyết định từ năm 2009.
Đến đầu năm 2014, khi ông Thuận giữ chức Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su, 80% vốn tại Phú Việt Tín đã được đăng ký sang tên cho Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa. Tuy nhiên, theo luật sư, dù chưa thanh toán tiền, hai người này vẫn được một số bị cáo khác ký khống xác nhận hoàn tất giao dịch.
Trong bối cảnh đó, luật sư cho rằng nếu không xử lý kịp thời, Tập đoàn Cao su có nguy cơ mất trắng phần vốn. Vì vậy, nhằm hạn chế rủi ro, ông Thuận cùng các thành viên Hội đồng thành viên đồng ý tiếp tục thực hiện chủ trương trước đó với điều kiện bên mua phải hoàn tất thanh toán. Trong khi đó, Linh và Dừa đã ký hợp đồng bán vốn tại Phú Việt Tín cho bà Nguyễn Thị Như Loan, Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai.
Luật sư cũng đề nghị tòa ghi nhận việc thân chủ chủ động khai báo, tự thú trước khi hành vi bị phát hiện. Theo lời bào chữa, khoản tiền ông Thuận nhận từ bị cáo Dừa là do người này chủ động đưa để “cảm ơn”, không có sự thỏa thuận, đòi hỏi hay hứa hẹn từ trước.
Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Thuận đã nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi cá nhân, đồng thời khắc phục vượt một tỷ đồng, nâng tổng số tiền nộp hơn 38 tỷ đồng để khắc phục hậu quả chung.
Luật sư cho biết bị cáo đã nhận thức rõ sai phạm, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra và có 6 tình tiết giảm nhẹ theo Bộ luật Hình sự. Hiện ông Thuận gần 70 tuổi, sức khỏe yếu, mắc nhiều bệnh, đã nghỉ công tác và đang điều trị theo chỉ định bác sĩ.
Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX xem xét miễn hình phạt đối với bị cáo Thuận.
Bào chữa cho một số bị cáo là cựu lãnh đạo, cán bộ tại Tập đoàn Cao su và các công ty thành viên, các luật sư đều thống nhất tội danh, chỉ xin giảm nhẹ hình phạt.
Ngày mai, phiên tòa tiếp tục với phần bào chữa của luật sư cho các bị cáo còn lại.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 23h ngày 14/5, tại khu vực vỉa hè trước tòa nhà số 169 phố Hoàng Cầu xảy ra vụ việc có dấu hiệu gây mất an ninh trật tự. Một số video, hình ảnh về vụ xô xát sau đó lan truyền trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý của dư luận.
Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân ban đầu xuất phát từ mâu thuẫn trong thang máy một tòa nhà trên đường Hoàng Cầu. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Công an phường Đống Đa đã tổ chức rà soát, làm rõ những người liên quan.
Chiều 15/5, Công an phường Đống Đa đã mời 6 người liên quan về trụ sở để lấy lời khai, gồm: N.H.M. và P.V.D. cùng 44 tuổi; N.T.T. 42 tuổi; N.T.T. 37 tuổi; V.H.L. và N.G.H. cùng 25 tuổi.
Căn cứ tài liệu thu thập ban đầu, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án để tiếp tục điều tra, làm rõ hành vi của từng người liên quan và xử lý theo quy định.
Chiều 6/4, tại hội nghị cung cấp thông tin cho báo chí, Công an thành phố Hà Nội cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố ông Châu cùng con trai Vũ Minh Tú và 2 nhân viên kế toán của công ty để điều tra tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Các quyết định tố tụng được thực thi hôm 2/4.
Đại tá Chu An Thanh, Trưởng phòng cảnh sát kinh tế, cho biết Bảo Tín Minh Châu vẫn hoạt động bình thường "để đảm bảo quyền lợi của người dân". Doanh nghiệp này bán hàng cho người dân bằng giấy hẹn song đến nay "chưa người mua hàng nào có ý kiến".
"Đây là giao dịch dân sự nên nếu không trả được hàng và người mua có đơn tố giác, chúng tôi sẽ tiếp tục làm rõ sau", đại tá Thanh nói.
Về nguồn gốc số vàng, đại tá Thanh cho hay sẽ tiếp tục điều tra.
Theo công an, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu hoạt động sản xuất, mua bán, kinh doanh vàng, trang sức do ông Châu làm Tổng giám đốc, đại diện theo pháp luật đến tháng 10/2024. Trước thời điểm này, ông Châu chỉ đạo con trai và bộ phận kế toán sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế.
Trong giai đoạn 2020-2023, doanh thu thực tế của Bảo Tín Minh Châu khoảng 13.700 tỷ đồng nên chênh lệch so với báo cáo thuế khoảng 9.700 tỷ đồng. Qua đó gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
Khám xét khẩn cấp chỗ ở, nơi làm việc, các địa điểm hoạt động của Công ty Bảo Tín Minh Châu và những người liên quan, công an thu 23,3 tỷ đồng tiền mặt, 7 quyển sổ đỏ cùng nhiều tài liệu, đồ vật và một số lượng lớn kim loại màu vàng, màu bạc.
Bảo Tín Minh Châu là một trong những thương hiệu vàng lớn tại Hà Nội, được ông Vũ Minh Châu thành lập năm 1995, hiện nắm hơn 97% cổ phần. Thương hiệu có 4 cơ sở kinh doanh ở Hà Nội và hơn 200 đại lý trên toàn quốc.
