Trong bài viết trên New York Times, nhà báo nổi tiếng John Carreyrou, người từng phơi bày vụ bê bối về công ty khởi nghiệp Theranos của Elizabeth Holmes, cho biết đã có khoảng thời gian nói chuyện với nhà khoa học máy tính người Anh Adam Back tại một công viên ở Riga (Latvia).
Khi Carreyrou nhắc đến tên ông trong số những người được dự đoán là “cha đẻ” Bitcoin, Back trở nên căng thẳng, phủ nhận mình là Satoshi và yêu cầu cuộc trò chuyện này cần được giữ kín. Theo Carreyrou, hành động của Adam Back khi đó thể hiện “ánh mắt nói dối, tiếng cười gượng gạo, cử động giật cục của bàn tay trái” khiến ông nghi ngờ.
Ông sau đó dành thời gian tìm hiểu và thấy một số manh mối. Trước hết, vấn đề liên quan đến khối (block) giao dịch đầu tiên của Bitcoin. Trong block, Satoshi nhúng một đoạn văn bản từ tiêu đề bài báo “Bộ trưởng Tài chính sắp thực hiện gói cứu trợ thứ hai cho các ngân hàng” của The Times ngày 3/1/2009. “Nó như dấu hiệu cho thấy Satoshi là người Anh”, Carreyrou viết.
Nhà báo này cũng phân tích email của Satoshi cùng những bài viết trên diễn đàn và mạng xã hội của Back. Ông nhận ra hai người có phong cách viết tương tự nhau, đặc biệt là sử dụng các thuật ngữ đặc biệt.
Bên cạnh đó, Carreyrou cũng cho rằng Satoshi rất có thể cũng là một thành viên của Cypherpunk, nhóm được thành lập đầu những năm 1990, muốn sử dụng mật mã học, nghệ thuật bảo mật thông tin liên lạc bằng mã, để giải phóng cá nhân khỏi sự giám sát và kiểm duyệt của chính phủ. Back cũng là một Cypherpunk.
Ngoài ra, Back đã phát minh ra Hashcash – hệ thống giải câu đố thống kê mà Satoshi đã dùng cho thuật toán khai thác Bitcoin – một trong các yếu tố để khẳng định nhà khoa học máy tính này là cha đẻ Bitcoin. Satoshi từng nhắc đến Back và Hashcash trong sách trắng Bitcoin.
Adam Back từng công bố một số email trong vụ kiện liên quan đến Craig Wright – người Australia từng nhận là “cha đẻ” Bitcoin. Trong đó, Satoshi liên lạc với Back vào tháng 8/2008 trước khi công bố sách trắng Bitcoin.
“Email dường như là bằng chứng rằng Back không thể là Satoshi”, Carreyrou viết. “Tuy nhiên, nghĩ kỹ hơn, tôi nhận ra một khả năng khác: Back hoàn toàn có thể gửi loạt email đó cho chính mình như một cách để che đậy”.
Sau thông tin trên, các diễn đàn và mạng xã hội như Reddit, X “dậy sóng” và nổ ra tranh cãi. Theo Fortune, những gì Carreyrou đưa ra “không phải phỏng đoán tồi”. Back từ lâu đã là người có ảnh hưởng trong giới tiền điện tử. Hashcash, một hình thức tiền kỹ thuật số ra đời trước Bitcoin do ông phát minh, đã được ứng dụng. Back cũng là CEO Blockstream, công ty về cơ sở hạ tầng Bitcoin đời đầu và hiện tích lũy một lượng lớn Bitcoin. Tuy nhiên, Fortune cũng đánh giá các dữ kiện đủ căn cứ để khẳng định.
“Tôi không phải Satoshi, nhưng là người đầu tiên tập trung cao độ vào những tác động tích cực của mật mã học, quyền riêng tư trực tuyến và tiền điện tử đối với xã hội”, Adam Back phản hồi trên X ngày 8/4. “Vì vậy, từ năm 1992 trở đi, tôi đã tích cực tham gia nghiên cứu ứng dụng về tiền số, công nghệ bảo mật trên diễn đàn Cypherpunk, dẫn đến sự ra đời của Hashcash và các ý tưởng khác”.
Trước đó, một loạt tên tuổi đã được “xướng tên” là người tạo ra Bitcoin, như Hal Finney, Dorian S. Nakamoto, Nick Szabo và Elon Musk. Tuy vậy, chưa ai trong số họ được xác nhận là cha đẻ Bitcoin.