Ngày 29/4, sau khi trực tiếp xem mô hình tòa án điện tử tại TAND Khu vực 1, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết sẽ thí điểm triển khai đồng bộ, nhân rộng cách làm này ở nhiều nơi, nhằm số hóa dữ liệu, tăng minh bạch và giảm thủ tục cho người dân.
Vận hành khép kín, xử lý hồ sơ hoàn toàn trên môi trường số
Tại buổi làm việc, Chánh án TAND Khu vực 1 Nguyễn Quang Huynh cho biết mô hình gồm hai phần: hệ thống quản lý nội bộ và cổng dành cho người dân.
Ở phía nội bộ, toàn bộ công văn, hồ sơ được số hóa ngay từ đầu và chuyển vào tài khoản của chánh án. Từ đây, hồ sơ được phân công cho thẩm phán bằng cách ngẫu nhiên hoặc chỉ định với những vụ cần chuyên môn.
Thẩm phán chỉ cần đăng nhập là có thể xem đầy đủ hồ sơ, tài liệu, kể cả khi chưa nhận bản giấy. Dữ liệu cũng chỉ nhập một lần, được chuẩn hóa sẵn theo các thông tin như căn cước công dân, số điện thoại liên hệ.
Mỗi hồ sơ có mã số riêng để thẩm phán, thư ký xử lý, chỉ hiển thị thông tin cần thiết, hạn chế lộ dữ liệu không liên quan.
Hệ thống còn giúp thống kê, phân loại án chính xác. Tiến độ giải quyết được cập nhật theo thời gian thực, chánh án có thể theo dõi trực tiếp mà không cần chờ báo cáo giấy như trước.
Theo ông Huynh, phần mềm được xây dựng theo dạng mô-đun, có thể cập nhật, mở rộng tính năng linh hoạt mà không phải thay toàn bộ hệ thống nếu sau này ngành triển khai nền tảng mới.
Đơn vị đã số hóa gần như toàn bộ hồ sơ để hình thành cơ sở dữ liệu. Khi được cấp chữ ký số, hệ thống có thể bổ sung chức năng soạn thảo, ký văn bản trực tuyến. Hiện chỉ còn khâu đóng dấu chưa thực hiện được trên môi trường số.
Phần mềm được thiết kế bám sát quy trình thủ tục hành chính tư pháp, cho phép thẩm phán, thư ký xử lý xuyên suốt từ đầu vào đến đầu ra trên một nền tảng.
Chánh án 'đặt hàng' phần mềm tích hợp quản lý án phúc thẩm
Ghi nhận nỗ lực của TAND Khu vực 1, ông Quảng đánh giá cao việc đơn vị chủ động tự nghiên cứu, phát triển phần mềm dù không có kinh phí hay chỉ đạo ban đầu.
Từ mô hình này, ông yêu cầu TP HCM triển khai đồng bộ tại tất cả TAND khu vực, coi đây là địa bàn trọng điểm khi chiếm khoảng 1/4 lượng án cả nước. Việc thực hiện cần có lộ trình cụ thể, báo cáo định kỳ và tổ chức thử nghiệm trên diện rộng.
"Chỉ khi triển khai thực tế mới kiểm chứng được dữ liệu có đồng bộ hay không", ông nói, đồng thời cho biết việc tiếp nhận mô hình sẽ được quyết định sau khi đánh giá hiệu quả.
Đánh giá mô hình, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho rằng phần mềm hiện phù hợp với giai đoạn sơ thẩm, đề nghị TAND Khu vực 1 tiếp tục hoàn thiện, tích hợp thêm các quy trình phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm.
"Nếu hoàn thiện được các bước này, TAND Tối cao sẽ xem xét tiếp nhận mô hình", ông nói.
Theo ông Quảng, phần mềm phải giải quyết được thủ tục hành chính tư pháp, đồng thời giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân và tăng tính minh bạch. Hệ thống cần cho phép người dân biết rõ thời hạn xử lý, tình trạng hồ sơ và các văn bản liên quan đã được số hóa, công khai hay chưa.
TAND TP HCM nhìn nhận vướng mắc khi triển khai
Tham gia buổi làm việc, tân Chánh án TAND TP HCM Phạm Quốc Hưng cho rằng việc số hóa toàn bộ dữ liệu của ngành tòa án tại TP HCM là xu hướng tất yếu, giúp xử lý công việc không phụ thuộc thời gian, không gian.
Tuy nhiên, theo ông Hưng, phần mềm hiện chưa kết nối với hệ thống quản lý tòa án của TAND Tối cao (QLTA), khiến các đơn vị phải vận hành song song hai nền tảng. Vì vậy, cần có sự phối hợp giữa các khu vực và Cục Công nghệ thông tin của TAND Tối cao để tận dụng các trường dữ liệu sẵn có từ QLTA.
Để nhân rộng mô hình, cần tính toán nguồn lực về nhân sự, tài chính, đồng thời cập nhật các điều kiện pháp lý mới như áp dụng chữ ký số vào phần mềm nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.
Trong thời gian tới, TAND TP HCM sẽ ưu tiên số hóa dữ liệu, đồng thời đề xuất thành phố hỗ trợ để triển khai hiệu quả mô hình tòa án điện tử.
Trước đó, theo chỉ đạo của ông Quảng, TAND TP Đà Nẵng và các tòa khu vực trực thuộc đã nhận chuyển giao thí điểm mô hình này từ TAND Khu vực 1. Hiện mô hình cũng đã được triển khai tại TAND hai cấp ở nhiều tỉnh, thành và hàng chục TAND khu vực trên cả nước.