Theo TechCrunch, việc tìm ra danh tính Satoshi Nakamoto có thể ảnh hưởng đến niềm tin và thị trường. Nếu lộ diện, số Bitcoin người này nắm giữ (hiện trên một triệu token) có thể gây biến động thị trường, đồng thời làm thay đổi cách nhìn về tính phi tập trung của Bitcoin. Ngoài ra, vấn đề pháp lý và áp lực từ các chính phủ trên thế giới có thể xuất hiện. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Bitcoin hiện đã vận hành độc lập, không còn phụ thuộc vào người sáng lập.
Bảo Lâm tổng hợp
Ví triệu Bitcoin của Satoshi có thể bị máy tính lượng tử đe dọa thế nào
Tối 10/4 theo múi giờ EDT (sáng 11/4 giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II đáp xuống Thái Bình Dương, kết thúc chuyến bay lịch sử vòng quanh Mặt Trăng. "Tàu Integrity (tên do phi hành đoàn Artemis II đặt cho tàu Orion) và bốn phi hành gia đã hạ cánh thành công mỹ mãn. Về mọi mặt, đây là nhiệm vụ hoàn hảo như sách giáo khoa", Rob Navias, phát ngôn viên của NASA, nhận xét.
Hành trình trở về thực chất được lập trình sẵn ngay từ đầu, tận dụng trọng lực Mặt Trăng để bẻ cong quỹ đạo của Orion, giúp tàu quay lại Trái Đất mà không cần nhiều hỗ trợ từ động cơ tên lửa. Samantha Kenyon, phó giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Bách khoa Virginia, cho biết đó chính là phần "tự do" trong quỹ đạo "trở về tự do" của con tàu.
Theo Kenyon, có hai lựa chọn là khai hỏa động cơ khi Orion bay qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn khuất khi nhìn từ Trái Đất), gián đoạn liên lạc vô tuyến với Trái Đất, hoặc khai hỏa sớm hơn nhiều, khi vẫn ở gần hành tinh xanh. Phương án thứ hai mang lại ít rủi ro hơn cho phi hành gia nếu động cơ tên lửa gặp trục trặc.
Ngoài ra, quỹ đạo trở về tự do cũng giúp phi hành đoàn Artemis II phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Ngày 2/4, Orion khai hỏa động cơ tên lửa gần 6 phút, tiêu thụ khoảng 450 kg nhiên liệu, vừa đủ để rời xa Trái Đất và thiết lập lộ trình bay vòng qua Mặt Trăng rồi trở về theo quỹ đạo trở về tự do. Thao tác này diễn ra suôn sẻ đến mức NASA đã bỏ qua vài lần khai hỏa nhỏ hơn để điều chỉnh đường bay theo kế hoạch.
Các kỹ sư hàng không vũ trụ có thể vạch ra quỹ đạo như vậy bằng cách coi Trái Đất và Mặt Trăng như "giếng trọng lực". Hãy hình dung một bản đồ địa hình, trong đó Trái Đất và Mặt Trăng là hai hố lớn, bao quanh là những ngọn đồi uốn lượn. Quỹ đạo trở về tự do giống như đường lăn của viên bi, đưa Orion di chuyển dọc theo những đường cong xung quanh giếng trọng lực Mặt Trăng, sau đó lại bị kéo tới giếng trọng lực Trái Đất. "Một khi đạt đến độ cao nhất định trên bản đồ địa hình và tiến vào con đường đó, tàu sẽ tiếp tục đi mà không tốn năng lượng", Kenyon giải thích với Scientific American.
Việc sử dụng quỹ đạo trở về tự do được nhiệm vụ Luna 3 của Liên Xô tiên phong ứng dụng, lần đầu tiên đưa tàu không người lái đến chụp ảnh phía xa Mặt Trăng. Tuy nhiên, lần sử dụng nổi tiếng nhất có lẽ thuộc về nhiệm vụ Apollo 13 của Mỹ.
Tháng 4/1970, tàu Apollo 13 chở ba phi hành gia NASA James A. Lovell, John "Jack" Swigert, Fred Haise bay đến Mặt Trăng, dự định đổ bộ khu vực Fra Mauro. Tuy nhiên, tàu gặp sự cố vỡ bình oxy trên đường đi khiến cuộc đổ bộ bị hủy. Phi hành đoàn sau đó quyết định xoay xở tiến vào quỹ đạo trở về tự do nhằm "hồi hương" an toàn.
Theo Jay Warren McMahon, phó giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Colorado, Boulder, quỹ đạo hình số 8 đặc trưng này được coi là một lời giải cho bài toán "ba vật thể" - gồm Trái Đất, Mặt Trăng và tàu vũ trụ - trong cơ học quỹ đạo. Lực hấp dẫn của Mặt Trời gây nhiễu loạn nhẹ cho đường bay, do đó cũng được đưa vào các phép tính.
Việc giải bài toán thường đòi hỏi vẽ đồ thị chuyển động của tàu vũ trụ từ vùng ảnh hưởng của trọng lực Trái Đất, nơi lực hút của hành tinh xanh chiếm ưu thế, đến vùng ảnh hưởng trọng lực Mặt Trăng. Trong nhiệm vụ Artemis II, sự chuyển đổi này diễn ra khoảng 0h41 ngày 6/4 (11h41 theo giờ Hà Nội), đánh dấu lần đầu tiên con người bước vào không gian Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
"Chúng ta bay vượt lên trước Mặt Trăng, sau đó nó đuổi kịp, kéo chúng ta trở lại và quăng vòng quanh. Vì vậy, thực chất chúng ta sẽ quay về nhanh hơn và theo một quỹ đạo khác so với trường hợp không có Mặt Trăng", McMahon giải thích về quỹ đạo trở về tự do đưa tàu vũ trụ bay vòng qua Mặt Trăng, trở lại Trái Đất.
Phương pháp tính toán này cũng là cơ sở cho thao tác "ná cao su trọng lực" mà các tàu liên hành tinh như Voyager của NASA thực hiện nhằm tối ưu hóa thời gian di chuyển trong hệ Mặt Trời. Tất cả đều dựa trên sự truyền động lượng thông qua lực kéo hấp dẫn từ vật thể lớn hơn như Mặt Trăng hoặc hành tinh, lên tàu vũ trụ nhỏ để thay đổi quỹ đạo tàu theo hướng mong muốn.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng, tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Artemis II được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Sau thành công của Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ lên bề mặt vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Bên cạnh một hiệu ứng hoạt hình mới trên cả ứng dụng Gemini cho iOS và Android, một người dùng Reddit đã báo cáo về mô hình mới mang tên Gemini Omni. Theo báo cáo, đây có thể là thế hệ công cụ sáng tạo video AI tiếp theo do Google phát triển.
Theo thông tin từ người dùng Zacatac_391, khi mở ứng dụng Gemini, họ nhận được một thông báo mời gọi "tạo nội dung với Gemini Omni" - mô hình tạo video AI mới của Google. Người dùng này đã thử nghiệm với một yêu cầu tạo video, trong đó một giáo sư viết chứng minh toán học cho các hằng đẳng thức lượng giác trên bảng đen.
Kết quả là một video ấn tượng đã được tạo ra với những hình ảnh sống động và nội dung chính xác. Mặc dù vậy, video vẫn chưa thực sự hoàn hảo khi một số chi tiết như thao tác viết không khớp với hình ảnh và hiện tượng phấn biến mất ở cuối video cho thấy sự không nhất quán.
Zacatac_391 cũng đã thử nghiệm với bài kiểm tra "Will Smith ăn mì Ý" để đánh giá hiệu suất của video AI, nhưng không thu được kết quả như mong đợi.
Theo đó, Zacatac_391 mô tả cảnh hai người đàn ông ngồi tại một nhà hàng sang trọng bên bờ biển. Kết quả video này chưa thực sự ấn tượng khi mì Ý xuất hiện đột ngột trên đĩa và người trong video cũng không nhai kỹ.
Để so sánh, người dùng Reddit janekm3 đã thử nghiệm với mô hình Seedance 2 của ByteDance và nhận thấy chất lượng hình ảnh ổn định hơn so với Omni, mặc dù video vẫn bị giật.
Zacatac_391 cũng phát hiện ra một phần mới hiển thị mức sử dụng cho phép, cho thấy người này đã đạt đến 86% giới hạn sử dụng hằng ngày chỉ sau hai yêu cầu tạo video trên gói Google AI Pro.
Trong khi đó, người dùng Max Weinbach trên X đã tìm thấy siêu dữ liệu chỉ ra rằng Omni là một phần mở rộng của công cụ sáng tạo video AI Veo mà Google phát hành trước đó. Mọi chi tiết về Omni và những cải tiến mà nó mang lại dự kiến sẽ được Google công bố vào tuần sau.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay giảm 0,29% so với hôm qua. Tính đến 8 giờ ngày 30.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 76.086 USD. Trước đó, khi thông tin Fed quyết định giữ nguyên lãi suất, tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã giảm mạnh từ 77.881 USD xuống còn 75.018 USD. Sau đó, thị trường dần phục hồi, lấy lại mốc 76.000 USD.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa cũng giảm khoảng 0,24%, xuống còn 2.550 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, tiếp tục giảm thêm 0,5%, hiện còn 2.270 USD mỗi token. Các dự án khác như BNB, XRP, Solana cũng giảm nhẹ trong vòng 24 giờ qua.
Theo giới phân tích, việc Fed giữ nguyên lãi suất phù hợp với kỳ vọng của thị trường. Tuy nhiên, giá Bitcoin vẫn ở trạng thái dễ biến động. CEO Shubh Varma của Hyblock mô tả diễn biến giá trong 24 giờ qua là "phản ứng bán ra thông thường" sau cuộc họp của FOMC (Ủy ban Thị trường Mở liên bang, cơ quan chính của Fed).
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chỉ sau vài giờ, tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã nhanh chóng phục hồi về mức trước khi thông tin về lãi suất được công bố. Điều này cho thấy niềm tin mạnh mẽ của các nhà đầu tư. Ông Varma cho biết thêm, tỷ lệ giá mua/giá bán của Bitcoin đã tăng vọt lên 0,3 (một trong những mức cao nhất), trong khi khối lượng hợp đồng mở giảm khi giá điều chỉnh. Đây là hành vi điển hình của việc cân bằng vị thế và săn lệnh dừng lỗ sau cuộc họp FOMC, chứ không phải là bán ra do yếu tố niềm tin.
Sau khi biên bản cuộc họp FOMC được công bố, có lúc Bitcoin đã chạm đáy 74.937 USD. Giá này thấp hơn so với đường trung bình động đơn giản 20 ngày (MA20) - 75.664 USD. Một số nhà phân tích xem đây là chỉ số đặc biệt quan trọng để xác nhận sự đảo chiều hỗ trợ kháng cự của BTC. Trước đó, dữ liệu từ Cointelegraph cho thấy Bitcoin cần vượt mốc kháng cự từ 75.500 USD đến 76.500 USD nếu muốn phục hồi.
Trước cuộc họp của Fed, các nhà phân tích của Glassnode nhận thấy các nhà giao dịch Bitcoin đang tăng cường đòn bẩy bán khống, viện dẫn lý do khối lượng giao dịch mở tăng sau đợt điều chỉnh giá hôm 29.4 lên 79.000 USD. Nguồn vốn vẫn ở mức trung lập và có sự chênh lệch lớn giữa delta khối lượng tích lũy (CVD) của thị trường giao ngay và thị trường tương lai. CVD là chỉ báo quan trọng, phản ánh sự khác biệt giữa khối lượng mua và bán trên thị trường tiền mã hóa.
Phân tích bổ sung từ báo cáo The Week Onchain của Glassnode cho thấy diễn biến giá Bitcoin đang "bị mắc kẹt dưới mức trung bình", với vùng hỗ trợ từ 65.000 USD đến 70.000 USD. Hiện tại, nhu cầu mua vào yếu là nguyên nhân lớn nhất ngăn cản việc hình thành đợt tăng giá bền vững.
Theo Glassnode, Bitcoin đã không vượt qua được giá trung bình thị trường thực tế (True Market Mean) ở mức 79.000 USD. Việc ngày càng nhiều người nắm giữ Bitcoin trong ngắn hạn chốt lời và các hợp đồng tương lai ký quỹ chuyển sang vị thế bán ròng, đã làm suy yếu đà tăng giá của BTC.
Dù những yếu tố này làm tăng khả năng Bitcoin sẽ trải qua một đợt giảm giá mạnh, nhiều nhà phân tích vẫn tỏ ra lạc quan khi dòng vốn từ tổ chức đổ vào các quỹ ETF BTC giao ngay vẫn tăng. Khối lượng giao dịch mở trên CME cũng đã hình thành một "cụm tích lũy lớn" trong khoảng 65.000 - 70.000 USD.
